Hoa Kỳ từ bỏ vai trò lãnh đạo thế giới, Trung Quốc và Đức tiến tới tiếp quản vị trí này

global

Trước đây, Hoa Kỳ thường chọn phương cách chủ động tìm kiếm sự đồng thuận đối với các vấn đề toàn cầu quan trọng tại Hội nghị G-20. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại, mô típ này không còn đúng nữa.

Khi các nhà lãnh đạo thế giới gặp mặt tại Hamburg tuần qua, Trung Quốc và Đức đã cùng nhau tiếp quản vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ.

Theo ý kiến của các nhà ngoại giao và thành viên chính phủ từ các quốc gia khối G20, hai cường quốc công nghiệp của châu Á và châu Âu đang bị đẩy vào thế phải tạo thành liên minh nhằm tiếp quản vai trò lãnh đạo thế giới mà Hoa Kỳ đã từ bỏ sau thời điểm ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ vào đầu năm nay.

Xu hướng này ngày càng trở nên rõ ràng trước thềm hội nghị thường niên của nhóm G-20, dự kiến được tổ chức tại thành phố cảng nhộn nhịp nhất của Đức. Vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ bị thách thức một phần bởi vì đây là lần đầu tiên kể từ ngày thành lập khối G20, Hoa Kỳ có một Tổng thống ủng hộ chủ nghĩa bảo hộ thay vì chống lại nó.

Hoa Kỳ cũng bị cô lập bởi 6 cường quốc công nghiệp do quan điểm của chính quyền liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu tại Hội nghị G7 được tổ chức tại Ý hồi tháng 5/2017. Cùng thời điểm này, do quan điểm khác biệt về thương mại tự do và biến đổi khí hậu, Tổng thống Trump cũng đang tự tách mình ra khỏi một liên minh thống nhất của các đồng minh châu Âu, kể cả các nước láng giềng như Canada và Mê–xi–cô, hay một quốc gia đã từng là cựu thù của Mỹ trong thời gian Chiến tranh lạnh.

Với vai trò là chủ tọa trong các hội nghị trước đây cũng như hiện tại, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Angela Merkel đã và sẽ làm việc cùng nhau về chương trình nghị sự của Hội nghị G20. Ba chuyến thăm tới Đức của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cho tới thời điểm này đã thể hiện rằng hai nước đã đồng thuận trong việc lấp chỗ trống do Hoa Kỳ tạm thời từ bỏ sau khi ông Trump đảm nhận chức vụ Tổng thống.

Theo lời của ông Diego Ramiro Guelar, đại sứ của Ác-hen-ti-na tại Bắc Kinh: “Mối liên hệ thân thiết mới giữa Trung Quốc và Đức đã và đang được thiết lập trong thời gian ông Trump nắm quyền tại Hoa Kỳ. Hai nhà lãnh đạo quan trọng nhất thế giới trong thời điểm hiện tại là Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Merkel”.

Mối quan hệ ngoại giao gấu trúc giữa Trung Quốc và Đức

Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đức đã và đang được tăng cường trong suốt những năm qua, chủ yếu là do lợi ích chung của cả hai quốc gia và sự cạnh tranh về địa chính trị phức tạp giữa Bắc Kinh và Washington tồn tại từ trước cả khi ông Trump nhậm chức Tổng thống. Đức cần thị trường cho các sản phẩm máy móc công nghiệp cũng như ô tô của mình, trong khi Trung Quốc cũng cần các sản phẩm này đến mức họ đã mua lại một công ty chế tạo rô-bốt của Đức là Kuka AG.

Chủ tịch Tập đã có chuyến thăm lần hai đến Đức trước thềm Hội nghị G-20. Hai con gấu trúc Trung Quốc cho Vườn thú Béc-lin mượn cùng thời điểm với các chuyến thăm là cử chỉ được miêu tả bằng cụm từ ngoại giao gấu trúc. Trung Quốc đã trao hai con gấu trúc cho Hoa Kỳ sau khi Tổng thống Richard Nixon đã có chuyến thăm lịch sử đến nước này vào năm 1972.

Trong một cuộc họp báo ngắn với các phóng viên, ông Michael Clauss, đại sứ Đức tại Bắc Kinh cho biết “Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đức đang trong giai đoạn tốt đẹp nhất trong lịch sử. Động lực kinh tế và chính trị của Đức đang hướng về Phương Đông”.

Ông Clauss cho rằng Hoa Kỳ đã để lại “một khoảng trống” trong khu vực sau khi từ bỏ Hiệp định Đối tác toàn diện xuyên Thái Bình Dương (TPP), một thỏa thuận thương mại gồm 12 thành viên. Hiệp định này được xây dựng nhằm đảm bảo vai trò trung tâm của Hoa Kỳ về thương mại tự do tại Vành đai Thái Bình Dương bao gồm nhiều quốc gia từ Chi-lê đến Việt Nam; Thỏa thuận này là sự đối trọng với Sáng kiến Một Vành đai-Một Con đường của Trung Quốc. Tổng thống Trump đã rút Hoa Kỳ khỏi TPP cùng ngày ông tiếp quản Nhà Trắng.

Khoảng trống quyền lực của Tổng thống Trump

Khoảng trống quyền lực do Tổng thống Trump tạo ra trở nên rõ ràng hơn khi chạm đến vấn đề biến đổi khí hậu sau khi ông ta từ chối phê chuẩn và thực hiện Hiệp định Pa-ri nhằm đối phó hiện tương nóng lên toàn cầu. Hiệp định này được ký kết bởi 190 quốc gia bao gồm các nước thuộc khối G20.

