Thỏa thuận thương mại Bắc Mỹ mới của Trump thực sự có ý nghĩa gì?

04.02-03

Khi Tổng thống Donald Trump ký thỏa thuận thương mại được sửa đổi với Mexico và Canada vào hôm thứ tư, ông đã giữ đúng lời hứa chỉnh sửa một thỏa thuận thương mại mà ông đã lên án từ lâu.

Thỏa thuận Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA) mới này thay thế một thỏa thuận có tuổi đời 26 năm, vốn dĩ bị Trump chỉ trích rằng đây là một thỏa thuận thảm họa đối với Hoa Kỳ. Hiệp định mới của ngài Tổng thống sẽ phản ánh sự phát triển của thương mại điện tử và các thay đổi công nghệ, cùng nhiều biện pháp khác nhằm khuyến khích các nhà máy chuyển dịch sản xuất sang Hoa Kỳ hoặc giữ tại đó.

Nhưng USMCA không phải là một sự thay đổi mang tính cách mạng trong thương mại khu vực hoặc đảm bảo rằng nhiều người Mỹ sẽ nhận được lợi ích tài chính. Những gì thỏa thuận mang lại, bằng một cách nào đó, là đảm bảo duy trì nguồn lợi 1,4 nghìn tỷ đô la một năm cho nền thương mại Bắc Mỹ. Và theo cách đó, thỏa thuận này có thể tạo nên một số lợi ích kinh tế.

Dưới đây là một số thông tin đáng chú ý về thỏa thuận mới:

USMCA LÀ GÌ?

Thỏa thuận này là sự thay thế của Trump dành cho Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), có hiệu lực vào năm 1994. NAFTA đã cắt giảm thuế quan và xóa bỏ hầu hết các rào cản thương mại Bắc Mỹ. Nhờ đó, NAFTA đã mở ra sự bùng nổ thương mại giữa Hoa Kỳ, Canada và Mexico.

Nhờ vào NAFTA, nông dân Mỹ, nói riêng, tìm thấy cơ hội giao thương rộng lớn với các nước láng giềng. Nhưng NAFTA cũng khuyến khích các nhà sản xuất Hoa Kỳ dịch chuyển các nhà máy về phía nam biên giới để tận dụng lao động Mexico giá rẻ hơn.

Những người ủng hộ thỏa thuận cho biết NAFTA đã tạo ra một khối kinh tế khu vực hùng mạnh - đối trọng với Âu châu và Đông Á – trong đó mỗi quốc gia NAFTA có thể tận dụng thế mạnh của mình: Ở Mexico, sản xuất chi phí thấp. Ở Hoa Kỳ và Canada, lao động có tay nghề cao và tiếp cận những nghiên cứu tối tân nhất.

Trump yêu cầu một thỏa thuận sửa đổi nhằm cắt giảm các ưu đãi khiến các công ty Mỹ dịch chuyển đến Mexico. Và ông đe dọa sẽ từ bỏ hoàn toàn NAFTA nếu ông không thể nhận được những gì ông muốn. Các cuộc đàm phán về sự thay đổi đã bắt đầu vào tháng 8 năm 2017. Ba nước đã ký kết USMCA vào cuối năm 2018. Sau khi trì hoãn và diễn ra các cuộc đàm phán căng thẳng giữa chính quyền Trump và Quốc hội Mỹ do đảng Dân chủ kiểm soát, Hạ viện đã đồng ý phê chuẩn thỏa thuận vào tháng 12 và Thượng viện cũng sẽ phê chuẩn trong tháng này.

USMCA THAY ĐỔI THƯƠNG MẠI CỦA BA QUỐC GIA NHƯ THẾ NÀO?

Phần lớn phiên bản thỏa thuận mà Trump đạt được tiếp tục cho phép dòng chảy thương mại tự do xuyên biên giới giữa ba nước Bắc Mỹ. Nhưng thỏa thuận mới cập nhật phản ánh sự trổi dậy của thương mại điện tử và các khía cạnh khác của nền kinh tế kỹ thuật số, những thứ vốn dĩ không tồn tại khi NAFTA được đàm phán.

Chẳng hạn, USMCA cấm áp thuế đối với các sản phẩm kỹ thuật số. Thỏa thuận cho phép các công ty chuyển dữ liệu qua biên giới mà không gặp phải rào cản phân biệt đối xử. Và thỏa thuận ngăn cản các quốc gia yêu cầu các công ty lưu trữ dữ liệu trong biên giới của họ, do đó cho phép các công ty tiến hành kinh doanh ở bất cứ nơi nào có lợi nhất.

