Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sàng lọc FDI ra nước ngoài

“Sách trắng” dùng phác thảo công cụ tham vấn các bên liên quan. Nó bao gồm các hạn chế đối với FDI ra nước ngoài không phát sinh từ các biện pháp trừng phạt và bao gồm các đề xuất thảo luận ban đầu, nhằm phác thảo cách tiếp cận theo từng giai đoạn và dần dần bắt đầu bằng một bảng câu hỏi mang tính tham vấn, cởi mở và toàn diện. “Sách trắng” nhấn mạnh rằng bất kỳ sáng kiến tiềm năng nào trong tương lai của EU trong lĩnh vực này phải dựa trên định nghĩa rõ ràng về vấn đề và đánh giá kỹ lưỡng mọi rủi ro, trước khi phát triển bất kỳ công cụ mới nào.

Kết quả tham vấn đã được công bố vào ngày 23 tháng 7 năm 2024 và hiện đang được “Nhóm chuyên gia về Đầu tư ra nước ngoài” đánh giá, nhóm này được thành lập vào tháng 7 năm 2023 và tập hợp các chuyên gia của EU và MS về một số lĩnh vực, từ kiểm soát xuất khẩu sử dụng kép, sàng lọc FDI, thương mại và các bộ phận đối ngoại (nhóm này đã họp ba lần vào năm 2023).

Buổi tham vấn được mở cho công chúng từ ngày 24 tháng 01 năm 2024 đến ngày 17 tháng 4 năm 2024. Bảng câu hỏi của nó chứa 21 câu hỏi, với khả năng cung cấp câu trả lời mở cho hầu hết, cũng như hỗ trợ câu trả lời bằng cách gửi “tài liệu lập trường”. Nhìn chung, 53 phản hồi đã được đưa ra, 35 phản hồi từ các doanh nghiệp/hiệp hội doanh nghiệp (bao gồm 3 phản hồi từ Hoa Kỳ và 1 phản hồi từ Vương quốc Anh), 5 phản hồi từ các tổ chức học thuật/nghiên cứu, 3 phản hồi từ cơ quan công quyền và 10 phản hồi từ công dân EU hoặc các tổ chức phi chính phủ (NGO). Tập trung vào câu trả lời của doanh nghiệp, họ:

1. Hầu hết đều bày tỏ quan điểm thận trọng đối với việc giám sát FDI ra nước ngoài, nói rằng nếu có biện pháp, chúng nên được “thông tin đầy đủ”;
2. Hầu hết đều ủng hộ việc đánh giá rủi ro;
3. Hầu hết không đưa ra câu trả lời rõ ràng liệu bốn lĩnh vực công nghệ như được mô tả trong Sách trắng có phải là cơ sở được xác định đầy đủ để giám sát hay không;
4. Hầu hết đều ủng hộ việc giám sát việc chuyển giao tài sản, liên doanh và giao dịch vốn mạo hiểm (thỏa thuận ít hơn về việc có khả năng như sáp nhập, mua lại và FDI xanh).

Số lượng người trả lời không đưa ra câu trả lời rõ ràng là rất cao, thường là đa số tương đối trong nhiều câu hỏi. Hầu hết phản đối bất kỳ biện pháp giám sát nào có thể hạn chế FDI ra nước ngoài, làm suy yếu khả năng cạnh tranh của EU hoặc gây nguy hiểm cho khả năng đổi mới và phát triển trên thị trường toàn cầu của các công ty EU. Một số người trả lời chỉ đề xuất nên có ngưỡng tối thiểu (de minimis). Hầu hết cho rằng nên tập trung vào công nghệ hơn là giao dịch và hầu hết đều đồng ý rằng việc giám sát nên dựa trên các tiêu chí rủi ro đã được các cơ quan kiểm soát xuất khẩu của MS sử dụng thường xuyên. Hầu hết cho rằng việc giám sát chỉ nên bao gồm các giao dịch mới và đang diễn ra, không bao gồm các giao dịch cũ/đã có.

Những người trả lời cũng bày tỏ lo ngại về việc bảo vệ dữ liệu, bảo mật và thu thập dữ liệu, nhấn mạnh rằng “số lượng có thể quá tải cả cơ quan chức năng và doanh nghiệp”. Gần như tất cả những người trả lời đều cho biết không nên thu thập thêm thông tin. Hầu hết đều rất hoài nghi về các công cụ bổ sung để giám sát, nói rằng ưu tiên nên được dành cho các công cụ hiện có và bất kỳ công cụ mới nào chỉ được giới thiệu nếu “thực sự cần thiết”. Nói chung, rõ ràng là mức độ hỗ trợ khá hạn chế cho việc đưa ra loại kiểm soát này.

Hoa Kỳ: không có chiến lược tổng thể và ít khung pháp lý - nhưng nhìn chung hiệu quả.

