Bảo vệ người lao động nhập cư Asean

14.05-01

Các biện pháp phong tỏa mà các quốc gia thành viên Asean đưa ra trong đại dịch Covid-19 đã làm gián đoạn khả năng di chuyển của lao động nhập cư trong khu vực. Đó cũng là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng, các quốc gia thành viên phụ thuộc rất nhiều vào đóng góp của người lao động nhập cư.

Lệnh Kiểm soát Di chuyển ở Malaysia, như một nỗ lực để làm ngăn chặn các ca lây nhiễm, đã cấm công dân nước họ đi du lịch nước ngoài, trong đó có 300.000 lao động hằng ngày phải di chuyển đến Singapore. Vì lẽ này, chính phủ Singapore đã phải nỗ lực sắp xếp chỗ ở cho công nhân Malaysia, đảm bảo rằng họ có thể tiếp tục làm việc như bình thường ở đảo quốc sư tử.

Các biện pháp phong tỏa ở Thái Lan đã khiến hàng chục nghìn lao động nhập cư thất nghiệp phải trở về quê nhà ở Myanmar, Lào và Campuchia. Những biện pháp tương tự ngay lập tức làm dấy lên mối lo ngại về tình trạng thất nghiệp kéo dài và sự gián đoạn chuỗi cung ứng.

Lao động nhập cư rất quan trọng đối với nền kinh tế Asean. Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh rằng, lao động nhập cư đóng góp đáng kể vào GDP ở các quốc gia nhận kiều hối: lần lượt chiếm 10% GDP Philippines, 7% GDP Việt Nam và 5% GDP Myanmar.

Ví dụ, ở những nước nhận lao động nhập khẩu, 10% mức tăng của lao động nhập cư có tay nghề thấp ở Malaysia sẽ giúp tăng GDP nước này thêm 1,1%. GDP Thái Lan có thể giảm 0,75% nếu không có lao động nhập cư. Ngân hàng Thế giới lập luận, việc thất bại trong quản lý lao động nhập cư có thể cản trở cải thiện phúc lợi và làm suy yếu tham vọng kết nối khu vực của Asean.

Mặc dù lao động nhập cư có ý nghĩa quan trọng, họ hiếm khi nhận được bảo trợ xã hội tại nước sở tại. Asean ước tính rằng, 60% lao động nhập cư làm việc trong các khu vực không chính thức mà không có chính sách bảo trợ xã hội, như hỗ trợ thất nghiệp, quỹ hưu trí, bảo hiểm tai nạn, nghỉ phép có lương và chăm sóc gia đình.

Ngoài ra, các hoạt động buôn người ở các quốc gia xuất khẩu lao động như Indonesia, Myanmar và Philippines vẫn còn phổ biến. Những người đang phải đối mặt với nguy cơ thất nghiệp vì cuộc khủng hoảng Covid-19 có khả năng tìm kiếm bất kỳ công việc nào khác ở nước sở tại, mặc dù quy trình tuyển dụng là bất hợp pháp.

Thúc đẩy đối xử công bằng với lao động nhập cư và bảo vệ họ khỏi bị lạm dụng, bóc lột và bạo lực là những mục tiêu mà cộng đồng Asean vẫn chưa đạt được.

Nạn buôn người và tuyển dụng bất hợp pháp vẫn tồn tại mà không có sự thực thi pháp luật từ chính phủ quốc gia tại các quốc gia xuất khẩu lao động. Trong khi đó, việc tuân thủ luật an sinh xã hội vẫn chưa đạt yêu cầu ở các nước tiếp nhận lao động xuất khẩu. Bên cạnh đó, lao động nhập cư thường bị chủ nhân của họ kỳ thị và lạm dụng, chưa kể đến những khó khăn khác mà họ gặp phải như xa cách gia đình và rào cản ngôn ngữ tại nơi làm việc.

Mặc dù các sáng kiến song phương và MOU về bảo vệ quyền của người lao động nhập cư vẫn còn đó, nhưng do thiếu vắng hợp tác bảo trợ xã hội, người lao động nhập cư dễ bị phân biệt đối xử theo luật pháp và thông lệ của cả hai quốc gia xuất khẩu và nhập khẩu lao động. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, tính chất bất đối xứng của an sinh xã hội giữa các quốc gia thành viên Asean thường tạo ra rào cản cho các nỗ lực phối hợp, ví dụ, một số quốc gia chi trả cho các quỹ định hướng lương hưu, trong khi các quốc gia khác cung cấp các khoản thanh toán một lần.

Trong khi đó, Đồng thuận ASEAN về Bảo vệ và Thúc đẩy Quyền của Người lao động Nhập cư được xem là thỏa thuận khu vực duy nhất nhưng chưa có giá trị pháp lý. Các cuộc thảo luận tiếp theo bàn về những lợi ích xã hội cần được bảo vệ bởi pháp luật, cũng như làm thế nào để xử lý hiệu quả lao động nhập cư không có giấy tờ và hướng hỗ trợ mở rộng cho người phụ thuộc.

Nhưng Asean luôn cam kết thúc đẩy các cơ chế quản lý đối với lao động nhập cư. Nhóm 10 nước thành viên đã thúc đẩy Diễn đàn Asean về Lao động di cư (AFML) như một nền tảng để xem xét, thảo luận và trao đổi ý kiến giữa chính phủ, xã hội dân sự, cũng như các tổ chức sử dụng lao động và lao động. Trong các cuộc họp gần đây, AFML đã đưa ra lo ngại không chỉ về các biện pháp bảo trợ xã hội mà còn về các thách thức việc làm, trong bối cảnh gián đoạn chuỗi cung ứng và thay đổi nhân khẩu học.

Những gì AFML đã dự đoán đang trở thành bài test thực sự. Covid-19 đã khiến lao động nhập cư phải đối mặt với sự thiếu hụt gấp đôi những thiếu sót trong các biện pháp bảo trợ xã hội và tương lai bất trắc trong giai đoạn khủng hoảng. Trước những thách thức này, cuộc khủng hoảng Covid-19 nên là động lực để chúng ta đề ra những hướng đi tốt hơn nhằm cải thiện bảo trợ xã hội cho lao động nhập cư.

Asean đã đưa ra động thái phản hồi bằng các nỗ lực tập thể, thông qua Hội nghị thượng đỉnh Asean Covid-19. Trong khi Asean chia sẻ thông tin, tiếp tục các hoạt động thương mại và xây dựng quỹ Asean Covid-19 để mua sắm vật tư y tế được ưu tiên, vẫn có thể nhìn thấy các bước đi cụ thể để bảo vệ người lao động nhập cư.

Nhiều cơ hội được mở ra khi ứng phó với Covid-19, như mở rộng quyền tiếp cận chăm sóc sức khỏe cho người lao động nhập cư và sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để cải thiện tính minh bạch trong quy trình tuyển dụng. Việt Nam, với tư cách là một trong những quốc gia nhận được kiều hối lớn nhất ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, và trên tư cách là Chủ tịch luân phiên Asean với năm chủ đề "Asean Gắn kết và Chủ động thích ứng", có thể khởi xướng một giải pháp đáng kể để giải quyết vấn đề này.

Nguồn: Bangkok Post

Từ khóa: ASEAN, Lao động nhập cư, Covid-19