Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Các vòng đàm phán nhằm hoàn tất Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được khôi phục lại kể từ khi Hoa Kỳ tuyên bố rút lui hồi đầu năm nay. Hiệp định TPP nếu được ký kết sẽ giúp Canada tiếp cận thị trường châu Á dễ dàng hơn.

Các vòng đàm phán, các cuộc họp cấp bộ trưởng, các buổi tiếp xúc ngoại giao, tất cả những nỗ lực trên của các nước đều đem lại hy vọng về một TPP sẽ được ký kết vào cuối năm nay.

Không phải là NAFTA

Trong khi mọi sự chú ý đều tập trung vào cuộc đàm phán lại Hiệp định NAFTA giữa Canada, Mexico và Hoa Kỳ, thì một hiệp định thương mại sâu rộng khác đang được tiến hành một cách lặng lẽ - đó chính là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, hiệp định sẽ cho phép Canada tiếp cận thị trường châu Á một cách thuận lợi hơn.

Hiệp định TPP, tưởng chừng đã chấm dứt kể từ khi Hoa Kỳ rút lui vào hồi tháng Giêng, thì nay đã quay trở lại.11 quốc gia còn lại hy vọng rằng, với việc TPP hoàn tất đàm phán trong vài tháng tới sẽ giúp lôi kéo sự chú ý của Hoa Kỳ.

Sazaaki Numata, cựu đại sứ Nhật Bản tại Canada, hiện đang giữ chức vụ Trưởng ban cố vấn danh dự cho Phòng Thương mại Canada tại Nhật Bản cho biết “Làm cho TPP-11 có hiệu lực là ưu tiên cao nhất đối với chúng tôi. Chúng tôi cho rằng đây là cách để thuyết phục Hoa Kỳ quay trở lại. Chúng tôi coi TPP giống như một đòn bẩy”.

Nhiều hy vọng rằng các nhà đàm phán sẽ hoàn tất được bản TPP sửa đổi trước tháng 11, khi các nhà lãnh đạo các nước thành viên TPP, trong đó có Thủ tướng Justin Trudeau của Canada, tụ họp tại Hội nghị thượng đỉnh APEC tại thành phố Đà Nẵng của Việt Nam.

Ian Burney, Đại sứ Canada tại Nhật Bản, nói với tờ Star trong một cuộc phỏng vấn “Có những động cơ đằng sau, và tôi tin các nước đều nhận ra rằng, thành công trong thỏa thuận TPP sẽ có một ý nghĩa to lớn, đặc biệt trong bối cảnh thương mại như hiện nay.”

Việc Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố rút lui đã đặt TPP vào tình trạng lấp lửng. “Trong khoảng thời gian đó, dường như chúng ta đã mất phương hướng, chỉ biết tự hỏi chúng ta nên làm gì?”, ông Nobutka Sawada, thuộc Vụ Kinh tế - Bộ Ngoại giao Nhật Bản nói thế trong một cuộc phỏng vấn. Tuy nhiên sau nhiều cuộc thảo luận, chúng tôi nhận thấy tầm quan trọng của TPP vẫn còn. Nhật Bản, Úc và New Zealand là những quốc gia nỗ lực nhất trong việc thúc đẩy TPP thành hiện thực và Canada cũng rất ủng hộ việc này.

Quan hệ thương mại Nhật Bản - Canada

Thúc đẩy tự do hóa thương mại là một phần trong nỗ lực cải cách kinh tế của Thủ tưởng Nhật Bản Shinzo Abe. Tự do hóa thương mại của Nhật Bản được thể hiện qua Hiệp định TPP, Hiệp định thương mại tự do với EU, Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực (RCEP – Hiệp định bao gồm 16 quốc gia châu Á trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ).

Các quan chức ở cả hai bờ Thái Bình Dương đều cho rằng Hiệp định TPP sẽ thúc đẩy giao thương giữa Canada và Nhật Bản (2 quốc gia thuộc nhóm G7) – vốn đang duy trì ở mức 27 tỷ USD trong nhiều năm trở lại đây. Năm năm trước, Chính phủ bảo thủ của Thủ tướng Stephen Harper đã cố gắng đàm phán một Hiệp định thương mại tự do với Nhật Bản, Hiệp định này được ủng hộ bởi ước tính có thể làm tăng GDP của Canada lên hơn 4 tỷ USD. Nhưng hai năm sau đó, Nhật Bản đã bỏ ngõ đàm phán song phương để ưu tiên theo đuổi tự do hóa thương mại thông qua Hiệp định TPP. Trong khi Canada vẫn nuôi một chút hy vọng về thỏa thuận song phương với Nhật Bản, mặc dù biết rằng, việc đó rất khó xảy ra.