Ngược lại với EU, Hoa Kỳ không có chiến lược an ninh kinh tế tích hợp (trái ngược với chiến lược an ninh quốc gia). Thay vào đó, một số bộ và cơ quan của Hoa Kỳ đã công bố các chiến lược riêng của họ (ví dụ: Bộ Quốc phòng, Ngân khố, Thương mại, v.v.). Ngoài ra, chính phủ Hoa Kỳ lấy hầu hết các công cụ an ninh kinh tế của mình từ một bộ luật ở cấp liên bang: ví dụ: thẩm quyền trừng phạt đến từ Đạo luật Quyền hạn Khẩn cấp Kinh tế Quốc tế (IEEPA) năm 1977, Đạo luật Hiện đại hóa Đánh giá Rủi ro Đầu tư Nước ngoài năm 2018 (FIRRMA) đã mở rộng thẩm quyền của Tổng thống về an ninh quốc gia và đầu tư, đồng thời hiện đại hóa Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS), trong khi Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu (ECRA) năm 2018 đã cập nhật các quy tắc kiểm soát xuất khẩu, cho phép Hoa Kỳ áp đặt các biện pháp kiểm soát đơn phương đối với các mặt hàng không có trong danh sách kiểm soát xuất khẩu đa phương (EU phần lớn thiếu các công cụ đơn phương như vậy, nhưng một phần của khoảng cách cụ thể này đang được đề xuất để giải quyết, như đã chỉ ra ở trên).

Tuy nhiên, điều này cho biết, các công cụ hiện có của Hoa Kỳ được sử dụng theo cách tập trung và “tấn công” hơn so với ở EU và trong một số trường hợp được phát triển về mặt thể chế hơn.

Hoa Kỳ và Kiểm soát xuất khẩu

Kiểm soát xuất khẩu sử dụng kép ở Hoa Kỳ được ECRA điều chỉnh. ECRA cung cấp thẩm quyền rộng rãi cho chính phủ liên bang Hoa Kỳ áp đặt các biện pháp kiểm soát đơn phương hoặc đa phương để giải quyết một loạt các mục tiêu về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia, bao gồm cả những mục tiêu liên quan đến chống phổ biến vũ khí và khủng bố, duy trì ưu thế quân sự của Hoa Kỳ, tăng cường cơ sở công nghiệp quốc phòng của Hoa Kỳ, bảo vệ nhân quyền và dân chủ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho khả năng tương tác quân sự với các đồng minh.

Kiểm soát xuất khẩu sử dụng kép do Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) của Bộ Thương mại (DoC) quản lý, phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng và Bộ Ngoại giao.

Hoa Kỳ và sàng lọc FDI đầu vào

Hoa Kỳ có một khung pháp lý được thiết lập, hiệu quả và tập trung để sàng lọc một số loại FDI nhất định vào các công ty Hoa Kỳ cho các rủi ro an ninh quốc gia có thể phát sinh từ các giao dịch đó. Điều này được thực hiện bởi CFIUS, một cơ quan liên ngành do Bộ trưởng Tài chính chủ trì. CFIUS có thẩm quyền rộng rãi để ứng phó với các rủi ro an ninh quốc gia phát sinh từ dòng chảy FDI thuộc phạm vi của CFIUS.

CFIUS có thể làm điều này thông qua đàm phán - hoặc trong một số trường hợp, áp đặt các điều khoản đối với các giao dịch để giảm thiểu các rủi ro an ninh quốc gia đã được xác định. Khi “giảm thiểu” không thể khắc phục được các lo ngại về an ninh quốc gia, CFIUS có thể đề nghị Tổng thống đình chỉ hoặc cấm giao dịch đó.

CFIUS được coi là hoạt động tốt và ngầm hiểu EU sử dụng nó như một tài liệu tham khảo cho sự phát triển thể chế “ổn định” của chính mình. Nó hoạt động chủ yếu bằng cách răn đe, với khoảng 25% đến 30% đề xuất FDI bị rút sau khi bắt đầu điều tra nhưng trước khi kết thúc và số lượng quyết định thực tế của Tổng thống (hủy bỏ hoặc cấm FDI) thực sự bằng không.

Hoa Kỳ và sàng lọc FDI ra nước ngoài

Giống như ở EU, các nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ hiện đang tranh luận về việc có nên và làm thế nào để điều chỉnh FDI ra nước ngoài của Hoa Kỳ. Chính quyền Hoa Kỳ đã ban hành một sắc lệnh hành pháp, cùng với thông báo trước về đề xuất lập quy tắc (ANPRM), phác thảo đề xuất được nhắm mục tiêu để bắt buộc thông báo về — và trong một số trường hợp, cấm — một số khoản đầu tư nhất định của Hoa Kỳ vào AI, chất bán dẫn, và công nghệ lượng tử (của Trung Quốc).

Quốc hội Hoa Kỳ cũng đang xem xét một loạt các đề xuất: 1) Thượng viện ủng hộ chương trình thông báo bắt buộc, 2) Hạ viện đang xem xét các lựa chọn khác nhau, ví dụ: Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện nghiêng về các biện pháp trừng phạt truyền thống trong khi Hạ viện Ủy ban tuyển chọn về Cạnh tranh chiến lược giữa Hoa Kỳ và ĐCSTQ đã khuyến nghị các cơ quan chức năng mới để thực hiện cách tiếp cận theo ngành để điều chỉnh FDI ra nước ngoài.

(Còn tiếp)

Nguồn: CSIS

Từ khóa: EU và Hoa Kỳ, Chiến lược An ninh Kinh tế, phương pháp tiếp cận