Tương lai nào cho nông nghiệp trong Tổ chức Thương mại Thế giới?

NNo 1

Sau khi Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 11 của Tổ chức Thương mại Thế giới kết thúc, đã đến lúc các thành viên WTO phải tự xem xét và tái khởi động các cuộc đàm phán về nông nghiệp để giải quyết những bất cập của hoạt động thương mại quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp.

Tại Hội nghị Bộ trưởng ở Buenos Aires, thường được gọi tắt là “MC11”, các bộ trưởng thương mại và những đại diện cấp cao từ 164 nước thành viên WTO đã không thể tìm được sự đồng thuận trong những điều khoản về nông nghiệp theo kế hoạch đã định hay trong như các điều khoản mới. Điều này cho thấy các chiến thuật đàm phán hiện tại của các nước thành viên là không thật sự hiệu quả. Chúng ta cần có một cách tiếp cận mới, bao gồm việc phát triển một hệ thống thương mại nông nghiệp định hướng sâu hơn theo cơ chế thị trường. Cách tiếp cận ấy sẽ được xây dựng phù hợp với mục tiêu trọng tâm của Hiệp định Nông nghiệp WTO – thực hiện những cải cách cơ bản nhằm hạn chế đáng kể hoạt động hỗ trợ và bảo hộ nông nghiệp. Nước Mỹ vẫn cam kết sẽ luôn luôn theo đuổi mục tiêu này.

Tôi đã tham gia vào các hoạt động đàm phán thương mại đa phương trong gần 30 năm, và được vinh dự trở thành một quan chức cấp cao thuộc Bộ Nông nghiệp tham gia vào phái đoàn Mỹ đến MC11. Hiệp định Nông nghiệp năm 1995 của WTO từng là một bước đột phá thật sự. Đây là hiệp định đầu tiên được thiết lập để kiểm soát những biện pháp thương mại từ các nước, như hạn ngạch nhập khẩu, trợ cấp – những biện pháp có khả năng cản trở dòng chảy tự do thương mại. Tuy nhiên, chúng ta phải thừa nhận rằng, môi trường thương mại nông nghiệp toàn cầu đã thay đổi đáng kể, kể từ khi các cuộc đàm phán quan trọng đầu tiên diễn ra tại Vòng Doha năm 2001, nhằm nâng cấp các quy tắc của hiệp định. Ngày nay, hoạt động thương mại nông nghiệp không còn bị chi phối bởi những cường quốc phát triển. Chúng ta đang chứng kiến vai trò ngày càng tăng của quan hệ thương mại Nam-Nam. Chúng ta cũng đang chứng kiến một vài quốc gia đang phát triển nổi lên nắm vai trò trong hoạt động sản xuất nông nghiệp và thương mại, và các nước này sử dụng rất nhiều chính sách trợ cấp nông nghiệp mà có thể làm bóp méo hoạt động thương mại.

Vòng đàm phán Doha khởi đầu với nỗ lực nhằm tạo ra những cải cách tự do hóa thương mại quan trọng, tuy nhiên, tham vọng này đã giảm đi đáng kể sau gần hai thập kỷ qua. Trong những năm gần đây, đã có những bằng chứng cho thấy một số thành viên WTO quan tâm nhiều hơn đến việc gia tăng các rào cản thương mại thay vì loại bỏ chúng, và hội nghị tại Buenos Aires tháng trước đã tiếp tục củng cố cho bằng chứng này. WTO cần phải tái tập trung vào chức năng cốt lỗi của họ. Đó là thúc đẩy mở cửa các thị trường và xúc tiến thương mại thông qua các hoạt động đàm phán toàn diện về vấn đề hỗ trợ trong nước và lối vào thị trường, cũng như về những rào cản thương mại được xác định.

Trước khi bắt tay vào những nội dung đàm phán nông nghiệp sâu hơn, Mỹ đã kêu gọi các thành viên WTO hãy triển khai thực hiện nhưng hiệp định WTO đang tồn tại, và triển khai các quyết định mà họ đã đồng thuận. Trong vấn đề này, bước quan trọng đầu tiên mà các thành viên cần làm là tuân thủ nghĩa vụ minh bạch. Bởi vì nhiều thành viên đang thay đổi rất chậm trong vấn đề này. Nếu không có sự minh bạch, chúng ta sẽ không thể xác định liệu các thành viên có đang tuân thủ đúng các nghĩa vụ hiện tại. Hơn nữa, chỉ khi tiếp nhận được nguồn thông tin toàn diện và kịp thời, các nhà đàm phán mới có thể nắm bắt, thảo luận và xác định chính xác những vấn đề mà người nông dân ngày nay phải đối mặt, chẳng hạn như: thuế quan cao, sự hỗ trợ làm bóp méo hoạt động thương mại và các rào cản phi thuế quan.

Về vấn đề các rào cản phi thuế quan, tôi muốn điểm lại những nỗ lực của Mỹ, Kenya và Uganda. Ba quốc gia này đã vận động cho một tuyên bố chung về quy định tỷ lệ tối đa dư lượng thuốc trừ sâu. Bản tuyên bố chung đã được ký kết bởi 17 quốc gia tại hội nghị MC11. Tuyên bố này giúp củng cố vai trò quan trọng của các tiêu chuẩn khoa học trong những quy tắc WTO hiện hành và thừa nhận sự gia tăng của vấn đề quy định tỷ lệ tối đa dư lượng thuốc trừ sâu (MLRs) và những quy định tương tự mà người nông dân trên thế giới phải đối mặt. Chúng tôi hi vọng có thể được làm việc sâu hơn với các thành viên WTO khác để đảm bảo rằng hoạt động thương mại không bị cản trở bởi những rào cản quy định phi khoa học.

MC11 hiện đã kết thúc. Tại Bộ Nông nghiệp Mỹ, chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển các nghiên cứu và chiến lược để cải thiện hệ thống thương mại nông nghiệp, và đảm bảo rằng chúng ta, như một cộng đồng toàn cầu, có thể tạo ra đủ lương thực để cung cấp cho một thế giới đang tăng trưởng nhanh chóng. Như tôi đã chia sẽ, các nhà sản xuất nông nghiệp và chủ trang trại Mỹ không thể đạt được như ngày hôm nay nếu không tham gia vào thị trường toàn cầu, và hệ thống thương mại đa phương. Không những vậy, hoạt động thương mại nông nghiệp không chỉ đem lại lợi ích cho các trang trại và cộng đồng nông thôn ở Mỹ mà còn là cho cả thế giới.

Tác giả: Jason Hafemeister, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ

Nguồn: High Plains Journal - HN

Từ khóa: thương mại nông nghiệp, rào cản phi thuế quan, WTO, hội nghị bộ trưởng, đàm phán