Tổng hợp tình hình Cộng đồng kinh tế ASEAN trong tháng 2/2016

Trong tháng 2/2016, tin tức về Cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập cuối năm ngoái khá sôi động

Ngành bán lẻ Malaysia tận dụng cơ hội từ AEC

Sự hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) sẽ là cơ hội lớn cho sự phát triển của ngành bán lẻ, ông Datuk Seri Liow Tiong Lai - Bộ trưởng Giao thông vận tải Malaysia cho biết.

Ông Liow cho rằng các thành viên Hiệp hội bán lẻ Malaysia nên tận dụng các cơ hội kinh doanh mới khi kim ngạch thương mại của khu vực ASEAN ngày càng tăng với sự ra đời của AEC.

“Các nhà bán lẻ cần theo dõi sát sự chuyển biết của ngành, không chỉ tại Malaysia mà còn trong khu vực ASEAN, đây là điều rất quan trọng”, ông Liow nói.

Ông Liow cho biết bán lẻ là ngành có đóng góp lớn thứ 4 cho kinh tế Malaysia cũng như đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Ông Liow cho biết, mặc dù kinh tế tăng trưởng chậm lại nhưng ngành bán lẻ vẫn đạt mức tăng trưởng 7,5% trong quý 4 năm ngoái. Tuy nhiên, ngành bán lẻ cần tiếp thu kinh nghiệm từ các nước khác, đặc biệt về công nghệ.

“Hiểu biết sâu sắc về các xu hướng hiện nay trong khu vực sẽ giúp chúng ta cạnh tranh tốt hơn trên sân chơi cấp khu vực và toàn cầu”, ông nói.

Ông Liow cũng cho biết thêm chính phủ Malaysia đã mở của thị trường trong nước thông qua việc tham gia AEC cũng như ký kết Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Về kế hoạch phát triển tổng thể thương mại và kho vận, ông Liow cho biết các cơ quan chính phủ và nhóm đặc trách của Bộ Giao thông vận tải đã được thành lập để giám sát việc xây dựng và thực thi kế hoạch này.

ASEAN có an toàn trước khủng hoảng kinh tế toàn cầu?

Nhiều dự báo cho thấyCộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) sẽ hỗ trợ khu vực đáng kể trước các tác động tiêu cực của suy thoái kinh tế toàn cầu, đặc biệt là đối với các thành viên nhỏ hơn.
Số liệu thống kê mới công bố cho thấy tổng đầu tư tài sản cố định ở Campuchia đã tăng lên mức 319,4 triệu USD trong năm 2015, tăng mạnh 56 % so với cùng kỳ năm liền trước. Du lịch và nông nghiệp là hai ngành hưởng lợi lớn. Singapore là nhà đầu tư lớn nhất vào Campuchia với các khoản đầu tư trị giá 101 triệu USD, tiếp theo là Việt Nam với 89 triệu USD, Malaysia 74,7 triệu và Thái Lan 54,7 triệu USD.

Nhiều dấu hiệu cho thấy nền kinh tế toàn cầu đang trong giai đoạn hạ cánh cứng nhưng chính thương mại nội khối ASEAN đang giúp khối giảm thiểu được các tác động tiêu cực từ Trung Quốc, nước đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong khu vực gần hai mươi năm qua.

Kim ngạch xuất khẩu của ASEAN vào Trung Quốc đã tăng trung bình khoảng 20%/năm trong giai đoạn này nhưng điều này được dự báo sẽ giảm mạnh do tỉ lệ tăng trưởng của Trung Quốc sụt giảm từ mức hai con số xuống chỉ còn 6,3% năm 2016.

Campuchia là một trong những nước nhiệt tình ủng hộ AEC. Được thành lập vào ngày 1/1 năm nay, AEC sẽ giúp cắt giảm thuế quan, các rào cản thương mại và thúc đẩy dịch chuyển lao động tự do đối với 8 ngành nghề nên được kỳ vọng đem lại nhiều tác động tích cực đối với các nước trong khu vực, đặc biệt là đối với các nền kinh tế nhỏ hơn trong ASEAN.
Đối với Singapore, nền kinh tế giàu có nhất của ASEAN, mức tăng trưởng đầu tư tài sản cố định dường như đã bị đình trệ. Hội đồng phát triển kinh tế Singapore (EDB) cho biết giá trị các khoản đầu tư tài sản cố định đã giảm xuống còn 8,02 tỷ USD năm ngoái, giảm nhẹ so với mức 8,23 tỷ USD năm liền trước đó.

