Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Theo kế hoạch, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) sẽ có hiệu lực từ năm 2018. Để có thể tận dụng cơ hội và giảm thiểu các thách thức từ Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới này, một trong những vấn đề quan trọng cần làm là nâng cao chất lượng lao động trong nước.

Thách thức với thị trường lao động trong nước

Tại hội thảo “Nâng cao chất lượng lao động Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu” diễn ra ngày 25-10 tại Hà Nội, TS Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nói về sự chuẩn bị đón “làn gió mới” EVFTA và chỉ rõ rằng doanh nghiệp trong nước còn nhiều hạn chế. Bên cạnh hạn chế về năng lực cạnh tranh quốc gia và môi trường đầu tư - kinh doanh, kể cả thể chế còn thấp. Doanh nghiệp trong nước còn yếu kém, manh mún, sức cạnh tranh thấp. Lý do là, các doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ, phân tán, thiếu vốn, công nghệ, quản trị, nhân công trình độ cao, tri thức và kinh nghiệm kinh doanh quốc tế và thiếu liên kết, yếu kém hơn doanh nghiệp nhà nước và FDI.

Bản thân chất lượng lao động Việt Nam cũng chưa sẵn sàng cho cuộc chơi mới này. Thực tế cho thấy, lực lượng lao động Việt Nam khá dồi dào (năm 2016, ước tính có khoảng 47,7 triệu người). Tuy nhiên, chất lượng lao động của chúng ta còn khá thấp. Việt Nam thiếu lao động có tay nghề, năng suất lao động ở mức thấp và trình độ ngoại ngữ của lao động Việt Nam tương đối yếu so với các quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái-lan, Malaysia, Indonesia... Nhiều chuyên gia đã chỉ ra, người lao động Việt Nam chịu tác động kép của cả quá trình toàn cầu hóa, tự do hóa và cách mạng công nghiệp 4.0. Những công việc cần lao động tay nghề thấp, công việc giản đơn có nguy cơ bị thay thế, lao động tay nghề thấp có nguy cơ bị mất việc làm cao.

Theo số liệu của Viện Khoa học lao động - xã hội đưa ra năm 2016, 2/3 doanh nghiệp cho biết, phần lớn người lao động của họ còn thiếu hụt các kỹ năng cần thiết, cả kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng làm việc cốt lõi khác. Thiếu hụt kỹ năng làm việc cốt lõi nhiều hơn so với kỹ năng kỹ thuật. Các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao hơn thiếu hụt kỹ năng lao động nhiều hơn.

Đâu là giải pháp?

Ngoài việc cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, một trong các nhân tố góp phần làm tăng năng suất của nền kinh tế, giúp tận dụng tốt cơ hội của hội nhập và giảm thiểu rủi to, thách thức từ hội nhập là nâng cao chất lượng lực lượng lao động Việt Nam.

TS Đào Quang Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học lao động - xã hội, cho rằng, giải pháp đầu tiên là Việt Nam phải tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực quản lý, nghiệp vụ, ngoại ngữ để điều hành sản xuất - kinh doanh, đồng thời chú trọng đào tạo kỹ năng và sự sẵn sàng của lực lượng lao động. Điều này phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà hoạch định chính sách, người sử dụng lao động và các cơ sở đào tạo nhằm đổi mới hệ thống phát triển kỹ năng, để đáp ứng tốt hơn với môi trường làm việc luôn thay đổi và những sáng kiến cải tiến công nghệ mới…

Thừa nhận việc các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mang lại những cơ hội to lớn về việc làm, mà trước hết là cơ hội có thêm nhiều việc làm, việc làm có chất lượng cao hơn, bà Vũ Thị Loan - Phó Chánh Văn phòng Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam - đánh giá, đối với vấn đề công đoàn, có thể nhận thấy thách thức lớn nhất chính là vai trò, vị trí của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam. Bên cạnh đó, sự giảm sút số lượng đoàn viên, nhất là đoàn viên khu vực ngoài nước, làm hạn chế vai trò của tổ chức công đoàn Việt Nam. Điều này cũng kéo theo thách thức về khả năng tình hình quan hệ lao động diễn biến phức tạp hơn. Vì vậy, hoạt động công đoàn Việt Nam cần thay đổi để tập trung hơn vào đáp ứng nhu cầu thiết thân của người lao động, tiếp tục là chỗ dựa tin cậy thu hút đoàn viên và người lao động, trở thành tổ chức thực sự của người lao động.

* Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là một FTA thế hệ mới giữa Việt Nam và 28 nước thành viên châu Âu. Ngày 1-12-2015, EVFTA đã chính thức kết thúc đàm phán. Đến ngày 1-2-2016, văn bản hiệp định đã được công bố. Hiện tại, hai bên đang tiến hành rà soát lại văn bản hiệp định và lên kế hoạch ký kết hiệp định trong năm 2016. Dự kiến, EVFTA sẽ có hiệu lực từ năm 2018.

GS-TS Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam (VASS), cho biết, EU là đối tác kinh tế lớn quan trọng của Việt Nam, là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, với kim ngạch lên đến 34 tỷ USD năm 2016, chỉ sau Hoa Kỳ với 38,1 tỷ USD. EU cũng là thị trường nhập khẩu lớn thứ năm của Việt Nam, với kim ngạch nhập khẩu đạt 11,1 tỷ USD năm 2016.

EU cũng là nhà đầu tư lớn tại Việt Nam, với hướng đầu tư tập trung vào công nghiệp chế biến chế tạo, sản xuất phân phối điện và kinh doanh bất động sản. Các nhà đầu tư khối EU đã có mặt tại 54 tỉnh, thành phố trên cả nước, trong đó tập trung chủ yếu tại các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Quảng Ninh, Đồng Nai.

Nguồn: Nhân Dân

Từ khóa: cần, nâng, chất lượng lao động, đón, EVFTA