Ngành hàng không đã chứng minh rằng con người luôn mong muốn có được tự do thương mại.

bao ho mau dich

Không có bữa ăn nào là miễn phí. Tự do thương mại cũng có cái giá của nó, và chủ nghĩa bảo hộ cũng vậy. Tự do thương mại sẽ làm giảm giá thành sản phẩm, từ đó thúc đẩy sức tiêu thụ cao hơn. Tuy nhiên, tổn thất gây ra từ tự do thương mại là sự xáo trộn đối với thị trường lao động. Chủ nghĩa bảo hộ giúp khắc phục tình trạng thất nghiệp trong một ngành, nhưng nó cũng gián tiếp gây tình trạng thất nghiệp trong nhiều ngành khác, và còn làm tăng giá thành sản phẩm. Vì vậy, nếu người Mỹ ủng hộ chủ nghĩa bảo hộ, cũng đồng nghĩa họ ủng hộ việc chi tiền nhiều hơn vì giá cả tăng cao. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ ngành hàng không thì chứng minh điều ngược lại – rằng người Mỹ sẽ chấp nhận đánh đổi mọi thứ nếu họ có thể giảm được chi phí bỏ ra.

Các hãng hàng không đã chứng minh rằng, tại Mỹ cũng như tại những nước khác, người tiêu dùng sẵn sàng nhận khẩu phần ăn ít hơn, chỗ ngồi chật hẹp hơn và chấp nhận những giới hạn khắc khe về trọng lượng hành lý, nếu đổi lại, họ được đi một chuyến bay giá rẻ. Các hãng hàng không hiện đang bán những loại vé hạng phổ thông “cơ bản nhất”, có mức độ tiện nghi thậm chí còn thấp hơn cả khi ngồi trên xe buýt, và quy định mỗi hành khách chỉ được mang một túi hành lý đặt cạnh chân. Người tiêu dùng thậm chí đã từ bỏ khoang để hành lý phía trên chỗ mình ngồi, chỉ để mua được một tấm vé máy bay rẻ hơn.

Một thập kỷ trước, tại Châu Âu, hãng hàng không Ryanair thậm chí đã từng đề nghị tung ra dòng vé máy bay dạng đứng (không có chỗ ngồi). Họ dự định bán vé này với mức giá thấp nhất có thể và sẽ không đi kèm với chỗ ngồi cho hành khách. Đề nghị của họ được trình lên EU sau khi đã thực hiện nhiều cuộc khảo sát thị trường, và kết quả cho thấy, người tiêu dùng vẫn sẽ mua loại vé này nếu nó được tung ra.

Nếu người ta sẵn sàng từ bỏ thậm chí cả chỗ ngồi trên máy bay, chỉ để mua được vé rẻ hơn, thì điều gì khiến chúng ta nghĩ rằng, họ sẽ chấp nhận chi nhiều tiền hơn để bảo vệ việc làm cho những người mà họ chẳng quen biết? Khi áp thuế lên sản phẩm nhập khẩu vì lý do cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng đối với việc làm của người dân địa phương thì chưa xác định rõ, nhưng việc sản phẩm bị tăng giá sẽ là một điều chắc chắn.

Chủ nghĩa bảo hộ giúp bảo vệ việc làm trong các ngành công nghiệp, thông qua chính sách áp thuế hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, việc này vẫn gây ảnh hưởng đến công việc ở những ngành sản xuất nội địa khác. Tác động tổng thể có vẻ mơ hồ, nhưng trong khá nhiều trường hợp, nhiều việc làm đã bị mất đi ở những ngành sản xuất khác, nhiều hơn so với số lượng việc làm được giữ lại ở ngành được bảo hộ. Nguyên nhân là do người tiêu dùng - hiện phải chi tiền cho những sản phẩm được bảo hộ có giá cao hơn – đã không còn đủ tiền để chi trả cho các sản phẩm khác.

Vì thế, chủ nghĩa bảo hộ đã khiến cho người tiêu dùng phải trả tiền nhiều hơn và các doanh nghiệp phải mất nhiều chi phí sản xuất hơn. Trong khi đó, mà những lợi ích chính sách bảo hộ tạo ra cũng không đảm bảo có thể bù đắp đủ cho tổn thất này. Nhưng, giả sử nhìn nhận một cách dễ dãi rằng chính sách bảo hộ có thể bảo vệ việc làm cho người dân Mỹ trong dài hạn. Liệu người tiêu dùng Mỹ có sẵn lòng chi tiền cho những sản phẩm có giá cao hơn, để bảo vệ những công việc này?

Câu trả lời có lẽ là không. Suy cho cùng, ngay từ ban đầu, nếu muốn bảo vệ việc làm cho các ngành sản xuất nội địa, người Mỹ chỉ nên tập trung mua hàng hóa sản xuất trong nước và từ chối tiêu thụ những sản phẩm nhập khẩu có giá rẻ hơn. Tuy nhiên, họ đã không làm vậy. Tại Walmart, hay nhiều nhà bán lẻ giá rẻ khác, hay khi mua hàng trực tuyến trên những trang như Amazon, và khi lựa chọn vé máy bay, người Mỹ tiếp tục cho thấy tình yêu mãnh liệt của họ đối với những sản phẩm giá thấp. Những trường hợp sẵn lòng chi trả nhiều hơn để đổi lấy sự tiện lợi là rất hiếm xảy ra.

Khi xem xét một cách tổng thể, tự do thương mại sẽ giúp giảm giá thành sản phẩm và tạo ra nhiều việc làm hơn. Dĩ nhiên là nó cũng tạo ra những xáo trộn đối với thị trường lao động; một số người sẽ bị mất việc làm, và rơi vào tình cảnh khốn đốn, ít nhất là cho đến khi họ tìm việc làm mới trong một ngành khác. Một số người sẽ bị giảm thu nhập, nhưng do giá sản phẩm tiêu dùng cũng giảm, nên nhìn chung, đời sống của họ vẫn sẽ khá hơn.

Vì vậy, khi được đề nghị phải lựa chọn giữa tự do thương mại và bảo hộ thương mại, câu trả lời đưa ra khá đơn giản. Liệu chúng ta muốn sống trong một thế giới tự do thương mại, với nhiều việc làm hơn, và giá sản phẩm rẻ hơn hay sống trong một thế giới có số lượng việc làm ít hơn và giá sản phẩm cao hơn? Trong cả hai trường hợp, vẫn sẽ có người thắng kẻ thua, nhưng người chiến thằng sẽ xuất hiện nhiều hơn trong một thế giới tự do thương mại. Và kể cả khi điều đó là không đúng sự thật, nhiều bằng chứng đã chứng minh rằng, người Mỹ sẽ không bằng lòng trả tiền nhiều hơn chỉ để bảo vệ việc làm cho các ngành sản xuất nội địa. Kinh nghiệm từ câu chuyện giá vé máy bay và sự tiên nghi là một minh chứng rõ nét. Người Mỹ sẽ sẵn sàng từ bỏ gần như mọi thứ để đổi lấy giá vé rẻ hơn.

Tác giả: Jeffrey Dorfman – giáo sư kinh tế tại Đại học Georgia.

Nguồn: Forbes - HN

Từ khóa: tự do, thương mại, chủ nghĩa, bảo hộ, tiêu dùng, công nghiệp, việc làm