Điều tồi tệ nhất từ cuộc suy thoái hiện nay rõ ràng là chưa đến nên những con số này vẫn tốt hơn so với kỳ vọng ban đầu của EDB lần lượt là 6,3 tỷ USD và 7,67 tỷ USD. Mức dự báo cho năm 2016 nằm trong khoảng 6 -7 tỷ USD.

Chủ tịch EDB Beh Swan Gin đánh giá những con số mới nhất nói trên là bằng chứng về khả năng phục hồi và sự hấp dẫn của Singapore như một trung tâm kinh doanh toàn cầu đối với các doanh nghiệp ở châu Á. "Một cách khách quan thì có thể thấy rằng năm 2016, nền kinh tế toàn cầu đã có một khởi đầu khó khăn và nhiều doanh nghiệp đang khá thận trọng về môi trường hoạt động".

Campuchia hy vọng AEC sẽ giúp nước này có được làn sóng đầu tư nước ngoài thứ hai trong quá trình tái thiết sau chiến tranh. Làn sóng đầu tư nước ngoài đầu tiên là thời điểm sau khi nước này gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2005.

AEC sẽ đẩy giá bất động sản Việt Nam lên một mức mới

Sự hình thành Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) sẽ mang đến những tín hiệu tích cực cho thị trường bất động sản văn phòng và bán lẻ khu vực nói chung và Việt Nam nói riêng, trong đó giá BĐS sẽ có sự biến động mạnh, theo một báo cáo mới đây của công ty tư vấn CBRE Việt Nam.

Trong báo cáo nghiên cứu mới đây của CBRE, các chuyên gia của công ty này dự đoán nguồn cung - cầu không gian công nghiệp và văn phòng tại hầu hết các thị trường trong khối ASEAN sẽ tăng lên trong thời gian ngắn và trung hạn khi ngày càng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như các công ty đa quốc gia được thành lập trong khu vực.

Song song đó, thị trường kho vận đặc biệt được kỳ vọng sẽ có sự tăng trưởng và phát triển trong khối ASEAN, tạo điểm nhấn quan trọng trong kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng và từng bước xóa bỏ hàng rào thuế quan giữa các nước thành viên của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Sự tăng trưởng của thị trường công nghiệp cũng sẽ thúc đẩy tăng trưởng nguồn cung văn phòng khi có nhiều công ty đa quốc gia tham gia vào thị trường và các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngày càng mở rộng. Đặc biệt, ngành dịch vụ tài chính và pháp lý tại các thị trường mới nổi có thể đẩy mạnh trên cơ sở thúc đẩy sự phát triển của hạ tầng và đề xuất tự do hóa thị trường vốn của khu vực.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài cũng đang xúc tiến để gia nhập vào thị trường ASEAN, xây dựng trên nền tảng họ đã tạo lập trong những năm qua. Du lịch hiện là điểm sáng cho các nước thành viên khi kế hoạch của Cộng đồng Kinh tế ASEAN tập trung vào việc củng cố cơ sở hạ tầng cho giao thông đường bộ và đường hàng không và tăng cường hợp tác khu vực để thu hút nhiều du khách đến khu vực.

Ông Desmond Sim, Giám đốc phụ trách Nghiên cứu của CBRE tại Singapore và khu vực Đông Nam Á cho biết: “Tuy vẫn còn nhiều rào cản và hạn chế mà các nước trong khối ASEAN cần phải vượt qua, khu vực này vẫn được kỳ vọng sẽ duy trì sức hấp dẫn cho các doanh nghiệp và bất động sản thương mại với việc hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN nhằm tăng cường sự phát triển trong khu vực.”

Có rất nhiều trở ngại cho sự tăng trưởng trong khu vực. Báo cáo của CBRE nêu lên khả năng của việc quản lý yếu kém nguồn cung nở rộ có thể dẫn đến biến động giá thuê mặt bằng bán lẻ. Điều này sẽ gây trì trệ hoặc thậm chí ngăn cản việc mở rộng của các nhà bán lẻ. Việc thiếu nguồn lao động có tay nghề cũng là thách thức cho phân khúc văn phòng và công nghiệp trong ngắn và trung hạn, có thể gây trở ngại cho việc mở rộng của các nhà sản xuất công nghiệp có giá trị cao. Sự chênh lệch lớn về chuyên môn giữa các nước thành viên cũng hạn chế những tác động tích cực của đề xuất tự do hóa lao động ASEAN.

