Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean – Claude Juncker trong thông điệp liên bang gần đây đã phát biểu với Nghị viện châu Âu rằng “chúng ta không phải là những gã “ngây thơ” trong thương mại tự do”.  Để bày tỏ sự ủng hộ quan điểm của Junker, nghị viện châu Âu đã bật đèn xanh cho một đạo luật mới về chống bán phá giá.

Không một quốc gia nào bên ngoài EU dám cho rằng khối nước này là những kẻ “ngây thơ”, nhưng các nước đều hi vọng, EU nên tỏ ra mình chín chắn và đáng tin cậy. Suy cho cùng, nếu tính gộp GDP của tất cả thành viên trong khối, EU đã là nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới.

Đạo luật mới của EU ra đời để đối phó với việc điều 15 trong Nghị định thư gia nhập WTO của Trung Quốc hết hiệu lực từ tháng 12 năm ngoái. Điều khoản này cho phép EU được xem Trung Quốc như một nền kinh tế phi thị trường và sử dụng “phương pháp quốc gia thay thế” trong các vụ điều tra chống bán phá giá nhằm vào Trung Quốc.

Thường xuyên dùng “biện pháp quốc gia thay thế”, nên giờ đây, EU rất miễn cưỡng từ bỏ đặc quyền đó. Việc Nghị định thư hết hạn đã khiến EU bị giằng xé giữa việc vừa phải tuân thủ quy định của WTO, vừa phải duy trì sức ảnh hưởng của mình.

Thể hiện thái độ không hài lòng hay phản đối gay gắt khi điều 15 hết hiệu lực sẽ làm các nước nghi ngờ về lập trường ủng hộ toàn cầu hóa của EU. Vì vậy, EU - tự cho mình là không khờ khạo - đã sáng chế ra một khái niệm gọi là phương pháp bóp méo thị trường. Trong các Chương về chống bán phá giá hay chống trợ cấp của WTO, không có quy định nào ghi rằng “phương pháp bóp méo thị trường” là phương pháp thay thế cho “phương pháp quốc gia thay thế”.

Bằng việc hợp pháp hóa khái niệm này, EU đang chơi chữ với thế giới. Thậm chí cho dù phương pháp quốc gia thay thế hết hiệu lực, EU vẫn có nhiều sự lựa chọn khác, như phương pháp tính giá quốc tế hay phương pháp tham khảo chi phí trong các vụ điều tra chống bán phá giá nếu thực sự có hiện tượng bóp méo thị trường, như một cách làm bình cũ rượu mới.

Bằng một mũi tên, EU muốn đạt được ba mục tiêu: bảo vệ danh tiếng, tuân thủ quy định WTO và cuối cùng, vẫn giữ được “cây gậy” của mình.

Mặt trái trong đạo luật mới của EU

Tuy nhiên, mọi vấn đề đều có hai mặt của nó. Kế hoạch này ảnh hưởng đến sự thịnh vượng của EU theo 3 cách.

Đầu tiên, quy định mới đã làm EU mất đi hình ảnh một đối tác đáng tin cậy. “Phương pháp bóp méo thị trường” chỉ là một sự ngụy trang cho “phương pháp quốc gia thay thế”. Một khi tiến hành phương pháp này, EU sẽ đánh mất đi danh tiếng là một thành viên có trách nhiệm của WTO. Đồng thời, vấn đề không chỉ dừng lại trong phạm vi EU, sự vô kỷ luật của EU chắc chắn sẽ còn khuyến khích các quốc gia khác học theo.

Thứ hai, như Junker đã từng nói, không có sự bảo vệ trong chủ nghĩa bảo hộ. Bằng việc nâng cấp các vũ khí bảo hộ, EU đang cầm đèn chạy trước ô tô để bảo vệ các ngành công nghiệp yếu kém trong nước. Hãy lấy ngành thép của EU làm ví dụ. Ngành này đang ngoắt ngoảy bắt nguồn từ chi phí cao trong năng lượng, môi trường và lao động. Những yếu tố trên cũng đủ để làm suy yếu khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp EU trên thị trường thép quốc tế, chưa cần tính đến sự cạnh tranh từ sản phẩm thép nhập khẩu từ Trung Quốc.

Bên cạnh đó, mọi người đều biết rằng, sự cạnh tranh lành mạnh từ bên ngoài là cần thiết cho sức khỏe của các ngành công nghiệp trong nước. Nhưng EU lại đang ngăn chặn xu thế đó.

Thứ ba, quy định mới là tin xấu cho mối quan hệ hợp tác kinh tế và thương mại EU – Trung Quốc. Tính đến năm 2016, EU là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quóc trong 12 năm liên tiếp, trong khi Trung Quốc liên tục là đối tác thương mại lớn thứ hai của EU trong 13 năm qua. Cả hai phía đều được hưởng lợi trong mối quan hệ hợp tác cùng có lợi này.

Không may là, đây chưa phải toàn bộ bức tranh. Dữ liệu do EU công bố cho thấy, từ trước đến nay, Trung Quốc là quốc gia bị EU áp đặt thuế chống bán phá giá nhiều nhất. Tính đến tháng 10 năm 2016, EU đã áp thuế chống bán phá giá cuối cùng lên hơn 50 mặt hàng khác nhau của Trung Quốc, trong đó, các ngành hàng bị ảnh hưởng chính gồm nhôm, xe đạp, xi măng, hóa chất, sứ, kính, giấy, năng lượng mặt trời và thép.

Trong hầu hết những ngành trên, EU đều có cùng quan điểm là Trung Quốc đã tích trữ lượng cung khổng lồ, vượt quá nhu cầu về sản phẩm.

Trên thực tế, EU đã bỏ qua các nỗ lực của Trung Quốc nhằm cắt giảm tình trạng dư thừa năng suất trong nước, đặc biệt là ngành thép. Trung Quốc đang cắt giảm 100 - 150 triệu tấn thép trong giai đoạn 2016 – 2020. Chỉ riêng trong năm 2016, con số cắt giảm đã là 65 triệu tấn, vượt kế hoạch cả năm. Tính đến cuối tháng 5 năm 2017, Trung Quốc đã cắt giảm 42.39 triệu tấn, đạt đến 84.8% mục tiêu năm nay.

Khi Junker phát biểu “EU không ngây thơ”, có lẽ ông muốn ám chỉ EU không phải người thiển cận, vô lý và vô trách nhiệm như vậy. Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ đang gia tăng trên khắp thế giới, công cuộc phục hồi kinh tế của EU còn ì ạch, và quan trọng nhất là quy mô to lớn trong quan hệ kinh tế EU – Trung Quốc, thì việc thông qua đạo luật mới lần này của EU đang đi ngược xu thế mà khối nước này cần làm.

Nguồn: Tân Hoa Xã

Từ khóa: Trung Quốc, EU, chống bán phá giá, đạo luật, WTO, quốc gia thay thế