Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chương trình nghị sự của bà Ursula von der Leyen cho nhiệm kỳ thứ hai là Chủ tịch Ủy ban châu Âu đưa ra những cam kết mở rộng từ chương trình nghị sự xanh của châu Âu đến thúc đẩy khả năng cạnh tranh trong công nghiệp. Chương trình này có khả thi không?

Gần đây, bà Ursula von der Leyen công bố chương trình nghị sự của mình trước Nghị viện châu Âu, bà đưa ra động thái cân bằng đáng được trao huy chương vàng Olympic. Một mặt, bà cam kết duy trì các mục tiêu của Thỏa thuận xanh châu Âu. Mặt khác, bà chuyển trọng tâm sang khả năng cạnh tranh công nghiệp và giảm bớt quy định - một động thái có thể làm suy yếu hàng thập kỷ tiến bộ về khí hậu và môi trường. Những hướng dẫn mới chỉ đề cập sơ qua về sự mất mát nghiêm trọng của đa dạng sinh học, còn ô nhiễm đe dọa sức khỏe thậm chí không được nhắc đến.

Tác động của cuộc khủng hoảng trên thế giới trở thành mối đe dọa tồn vong cho cả an ninh của người dân và hệ thống kinh tế, sự thay đổi trong các ưu tiên này đặt ra câu hỏi: Liệu EU còn nghiêm túc với khả năng phục hồi dài hạn của mình hay công dân của họ đang bị lừa dối? Nghị viện châu Âu nhanh chóng làm rõ và khẳng định vai trò của mình trong việc đẩy nhanh cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, suy thoái và ô nhiễm môi trường.

Từ mơ hồ đến trách nhiệm giải trình: Các phiên điều trần của Ủy viên

Khi phiên điều trần của Ủy viên đến gần, họ phải trả lời những câu hỏi khó liên quan đến vấn đề môi trường. Các Ủy viên phải chứng minh sự hiểu biết sâu về các ưu tiên mà họ cần thúc đẩy, đảm bảo lợi ích nhóm, đặc biệt là từ các nhóm vận động hành lang về nông nghiệp và nhiên liệu hóa thạch tại trụ sở Ủy ban châu Âu. Những vấn đề và hạn chế trong việc phân bổ trách nhiệm cần được xem xét cẩn thận và Chủ tịch đắc cử phải điều chỉnh, để EU có thể đạt được các mục tiêu trong khối và nghĩa vụ quốc tế của mình.

Phó chủ tịch điều hành Thỏa thuận xanh: Một công việc còn dang dở

Năm 2019, Ủy ban châu Âu đã bổ nhiệm một Phó chủ tịch điều hành Thỏa thuận xanh, đây được xem là một bước ngoặt. Với nhiệm vụ giám sát các lĩnh vực quan trọng như khí hậu, năng lượng, giao thông, môi trường, nông nghiệp và y tế, đây là nhiệm vụ có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự phát triển bền vững của EU.

Thời gian qua cho thấy, nếu không có sự lãnh đạo tận tụy, các sáng kiến về môi trường sẽ nhanh chóng mất đà. Một Phó Chủ tịch điều hành - hoặc tương tự - phải chịu trách nhiệm các vấn đề về khí hậu, trung hòa carbon, đồng thời trực tiếp giám sát các Tổng cục có liên quan để duy trì mục tiêu của EU đi đúng hướng. Đây là một công việc đòi hỏi nhà lãnh đạo mạnh mẽ, có nhiều kinh nghiệm. Với bất kỳ ai thiếu kinh nghiệm có thể sẽ hạ thấp tầm quan trọng của Thỏa thuận xanh trong hệ thống phân cấp của EU - một cách chắc chắn để châm ngoài cho xung đột giữa lợi ích kinh tế và giới hạn của hành tinh, với sức khỏe và phúc lợi của con người bị đặt vào tình thế nguy hiểm.

Giảm gánh nặng: Con ngựa thành Troy cho mục đích khôi phục môi trường?

Sự tập trung của bà Von der Leyen vào việc đơn giản hóa và giảm gánh nặng hành chính có thể nghe rất hấp dẫn - xét cho cùng, ai lại không muốn cắt giảm thủ tục hành chính? Nhưng khi nói đến các quy định về môi trường, có một nguy cơ thực sự rằng động lực “đơn giản hóa” này có thể được sử dụng như một chiêu bài làm suy yếu các biện pháp bảo vệ hiện có. Đầu năm nay, sự vội vàng trong việc đơn giản hóa đã dẫn đến việc giảm bớt quy định về môi trường đối với phần lớn chính sách nông nghiệp tốn kém của EU, bỏ qua bất kỳ cuộc thảo luận công khai hay đánh giá thích hợp nào.

Thỏa thuận Xanh đưa ra những cải cách rất cần thiết. Các thể chế mới của EU phải ưu tiên thực hiện và thực thi thông minh các luật này, cũng như khắc phục những hạn chế còn lại để đảm bảo quá trình chuyển đổi nhanh và công bằng. Việc liên tục xem xét và sửa đổi quy định sẽ gây ra nhiều bất ổn kinh tế và sự chia rẽ trong xã hội.