Một trở ngại khác là việc thiếu các chính sách hỗ trợ đầu tư bất động sản để thúc đẩy tự do hóa chính sách đầu tư và lưu chuyển vốn tự do. Các nhà đầu tư bất động sản thường bị hạn chế về quyền sở hữu đất cho người nước ngoài và thời hạn cho thuê ngắn. Một môi trường đầu tư chuyên nghiệp phải thu hút nhiều hơn nữa nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hoàn thiện tiến trình phát triển chung của khối ASEAN. Do đó, từng nước trong khu vực cần xem xét lại luật sở hữu đất với mục đích mua bán để cho phép người nước ngoài tham gia phát triển bất động sản.

Tuy nhiên, các nhà quan sát thị trường vẫn lạc quan về dòng vốn đổ vào bất động sản, dựa trên tài liệu chi tiết thu thập được tại cộng đồng ASEAN trong thập kỷ vừa qua. ASEAN ghi nhận tổng dòng vốn đầu tư vào bất động sản trong khu vực từ năm 2005 đến năm 2014 là 28,190 tỉ USD.

Trong vòng 5 năm gần đây, từ năm 2010 đến năm 2014, Trung Quốc giữ vị trí là nhà đầu tư hàng đầu vào thị trường ASEAN, chiếm 29% tổng vốn đầu tư với trị giá đầu tư lên đến 4,423 tỉ USD. Singapore đứng vị trí thứ hai với trị giá đầu tư là 4,268 tỉ USD, chiếm 28% tổng vốn đầu tư trong cùng giai đoạn. Cùng với việc gia tăng các khoản đầu tư xuyên biên giới vào thị trường ASEAN, có một bước dịch chuyển lớn trong việc phân bổ vốn đầu tư toàn cầu vào các nước thành viên trong những năm gần đây.

Ông Sim cho biết thêm: “Cộng đồng Kinh tế ASEAN đóng vai trò quan trọng trong việc tự do hóa thị trường đầu tư tại khu vực này, tạo tiền đề cho vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường của các nước thành viên. Sự phát triển đa dạng của thị trường bất động sản trong khu vực ASEAN thiết lập phạm vi rộng lớn hơn cho chiến lược của các nhà đầu tư. Những thị trường phát triển như Singapore và Malaysia có thể cung cấp cho các nhà đầu tư cơ hội đầu tư “cốt lõi” hoặc “giá trị cộng thêm”.

Trong khi đó, những cơ hội đầu tư “nhất thời” có thể nắm bắt được tại các thị trường mới nổi như Việt Nam và Philippines. Vì vậy, vốn đầu tư vào thị trường bất động sản khu vực ASEAN được kỳ vọng sẽ tăng trưởng khi các nhà đầu tư đang tìm kiếm thị trường mới cho danh mục đầu tư bất động sản. Theo đà này, giá bất động sản tại những nước này sẽ có sự biến động mạnh trong thời gian tới, khi mà các nhà đầu tư cùng cạnh tranh để có được vị trí đầu tư tốt.

Cộng đồng Kinh tế ASEAN mới thống nhất Đông Nam Á

Cuối tháng 12/2015, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) chính thức được thành lập và được kỳ vọng sẽ làm cầu nối giữa 10 nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Tính chung, kim ngạch xuất khẩu của các nước ASEAN đạt 1.200 tỷ USD mỗi năm, chiếm 7% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn thế giới. AEC có tổng sản phẩm quốc nội đạt 2.400 tỷ USD và dân số 600 triệu người, hầu hết còn khá trẻ. Tuy vậy, các nước này vẫn bị chia rẽ và còn kém phát triển.

ASEAN được Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Philippines thành lập vào năm 1967 với mục tiêu thúc đẩy hợp tác khu vực. Hiến chương ASEAN nêu rõ, các quốc gia sẽ gắn kết với nhau trong tình bạn, hợp tác và hy sinh để bảo đảm hòa bình, tự do và thịnh vượng cho người dân của mình. Brunei gia nhập ASEAN vào năm 1984, và Việt Nam, Lào, Myanmar và Campuchia đã gia nhập vào cuối những năm 1990.

