Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 25/1, một nhóm hơn 70 quốc gia, dẫn đầu là Úc, Nhật, và Singapore đã thông báo về kế hoạch khởi động lại các cuộc thảo luận đang bị đình trệ trệ tại Tổ chức thương mại Thế giới (WTO), nhằm tạo ra một bộ quy tắc điều chỉnh thương mại điện tử và dòng chảy dữ liệu xuyên quốc gia, quy định đã có từ khi Internet mới ra đời và đến nay vẫn chưa được cập nhật.

Bước đi trên cho thấy mối lo ngại ngày càng tăng về tình trạng hoạt động thương mại điện tử và dòng chảy thông tin trên mạng giữa các nước không liên quan gì với nhau - còn gọi là tình trạng "splinternet". Nhiều người lo ngại các xung đột thương mại đang gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc, cũng như các khác biệt cơ bản giữa Trung Quốc và phương Tây trong vấn đề tiếp cận thông tin trên internet có thể làm cho hoạt động thương mại điện tử giữa các quốc gia tách rời nhau.

Hôm 24/1, Trung Quốc đã không chấp nhận tuyên bố chung của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ.

"Chúng tôi cảm thấy không thể đợi lâu thêm nữa mà phải hành động ngay", một vị Bộ trưởng tham gia các buổi thảo luận cho biết. "Thương mại quốc tế đang thay đổi, và WTO có nguy cơ trở nên không còn thích hợp" nếu tổ chức này không thể thiết lập nên các quy tắc nền tảng cho lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất trong thương mại quốc tế.

Quy định hiện có về quản lý dữ liệu chưa được sửa đổi kể từ 1997 đến nay, và chỉ điều chỉnh lĩnh vực tài chính. Tuy vậy, theo báo cáo của Viện Toàn cầu McKinsey về các chuỗi giá trị toàn cầu, từ năm 2007 đến nay, thương mại dịch vụ và dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới đã tăng trưởng nhanh hơn thương mại hàng hóa 60%.

Các cuộc bàn bạc phi chính thức về việc khởi động lại thảo luận tại WTO đã bắt đầu tại Buenos Aires vào cuối năm 2017, và tiếp tục được bàn bạc tại Geneva suốt năm 2018.

Tuy nhiên sau đó, khi nhiều nước ủng hộ ý tưởng khởi động lại các cuộc thảo luận đình trệ từ lâu, Trung Quốc lại càng thể hiện rõ mong muốn được nới lỏng quy tắc, vì nước này muốn kiểm soát dữ liệu ra vào nước này.

Bắc Kinh có cách tiếp cận hoàn toàn khác các nước trong vấn đề kiểm soát internet: chính phủ nên kiểm soát nhiều hơn đối với doanh nghiệp. "Đối với Trung Quốc, dữ liệu là vấn đề nhạy cảm", vị bộ trưởng cho biết, đồng thời, lưu ý về quy mô của thị trường Trung Quốc.

Một vài lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư so sánh Trung Quốc ngày nay với Mỹ thời kỳ sau thế chiến thứ hai - một thị trường tiêu dùng lớn, có chung ngôn ngữ, và tiềm năng tăng trưởng to lớn.

Trung Quốc đã cổ vũ cho thương mại tự do thông qua các nhóm như APEC (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương) và ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á), và có thể một lúc nào đó, Trung Quốc sẽ tham gia đội ngũ thúc đẩy cho thương mại điện tử.

Trên thực tế, khi tăng trưởng chậm lại, các nước bắt buộc phải tăng cường thương mại. "Những gì Trung Quốc quan tâm là ổn định [xã hội], vì vậy rất khó nhận biết liệu [mục tiêu của họ tại các cuộc thảo luận] là chiến lược ngắn hạn hay dài hạn".

Cho dù là gì đi nữa, cách tiếp cận khác biệt có thể bổ sung thêm một yếu tố nữa cho bất đồng thương mại giữa Trung Quốc và phương Tây. Thật ra, các tập đoàn đa quốc gia đã từng kinh doanh trên thị trường không công bằng của Trung Quốc đang ngày than phiền dữ dội hơn.

Như một luật sư thương mại đại diện cho các tập đoàn lớn của Mỹ trình bày tại Davos có nói: "Tôi cho rằng đã đến lúc để các doanh nghiệp phương Tây thay đổi thực tế bấy lâu nay - phải hi sinh điều gì đó để vào được thị trường Trung Quốc".

Nguồn: Financial Times

Từ khóa: thương mại điện tử, quy định, WTO, Trung Quốc