Các Ủy viên phải cam kết tuân thủ nguyên tắc không thoái lui, đảm bảo rằng EU không làm suy yếu các mức độ bảo vệ môi trường hiện tại. Khi kiểm tra toàn bộ luật pháp của EU, Ủy ban phải ưu tiên củng cố năng lực hành chính và quy trình của các quốc gia thành viên EU – trước đây nhiều quốc gia đã gặp khó khăn trong việc thực hiện hiệu quả các chính sách về môi trường.

Một thỏa thuận công nghiệp sạch - hay một thỏa hiệp bẩn?

Ngành công nghiệp rất quan trọng đối với nền kinh tế châu Âu, cung cấp việc làm và tạo ra thu nhập. Nhưng nó có tác động đáng kể đến môi trường và sức khỏe. Để đảm bảo một tương lai bền vững, chúng ta phải đầu tư vào các ngành công nghiệp và công nghệ hàng đầu của tương lai thay vì duy trì các ngành công nghiệp và công nghệ cũ, hoặc tệ hơn, đẩy ngành công nghiệp châu Âu vào ngõ cụt. Sự thành công của Thỏa thuận Công nghiệp Sạch mới phụ thuộc vào việc nó có được gắn kết chặt chẽ với Thỏa thuận Xanh của châu Âu hay không.

Các chính sách mới phải ưu tiên chuyển đổi công nghiệp xanh - nhấn mạnh vào điện khí hóa, hiệu quả và tính tuần hoàn - mà không hy sinh an sinh xã hội, đa dạng sinh học hoặc sức khỏe môi trường. Điều này đòi hỏi các mục tiêu rõ ràng, đầy tham vọng về việc giảm phát thải và ô nhiễm. EU phải hướng tới một tương lai không độc hại, giảm nhu cầu năng lượng và tài nguyên tuyệt đối, loại bỏ nhiên liệu hóa thạch và tránh các giải pháp gây hại hoặc tốn kém như lò phản ứng hạt nhân mới và năng lượng sinh học.

Việc tài trợ cho ngành công nghiệp phải phù hợp với các mục tiêu xanh của EU, kèm theo các điều kiện nghiêm ngặt về xã hội và môi trường. EU cũng nên thúc đẩy nhu cầu về các sản phẩm xanh bằng cách tạo ra các thị trường dẫn đầu, như thép xanh trong ngành ô tô, thúc đẩy mua sắm công xanh và hỗ trợ sản xuất không phát thải ròng thông qua các quỹ cấp EU.

Tăng cường đầu tư xanh: bạn không thể chi tiêu một đồng tiền hai lần

Quá trình chuyển đổi xanh đòi hỏi các khoản đầu tư rất lớn, đã được xác nhận bởi chính nghiên cứu của Ủy ban. Trong kế hoạch “European Social and Green Prosperity Plan”, EU dự kiến đầu tư hơn 1 nghìn tỷ euro vào năm 2030, đảm bảo rằng tất cả các chi tiêu công và tư đều phù hợp với các mục tiêu phát triển bền vững của EU. Kế hoạch này nên bao gồm một chương trình tiếp theo chương trình NextGenerationEU sẽ hết hạn vào năm 2026, một Chỉ thị Chuyển đổi Công bằng để bảo vệ quyền của người lao động trong quá trình chuyển đổi xanh, nguồn tài trợ mới dành riêng cho việc phục hồi thiên nhiên trên quy mô lớn và một nhiệm vụ yêu cầu cho các chính phủ EU tăng đầu tư xanh quốc gia được hỗ trợ bởi lãi suất thấp hơn cho các dự án xanh.

Trong bối cảnh tài chính công đang chịu nhiều áp lực, việc chi tiêu có trách nhiệm của chính phủ là vô cùng quan trọng. Sau nhiều thập kỷ hứa hẹn, Ủy ban phải đưa ra một lộ trình pháp lý ràng buộc để loại bỏ dần tất cả các khoản trợ cấp gây hại cho nhiên liệu hóa thạch và đa dạng sinh học, áp dụng cho cả quỹ quốc gia và quỹ EU. Chính sách nông nghiệp của EU, chiếm một phần ba tổng ngân sách EU, cuối cùng nên được tiến hành một cuộc kiểm tra toàn diện về tính phù hợp, với kết quả có sẵn trước khi đưa ra bất kỳ đề xuất mới nào.

Thử thách còn ở phía trước

Chương trình nghị sự của bà Von der Leyen đã đặt nền tảng, nhưng thử thách thực sự vẫn còn ở phía trước. Châu Âu cần sự lãnh đạo mạnh mẽ, với tham vọng về khí hậu, giảm phát thải và trung hòa carbon, cùng với việc tuân thủ thực thi, một quá trình chuyển đổi công nghiệp xanh thực sự và cam kết vững chắc đối với các khoản đầu tư xanh để giữ cho Thỏa thuận xanh đi đúng hướng. Bất cứ những chương trình nghị sự ít tham vọng đều có nguy cơ biến một tầm nhìn táo bạo thành một lời hứa suông — một rủi ro mà hành tinh và con người không thể gánh chịu.

Nguồn: The Parliament Magazine

Từ khóa: Thỏa thuận xanh châu Âu, Nghị viện châu Âu, chuyển đổi công nghiệp xanh, Thỏa thuận Công nghiệp Sạch