Thỏa thuận này cũng cho phép nông dân Hoa Kỳ tiếp cận nhiều hơn với thị trường sữa Canada. Nó buộc tỉnh British Columbia của Canada dỡ bỏ các biện pháp ngăn rượu vang Mỹ được bán trên các kệ hàng tạp hóa cùng với rượu vang địa phương.

USMCA CÓ THỂ BẢO ĐẢM VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG MỸ?

Có. Để đủ điều kiện nhận các khoản ưu đãi miễn thuế của USMCA, 75% xe hơi và các bộ phận của xe hơi phải đến từ Bắc Mỹ, tăng từ mức 62,5% theo NAFTA. Điều đó có nghĩa là nhiều bộ phận sẽ phải được sản xuất tại khu vực này với mức lương Bắc Mỹ cao hơn, và không được nhập khẩu rẻ hơn từ Trung Quốc và các nơi khác.

Ít nhất 40% xe hơi cũng sẽ phải có xuất xứ từ những nơi mà người lao động kiếm được ít nhất 16 đô la một giờ. Điều này có lợi cho Hoa Kỳ hoặc Canada - chứ không phải Mexico, nơi các công nhân lắp ráp ô tô chỉ được trả một phần nhỏ so với số tiền đó. Đối với người mua xe, yêu cầu tiền lương đó có khả năng làm tăng chi phí xe được lắp ráp ở Bắc Mỹ.

Theo USMCA, Mexico phải chính thức cho phép công nhân thành lập các công đoàn độc lập. Theo truyền thống, các công đoàn Mexico được chủ doanh nghiệp và chính phủ lựa chọn và không mang lại nhiều lợi ích cho công nhân. Lao động thường bị sa thải, ví dụ, vì cố gắng tự thương thảo điều kiện làm việc và lương bổng cao hơn. Đó là lý do tại sao tiền lương của Mexico vẫn rất thấp - và hấp dẫn các nhà sản xuất Hoa Kỳ, những người muốn cắt giảm chi phí.

NHỮNG THAY ĐỔI NÀO MÀ ĐẢNG DÂN CHỦ NHẬN ĐƯỢC?

Đảng Dân chủ phàn nàn rằng thỏa thuận mà nhóm của ông Trump ban đầu đàm phán với Canada và Mexico đã gặp phải một khiếm khuyết mà nó được cho là sẽ phải cải thiện được: khó thực thi. Trong các cuộc nói chuyện với Robert Lighthizer - quan chức thương mại hàng đầu của Trump - đảng Dân chủ đã tìm cách làm bật lên khả năng các quốc gia hoặc công ty tránh các lệnh trừng phạt chỉ bằng cách từ chối tham gia các hội đồng giải quyết tranh chấp.

Đảng Dân chủ cũng chỉ ra rằng việc ký kết thỏa thuận với những kẽ hở khiến thỏa thuận khó thực thi các điều khoản bảo vệ người lao động khỏi sự đe dọa và bạo lực. Đảng Dân chủ cho biết sẽ thành lập một ủy ban nhằm theo dõi cải cách lao động của Mexico.

Đảng Dân chủ cũng giành được sự nhượng bộ đáng kể từ chính quyền về vấn đề giá dược phẩm. Đã qua cái thời mà đảng Dân chủ cho rằng ngành dược phẩm Hoa Kỳ được trợ cấp quá đà: Một điều khoản cho phép các loại thuốc sinh học đắt tiền - được sản xuất từ các tế bào sống – được 10 năm bảo hộ khỏi sự cạnh tranh rẻ tiền.

USMCA CÓ Ý NGHĨA GÌ VỚI NỀN KINH TẾ HOA KỲ?

Có lẽ không nhiều. Lĩnh vực thương mại là một phần tương đối nhỏ trong tổng giá trị nền kinh tế Hoa Kỳ. Và thương mại với Mexico và Canada còn nhỏ hơn. Trong một phân tích được thực hiện vào năm ngoái, Ủy ban Thương mại Quốc tế độc lập đã tính toán rằng USMCA sẽ giúp tăng trưởng kinh tế thêm 0,35% hay 68 tỷ đô la, và tạo ra 176.000 việc làm trong 6 năm - trong một nền kinh tế có tổng trị giá 22 nghìn tỷ đô la với 152 triệu việc làm phi nông nghiệp.

Nguồn: AP News

Từ khóa: NAFTA, USMCA, Hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ, sản xuất ô tô, chiến tranh thương mại