Tuy nhiên, quá trình hội nhập kinh tế còn không ít khó khăn. Trong khi 95% giao dịch hàng hóa trong toàn khu vực không phải chịu thuế quan thì các hàng rào phi thuế quan đang tăng lên nhanh chóng. Các nước ASEAN thiếu luật chung về quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng đất đai và đầu tư đối với các công ty và doanh nhân, các giao dịch xuyên biên giới trở nên khá rủi ro.
Ngoài ra, các nước ASEAN còn có một cuộc khủng hoảng lao động. Hầu hết các quốc gia ASEAN đều hạn chế các công ty thuê lao động nước ngoài có tay nghề cao làm kìm hãm khả năng phát triển. Trong lĩnh vực lao động phổ thông, hàng triệu lao động di cư bất hợp pháp giữa mười quốc gia để làm việc những công việc như giúp việc gia đình, nông dân và ngư dân.

Tất cả những điều này làm các nước không thể khai thác hết tiềm năng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nếu không được phép tiếp nhận công nhân lành nghề, các công ty ASEAN không thể cạnh tranh nổi với các đối thủ đến từ phương Tây hay Trung Quốc. Nếu không được công nhận, người di cư bất hợp pháp luôn phải làm việc trong tình trạng lo sợ và thiếu sự bảo vệ cần thiết để có một cuộc sống ổn định.

Cộng đồng Kinh tế ASEAN được kỳ vọng sẽ thay đổi điều này. Các mục tiêu của AEC là các quốc gia ASEAN hội nhập đầy đủ về kinh tế, hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và nhân dân được dịch chuyển tự do. Điều này có nghĩa là các rào cản phi thuế quan đối với thương mại cũng như hạn chế nhập cư và đầu tư sẽ dần được loại bỏ.

Quá trình thống nhất của ASEAN làm gợi nhớ tới hình ảnh của Liên minh châu Âu (EU) trước đây, mặc dù Cộng đồng Kinh tế ASEAN không có kế hoạch xây dựng một đồng tiền duy nhất. Điều này sẽ khiến các quốc gia tự điều hành chính sách tiền tệ của riêng mình và tránh những tình huống như cuộc khủng hoảng nợ của chính phủ Hy Lạp. Các nền kinh tế Việt Nam, Lào, Myanmar và Campuchia phát triển chưa đáng kể so với sáu quốc gia ban đầu nên nhạy cảm hơn đối với các cuộc suy thoái do khủng hoảng nợ và đòi hỏi quyền tự chủ có đồng tiền riêng.

Nếu thành công, Cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ mang lại sự thịnh vượng cho người dân thông qua phát triển kinh tế. Thông qua động thái thành lập AEC, các nước ASEAN cho thấy họ đã sẵn sàng trở thành một cường quốc kinh tế. Hiện nay, Trung Quốc và EU hiện nay là hai đối tác thương mại quan trọng nhất của Hoa Kỳ. ASEAN cũng có thể có vị thế như vậy trong tương lai gần, nâng cao đời sống của hàng chục triệu người thoát khỏi đói nghèo nhờ tiến trình hội nhập này.

Nhận diện vị thế của Việt Nam trong AEC

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đã bắt đầu hoạt động và việc nhận diện được vị trí, vị thế của Việt Nam trong AEC là rất cần thiết.

Việt Nam có diện tích thứ 4 (sau Indonesia, Myanmar, Thái Lan); dân số đứng thứ 3 (sau Indonesia, Philippines), mật độ dân số đạt 277 người/km2 (đứng thứ 3 sau Singapore, Philippines) và GDP năm 2015 đạt khoảng 193,4 tỷ USD (đứng thứ 6 sau Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Singapore và Philippines).

Việt Nam có tỷ trọng kinh tế thực (gồm 2 nhóm ngành sản xuất vật chất là nông, lâm nghiệp - thủy sản và công nghiệp - xây dựng) trong GDP đạt trên 50%, (sau Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào), cao hơn Singapore, Malaysia, Philippines, Thái Lan. Điều này có một phần do Việt Nam đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, để chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp sang cấp độ cao hơn. Cần lưu ý, năng suất lao động của Việt Nam thuộc loại thấp: lao động làm nông nghiệp chủ yếu là lấy công làm lãi; lao động làm công nghiệp chủ yếu là gia công, lắp ráp; lao động làm dịch vụ chưa có tính chuyên nghiệp, còn kiêm nhiệm nhiều và buôn bán thuần túy.