Hoa Kỳ và Trung Quốc, hai quốc gia gây ô nhiễm nhiều nhất thế giới đã thành nhất trí tạo lập cơ chế G2 nhằm đối phó với vấn đề biến đổi khí hậu trong thời gian cầm quyền của cựu Tổng thống Barack Obama. Các quốc gia khác được mời tham gia vào Hiệp định Pa-ri chỉ khi hai cường quốc này thống nhất về cơ chế nhằm giảm việc phát thải chất thải nguy hại cho môi trường; cả Hoa Kỳ và Trung Quốc đều phản đối ý tưởng về quota phát thải do Liên minh châu Âu đề xuất.

Khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về biến đổi khí hậu đã không còn sau khi ông Trump đắc cử Tổng thống. Những quốc gia tiên phong mới trong việc đảm bảo các cuộc đàm phán về biến đổi khí hậu được tiếp tục bao gồm Canada, Trung Quốc và EU đã có cuộc gặp lần đầu tiên vào tháng 5/2017. Nhóm công tác song phương Trung Quốc-Đức về biến đổi khí hậu đã có cuộc gặp tại Béc-lin tuần vừa qua; tại đây mỗi bên tái cam kết về thực thi các mục tiêu của Thỏa thuận Pa-ri và nhấn mạnh đến cách tiếp cận tập thể tại Hamburg.

Bà Karsten Sach, tư vấn chính của Thủ tướng Merkel về vấn đề biến đổi khí hậu trong một hội nghị tại Béc-lin cho hay: “Có một nhận thức chung rõ ràng giữa các nhà lãnh đạo của hai nước, đó là vai trò lãnh đạo của liên minh Đức-Trung Quốc là thực sự cần thiết. Cả hai quốc gia đều là những nhà xuất khẩu lớn trong lĩnh vực khoa học về chống biến đổi khí hậu, và đây cũng là lĩnh vực hợp tác chặt chẽ giữa hai nước”.

Vẫn còn nhiều điểm hạn chế trên con đường mà cỗ xe tam mã của mối quan hệ Đức-Trung Quốc đang đi, những điều này cũng phản ánh những lo ngại mà Thủ tướng Merkel trong quan hệ thương mại giữa hai nước Âu-Á liên quan đến vấn đề thương mại. Lượng hàng hóa xuất khẩu của Đức vào Trung Quốc năm ngoái có trị giá đến 85 tỷ đô la; Đức đồng thời cũng là nhà đầu tư lớn nhất của châu Âu tại quốc gia châu Á này. Tuy nhiên con số này có thể cao hơn nếu Trung Quốc không áp đặt các hàng rào thương mại vốn không tồn tại ở châu Âu.

Theo như nghiên cứu của tổ chức Rhodium và Viện nghiên cứu Trung Quốc Mercator, năm 2016, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào EU tăng 77%, với mức tăng hàng năm là 30%. Kuka và công ty năng lượng EEW Energy từ Waste GmbH là một trong số các công ty mục tiêu mà doanh nghiệp Trung Quốc hướng đến.

Tuy vậy, đầu tư từ châu Âu vào Trung Quốc đã giảm năm thứ tư liên tiếp, với nhiều lo ngại đối với các ngành như bảo hiểm và luật an toàn thông tin mạng, hay hàng loạt yêu cầu hành chính liên quan đến doanh nghiệp liên doanh; những vấn đề này đang tạo ra sự lo lắng đối với các doanh nghiệp nước ngoài về việc họ có thể bị đặt vào thế bất lợi trong cuộc cạnh tranh với các doanh nghiệp nội địa.

Trung Quốc cũng quan tâm đến thị trường Đức hơn là thị trường chung của EU do bất đồng gia tăng giữa Trung Quốc và khối các nước châu Âu liên quan đến việc công nhận nền kinh tế thị trường đối với quốc gia này tại Tổ chức Thương mại thế giới.

Bà Merkel nhận thức được mối nguy hiểm của việc Trung Quốc lôi kéo Đức khỏi EU, tạo nên những mối quan hệ hợp tác không cân bằng giữa quốc gia châu Á này với các nước khác trong Liên minh vốn đang tồn tại các hệ thống chính trị khác biệt và chia sẻ ít lợi ích chung. Trong một cuộc phỏng vấn với tuần san chuyên về kinh doanh Wirtschaftswoche, Thủ tướng Merkel đã ủng hộ lời kêu gọi của Tổng thống Pháp đối với các chính phủ EU về việc ngăn các doanh nghiệp nước ngoài mua lại các công ty quan trọng của châu Âu.

“Nếu các nước như Trung Quốc muốn mua toàn bộ các doanh nghiệp châu Âu thông qua các công ty đang nhận trợ cấp chính phủ của nước này, chúng ta phải phản ứng lại”, bà Merkel đã nói với báo giới như vậy đồng thời trích dẫn rằng các công ty công nghệ của châu Âu trong các ngành như bộ vi xử lý và trí thông minh nhân tạo là hấp dẫn nhất với đầu tư Trung Quốc

Bà cũng cho rằng “Nhìn từ Trung Quốc thì châu Âu không các gì một bán đảo của châu Á. Rõ ràng rằng, những gì chúng ta thấy hoàn toàn khác biệt”.

Nguồn: Bloombergpolitics-LA

Từ khóa: Hoa Kỳ, từ bỏ, vai trò, lãnh đạo thế giới, Trung Quốc, Đức, tiến tới, tiếp quản, vị trí này