“Chúng tôi đã cố gắng khôi phục quá trình đàm phán hiệp định song phương với Nhật nhưng không thành công. Nhật Bản ưu tiên tập trung vào quá trình đàm phán TPP”, ông Burney cho biết.

“Phía Nhật Bản trao đổi khá thẳng thắn với chúng tôi rằng, các nhượng bộ của Nhật Bản trong TPP sẽ là mức cao nhất từ trước đến nay. Với quan điểm đó của Nhật, tôi tin TPP sẽ là Hiệp định tốt nhất chúng tôi có được”.

Quan điểm này cũng được chia sẻ tại Nhật Bản, đặc biệt là vì TPP vượt ra ngoài khuôn khổ của vấn đề thương mại, nó bao gồm cả các vấn đề về lao động, sở hữu trí tuệ, thương mại số và mua sắm chính phủ.

Ông Ichiro Hara - Giám đốc bộ phận quan hệ quốc tế tại Keidanren, Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản, cho biết “Chúng tôi thấy rất rõ các tiềm năng lớn để phát triển, tôi nghĩ rằng TPP 11 hoặc 12 sẽ là khuôn khổ rất hữu ích để củng cố mối quan hệ thương mại giữa Nhật Bản và Canada”.

Gần đây, các nhà đàm phán của TPP 11 đã gặp nhau tại Tokyo và sẽ gặp lại tại Nhật Bản vào tháng 10 này.

Vẫn còn đó những rào cản tiềm ẩn

Có những ý kiến cho rằng TPP đã trở nên kém hấp dẫn đối với một số quốc gia khi Hoa Kỳ ở ngoài cuộc. Tôi tin rằng rào cản lớn nhất chính là vượt qua sự phản kháng hoặc do dự của các quốc gia phát triển, điều đó tạo ra những thỏa hiệp tốt để đáp ứng yêu cầu của Hoa Kỳ trong trường hợp giả định rằng Hoa Kỳ sẽ tham gia Hiệp định.

Cũng có ý kiến cho rằng một số quốc gia tìm cách đàm phán lại một số chương của hiệp định.“Các quốc gia đều đồng ý về việc cố gắng thay đổi ít nhất có thể, nhưng ít nhất theo cách hiểu của mỗi quốc gia là hoàn toàn khác nhau”.

Một dấu hỏi được đặt ra cho chính quyền của Tổng thống Trump khi mà Hoa Kỳ có nguy cơ bị cô lập trên trận tuyến thương mại. Trump đã tuyên bố rút Hoa Kỳ khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Ông cũng đồng thời đe dọa rút khỏi Hiệp định NAFTA, ngay cả khi các quan chức Mỹ đang cố gắng thương lượng một hiệp định cấp tiến hơn với Canada và Mexico. Ông cũng đã suy nghĩ về về việc chấm dứt Hiệp định thương mại tự do với Hàn Quốc.

Ông Shujiro Urata, Hiệu trưởng Trường Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương của Đại học Waseda, nói: “Một quốc gia lớn nhất và có ảnh hưởng nhất thế giới chuyển sang có thái độ như vậy là rất nguy hiểm. Điều đó sẽ làm cho nước Mỹ bị cô lập. Tôi hy vọng rằng họ sớm nhận ra làm như vậy sẽ rất có hại cho nền kinh tế Mỹ. Nhưng tôi cũng đoán rằng Tổng thống Trump và các cố vấn của ông sẽ phải thay đổi quan điểm của họ, hướng đến chủ nghĩa đa phương thay vì chính sách nước Mỹ trên hết như hiện nay”.

Các chuyên gia như Urata và Hara cho rằng, cách tốt nhất để chống lại các quan điểm bảo hộ đó chính là tiếp tục với các thỏa thuận thương mại và hy vọng rằng Hoa Kỳ, khi nhận thấy lợi ích của các công ty Mỹ đang ngày càng bị đe dọa trên thế giới, sẽ quay trở lại với TPP.

Ông Hara cho rằng “Ngày nay, thương mại và đầu tư đã được toàn cầu hóa và kết nối với nhau. Tôi hy vọng rằng Hoa Kỳ có thể nhận ra họ sẽ bị thiệt thòi nếu như không nằm trong xu hướng chung của toàn cầu. Chúng tôi hy vọng lãnh đạo các doanh nghiệp tại Mỹ sẽ góp thêm tiếng nói, kêu gọi chính quyền Hoa Kỳ trở lại với TPP”.

Nguồn: Toronto Star – HY

Từ khóa: Nhật Bản, Canada, TPP, Hoa Kỳ, Hiệp định, thương mại quốc tế