Kinh tế Việt Nam có độ mở khá cao, tỷ lệ xuất khẩu/GDP lớn và tăng nhanh (từ dưới 50% năm 2002 lên 83,9% năm 2015), cao thứ 2 sau Singapore. Xuất khẩu bình quân đầu người thuộc loại tương đối cao (chỉ sau Singapore, Malaysia, Thái Lan, Brunei). Tuy nhiên, tính gia công lắp ráp cao, phụ thuộc vào nhập khẩu, thị phần xuất khẩu chủ yếu do khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Dung lượng thị trường trong nước lớn (xấp xỉ 150 tỷ USD), nhưng chất lượng thị trường thấp; một số hàng hóa, dịch vụ giá cả chưa theo giá thị trường.

Bất bình đẳng giới của Việt Nam thuộc loại thấp (chỉ cao hơn Singapore và Malaysia), còn thấp xa so với các nước còn lại.

Tuy nhiên, vị thế của Việt Nam còn thấp về một số mặt quan trọng.

Mật độ dân số của Việt Nam thuộc loại cao. Đây là một hạn chế cho nhiều chỉ tiêu bình quân đầu người, đặc biệt tạo ra những gánh nặng về hạ tầng cơ sở, về nhiều chỉ tiêu xã hội (y tế, giáo dục, nhà ở...).

Tỷ lệ dân số thành thị của Việt Nam thuộc loại thấp (chỉ cao hơn Campuchia, Đông Timor, Myanmar), thấp hơn cả Lào, thấp xa so với Thái Lan (47%), Indonesia (50%), Philippines (63%), Malaysia (71%), Brunei (76%), Singapore (100%). Đây là một trong những tiêu chí của một nước công nghiệp mà Việt Nam còn đạt thấp; điều quan trọng hơn là phương thức đô thị hóa (ly nông bất ly hương) và chất lượng đô thị hóa (cơ sở hạ tầng, phong cách sống công nghiệp...).

Việt Nam có tốc độ tăng giá tiêu dùng bình quân năm thời kỳ 2010-2015 cao nhất trong khu vực. Tuy nhiên đó chủ yếu do CPI năm 2011 cao (18,13%), còn năm 2014 và 2015, CPI của Việt Nam thuộc loại thấp nhất trong hơn một thập kỷ qua và thuộc loại thấp so với các nước, kể cả các nước có nền kinh tế phát triển, có nhiều năm phát triển kinh tế thị trường.

Tốc độ tăng GDP bình quân năm trong giai đoạn 2011 - 2015 của Việt Nam còn thấp hơn cả các nước như Đông Timor, Lào, Campuchia... Mặc dù năm 2014 và năm 2015 đã cao lên, nhưng tính bình quân giai đoạn 2011 - 2015 lại thấp hơn 5 năm trước đó, đồng thời thấp hơn yêu cầu chống tụt hậu xa hơn và dự kiến không đạt được mục tiêu cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020. GDP bình quân đầu người tăng khá, nhưng khoảng cách mức tuyệt đối so với các nước vẫn còn lớn và doãng ra.

Xếp hạng của Việt Nam trên thế giới về năng lực cạnh tranh còn thấp khá xa so với 5 nước đầu trong ASEAN.

Chất lượng tăng trưởng kinh tế còn thấp so với nhiều nước, khi tỷ trọng đóng góp vào tốc độ tăng trưởng GDP của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) còn thấp. Trước thực trạng của nền kinh tế như vậy, Việc Nam đang nỗ lực bằng mọi cách để phấn đấu đưa tỷ trọng đóng góp của TFP bình quân 5 năm lên đến 33,39% - vượt mục tiêu của kế hoạch 5 năm. Dẫu vậy, hiệu quả đầu tư lại rất thấp, khi hệ số ICOR năm 2015 lên tới 6,88 lần và bình quân giai đoạn 2011-2015 là 6,91 lần - tuy thấp hơn mức 6,96 lần của thời kỳ 2006 - 2010, nhưng cao hơn nhiều so với hệ số 4,88 lần của thời kỳ 2001-2005. Hệ số này trong thời kỳ 2011 - 2013 của Trung Quốc là 6,4 lần, Malaysia là 5,4 lần, Indonesia là 4,64 lần, Philippines là 4,1 lần và Lào là 2,59 lần.

Nguồn: AssemconnectVietnam

Từ khóa: Tổng hợp, tình hình Cộng đồng kinh tế ASEAN, tháng 2/2016