Lí do thế giới vẫn cần thương mại tự do

15.06-01

Khi đại dịch COVID-19 xảy ra, việc tối thiểu hóa chi phí không còn là tiêu chí hàng đầu trong chuỗi cung ứng. Các công ty đang tiến hành tối ưu hóa lại quy trình của mình.

Trong hai năm trở lại đây, nhiều doanh nghiệp đã lên kế hoạch và chuẩn bị cho hướng đi tương lai của chuỗi cung ứng phân phối toàn cầu. Tuy nhiên, COVID-19 xảy ra đã khiến mọi kế hoạch phải chuyển hướng. Điều này sẽ tái định hình chuỗi cung ứng sản xuất trong 50 năm tới.

Trong khoảng thời gian suốt 20 năm qua, chuỗi cung ứng đã ngày càng phát triển dài hơn và rộng hơn, trên khắp toàn cầu, xuyên biên giới quốc gia. Một thập kỷ trở lại đây, giảm thiểu chi phí được xem là động lực chính cho những thay đổi trong chuỗi cung ứng. Chi phí này không tính tới giá thuê lao động. Từ lâu, các công ty đã luôn xem xét kỹ lưỡng và cân nhắc tới tổng chi phí của hàng hóa cuối cùng tới tay người tiêu dùng trên thị trường. Kết quả là, các công ty trải rộng chuỗi cung ứng trên nhiều quốc gia vì nhiều lý do khác nhau.

Tại mỗi quốc gia, các công ty này tìm cách thực hiện những chuyển đổi cần thiết để đạt được giấy chứng nhận xuất xứ cho phép sản phẩm của họ đủ điều kiện hưởng thuế suất ưu đãi và tỷ lệ thỏa thuận thương mại tự do lý tưởng. Mặc dù việc di chuyển sản xuất sản phẩm xuyên biên giới doanh nghiệp bớt được chi phí tăng thêm của thuế quan, nhưng cũng đồng thời khiến chuỗi cung ứng dài hơn và dễ bị sốc hơn.

Chuỗi cung ứng cũng phát triển không đủ sâu do cách thị trường tài chính định giá giá trị công ty. Các số liệu tài chính được sử dụng để đánh giá hiệu quả của công ty thông qua lượng hàng tồn kho cùng với việc sử dụng vốn sản xuất. Theo đó, các công ty có thể thuê ngoài đối với những hoạt động thâm dụng vốn hoặc không lưu số liệu hàng tồn kho trong sổ sách để đẩy mức hàng tồn kho lên cao.

Kinh tế học cơ bản cho thấy thế mạnh của quốc gia kết hợp với thương mại quốc tế sẽ tạo nên giá trị, đặc biệt là nếu ngành thương mại đó không có chi phí bổ sung như thuế quan. Do đó, việc chuyên môn hóa đã thúc đẩy hình thành các trung tâm sản xuất trên toàn thế giới.

Chuỗi cung ứng đã được tối ưu hóa để tạo ra kết quả tốt nhất theo nhu cầu thị trường, đáp ứng khung tài chính, đảm bảo các quy định và thông lệ thương mại đã tồn tại trong nhiều năm.

Toàn bộ bối cảnh trên đã không còn chính xác khi đại dịch xảy đến buộc nhiều quốc gia phải đóng cửa. Đại dịch COVID-19 bắt đầu ở Trung Quốc, và sau đó lan ra khắp thế giới, phá vỡ mọi chuỗi cung ứng. Các công ty đang xem xét lại khả năng phục hồi trong chuỗi cung ứng và cách tốt nhất để tinh chỉnh chuỗi cung ứng trong giai đoạn "bình thường mới".

Đối với nhiều công ty, tối thiểu hóa chi phí không còn là tiêu chí hàng đầu của chuỗi cung ứng nữa. Xét cho cùng, chuỗi cung ứng vốn dĩ luôn tìm cách đề phòng rủi ro, trong đó, rủi ro lớn nhất là các công ty không thể đáp ứng đúng đơn hàng đã được đặt. Các sự kiện gần đây đã đẩy nguy cơ này lên mức cao mới không thể chấp nhận được.

Có một chiến lược để các công ty phòng tránh rủi ro này, đó là trữ thêm nhiều hàng tồn để đủ ứng phó trước các cú sốc. Tuy nhiên, những thay đổi sắp tới của chuỗi cung ứng còn vượt xa điều này.

Sự bùng phát COVID-19 đã làm nổi bật thêm tính nhạy cảm của các chuỗi cung ứng phân phối toàn cầu trước các sự kiện "thiên nga đen". Chuỗi cung ứng toàn cầu đã được điều chỉnh do tác động từ căng thẳng thương mại gia tăng và các động lực địa chính trị khác. Hiện tại, chuỗi cung ứng đang được điều chỉnh để giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn từ các sự kiện có tầm ảnh hưởng rộng trên nhiều quốc gia và khu vực.

Điều này có thể sẽ đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi từ việc thúc đẩy tư nhân hóa sang đẩy mạnh nội địa hóa và khu vực hóa. Một cuộc thăm dò nhanh của IPC gần đây đối với các giám đốc sản xuất điện tử cho thấy 64% tin rằng một động thái hướng tới chuỗi cung ứng khu vực là xu hướng dài hạn. Khoảng một phần ba nói rằng họ đang đầu tư vào mạng lưới sản xuất khu vực, bởi lẽ, những chuỗi cung ứng mới này sẽ ít rủi ro hơn. Tuy vậy, các công ty cũng có thể cách ly rủi ro tốt hơn bằng cách tránh phụ thuộc vào một quốc gia hoặc khu vực duy nhất, đảm bảo việc gián đoạn trong trường hợp bị cô lập cũng không dẫn đến các vấn đề quan trọng.

Quay lại, ngay cả khi chuỗi cung ứng nội địa hóa và khu vực hóa trở thành xu hướng nổi bật trong tương lai thì các chuỗi này vẫn có thể dễ bị ảnh hưởng bởi thuế quan quốc gia. Như vậy, để tất cả các loại chuỗi cung ứng trở nên linh hoạt và an toàn hơn, chúng ta cần có thêm các hiệp định thương mại tự do rộng lớn hơn. Chúng ta cần cả một dòng chảy hàng hóa tự do cũng như chuỗi cung ứng khu vực hóa trong các ngành công nghiệp quan trọng như y tế và quốc phòng.

Đại dịch COVID-19 đã giúp các nước nhận ra tầm quan trọng của một nền thương mại tự do hơn, công bằng hơn và có sức chống chịu tốt hơn giữa các quốc gia. Các bên cần nhìn nhận và bảo vệ những giá trị này, đồng thời rút ra kinh nghiệm và bài học giúp chúng ta ứng phó tốt hơn trước những cú sốc tương tự trong tương lai.

Shawn DuBravac là trưởng nhóm kinh tế của IPC - một hiệp hội sản xuất điện tử toàn cầu.

Nguồn: Industry Week

Từ khóa: lí do, thế giới, thương mại tự do