Trump sắp đưa trận chiến “quốc gia đang phát triển” tại WTO lên một nấc thang mới

trump

Các nước châu Á đang chịu sức ép lớn sau khi Hàn Quốc khuất phục trước yêu cầu của Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp sửa đẩy mạnh chiến dịch chống lại các nước đang tuyên bố mình là quốc gia đang phát triển bất chấp kinh tế phát triển mạnh.

Ngày 26/7/2019, Trump đã phát đi một thông báo cho phép các nước thành viên giàu có trong WTO hạn chót là 90 ngày để từ bỏ danh hiệu ‘quốc gia đang phát triển’, nếu không, các nước này sẽ phải chịu các hành động trừng phạt thương mại từ Mỹ. Thời hạn này đã qua đi từ tuần trước.

Hôm thứ Sáu tuần trước, Hàn Quốc đã quyết định từ bỏ danh xưng quốc gia đang phát triển khi tham gia vào các cuộc đàm phán trong tương lai. Tuy nhiên, một vài thành viên WTO khác vẫn chưa nhúc nhích, điều này có thể dẫn đến một thế trận mới, nơi mà các nước trên thế giới sẽ bị buộc phải chia phe.

Theo quy định của WTO, các nền kinh tế đang phát triển sẽ được đối xử “đặc biệt và khác biệt”, tức là được hoãn thực hiện một số nghĩa vụ như xóa bỏ trợ cấp, và sẽ được hưởng một mức thuế suất ưu đãi đối với một số sản phẩm nhất định khi xuất sang các nước phát triển.

Ngoài Hàn Quốc ra, Singapore, Brazil và Đài Loan cũng tuyên bố từ bỏ ưu đãi. Các nước được phép tự do tuyên bố mình là quốc gia đang phát triển, bởi vì chưa có định nghĩa nào cho vấn đề này.

Chính quyền Trump đã chỉ trích khuôn khổ ưu đãi trên, vì đã ban cho các nước giàu có những lợi thế không đáng có. Trung Quốc và Ấn Độ, nền kinh tế lớn thứ hai và thứ sáu thế giới, là những ví dụ điển hình nhất.

Tại cuộc họp Hội đồng WTO vào giữa tháng 10/2019, Mỹ liên tục kêu gọi hủy bỏ danh xưng quốc gia đang phát triển. Trung Quốc và Ấn Độ đã phản đối kịch liệt. Vì vậy, có rất ít khả năng hai nước này sẽ nhún nhường.

Các quốc gia còn lại sẽ đối mặt áp lực phải lựa chọn, một là ủng hộ duy trì tình trạng “quốc gia đang phát triển”, hay là đi theo Mỹ lật đổ danh xưng trên. Trong thông báo hồi tháng 7, Trump đã chỉ đích danh Hàn Quốc, Mexico và Thổ Nhĩ Kỳ là những nước vẫn đang tuyên bố mình là quốc gia đang phát triển, trong khi các nước này đồng thời là thành viên của Nhóm 20 nền kinh tế phát triển (G20) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Singapore, Hong Kong, Qatar và bốn nền kinh tế khác cũng bị gọi tên vì được xếp trong nhóm 10 quốc gia có GDP bình quân đầu người cao nhất, tính theo phương pháp ngang giá sức mua.

Mỹ đề xuất các nước thành viên WTO phải bị tước đi tình trạng “quốc gia đang phát triển” nếu thỏa mãn một trong các tiêu chí sau: là thành viên của OECD hoặc G20; được Ngân hàng Thế giới (WB) xếp là “quốc gia có thu nhập cao”; chiếm từ 0.5% thương mại toàn cầu trở lên.

Bởi vì WTO được dự báo sẽ không áp dụng các quy định trên trong tương lai gần, thế nên Nhà Trắng có khả năng sẽ tự mình hành động. Có thể Đại diện Thương mại Mỹ sẽ đơn phương dừng đối xử ưu đãi cho các đối tác thương mại vi phạm, hoặc Mỹ sẽ không ủng hộ tư cách thành viên của nước đó trong OECD.

Nếu Mỹ tăng thêm áp lực, có nguy cơ sẽ tạo thêm căng thẳng thương mại với các nước mong muốn duy trì danh xưng hiện nay. Trong tháng 6/2019, Nhà Trắng đã rút lại ưu đãi thuế quan đặc biệt đối với Ấn Độ, khiến nước này trả đũa lại bằng cách áp thuế lên một số hàng hóa Mỹ. Hôm thứ sáu tuần trước, Trump cũng đã thông báo sẽ rút lại ưu đãi thương mại đối với Thái Lan.

Chủ đề chính trong chính sách thương mại hiếu chiến của Trump là nhổ cỏ tận gốc các hình thức trợ cấp quá mức cũng như các hình thức bảo hộ khác đang được các nước phát triển áp dụng. Liên minh châu Âu (EU) cũng có cùng quan điểm với Mỹ trong vấn đề danh xưng “quốc gia đang phát triển”. Khối này ủng hộ một hệ thống cung cấp đối xử ưu đãi theo ngành, thay vì theo quốc gia như hiện nay.

Nguồn: Asia Nikkei

Từ khóa: WTO, quốc gia đang phát triển, Trung Quốc, Hàn Quốc.