Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Washington và Bắc Kinh có thể đạt một thỏa thuận thương mại chỉ khi cả hai bên thực tế hơn trong đàm phán.

Một số nhận định cho rằng Tổng thống Donald Trump đang mất kiên nhẫn với tiến trình đàm phán thương mại Mỹ - Trung Quốc. Washington và Bắc Kinh đã thảo luận về vấn đề giao thương song phương suốt 2 năm nay.

Kết quả là giá cả hàng hóa trao đổi giữa hai nước đã tăng cao – gián tiếp tạo ra tình trạng bất định lớn trong hệ thống kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, mặc dù chính quyền Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đã nỗ lực tiến hành đàm phán, mối đe dọa về mức thuế suất cao đối với hàng hóa xuất nhập khẩu vẫn còn hiển hiện.

Các quan chức của xứ cờ hoa khẳng định đã có nhiều tiến triển trong đàm phán, sau khi hai cường quốc kinh tế rơi vào tình trạng tranh cãi không lối thoát trong tháng Năm. Tuy vậy, vẫn còn nhiều rào cản cần vượt qua trước khi Mỹ và Trung Quốc có thể đạt được một hiệp định thương mại.

Các nhà đàm phán Hoa Kỳ cần nhận thức rằng Bắc Kinh không thích đưa vấn đề cải cách vào trong khuôn khổ của các cuộc đàm phán. Về phía Trung Quốc, đoàn đàm phán của nước này cũng cần hiểu rằng, Hoa Kỳ khó lòng thu hồi các đòn đánh thuế khi đây là công cụ dùng để buộc Trung Quốc thực thi đúng thỏa thuận, trong bối cảnh tiến trình đổi mới Trung Quốc có thể mất hàng tháng, hoặc lâu hơn nữa để thấy được kết quả.

Trong lúc đó, việc áp thuế lẫn nhau kéo dài càng lâu, thiệt hại do thuế cao ảnh hưởng đến hai nền kinh tế càng khủng khiếp.

Quan điểm đàm phán của Hoa Kỳ

Từ khi tiếp quản Nhà Trắng, ông Trump có quan điểm khá rõ ràng về việc sẽ sử dụng thuế quan như công cụ đàm phán nhằm buộc Trung Quốc phải thay đổi trong quan hệ thương mại song phương Mỹ - Trung.

Tuy nhiên, không rõ là chính quyền Trump muốn gì từ Trung Quốc.

Ví dụ, Nhà Trắng luôn nói rằng họ không chỉ muốn đất nước đông dân thế giới mua thêm nông sản Mỹ mà còn phải tiến hành đổi mới cấu trúc nền kinh tế. Tuy nhiên, cả Tổng thống và những quan chức khác trong chính quyền Mỹ đều phàn nàn về việc Bắc Kinh không nhập thêm sản phẩm nông nghiệp từ xứ cờ hoa.

Theo thông tin chính thức, việc áp thuế của chính quyền Trump dựa trên 4 vấn đề sau:

Hôm 14/8/2017, Tổng thống Trump đã yêu cầu Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ điều tra những hành vi bất công của đất nước hơn 1 tỷ dân. Qua thẩm tra, cơ quan này phát hiện những vi phạm của phía chính quyền Trung Quốc như sau:

- Hạn chế đầu tư từ Hoa Kỳ;

- Tiếp cận trái phép hệ thống máy tính của các doanh nghiệp Mỹ;

- Tước đi khả năng của các doanh nghiệp Hoa Kỳ trong việc thiết lập một thị trường sản phẩm dựa trên quy định và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ;

- Tạo thuận lợi cho việc chuyển giao hợp pháp hoặc bất hợp pháp công nghệ Mỹ cho các tổ chức Trung Quốc;

Văn phòng đại diện thương mại Mỹ tính toán, những chính sách nêu trên của Trung Quốc đã gây thiệt hại cho nền kinh tế Hoa Kỳ 50 tỷ độ la mỗi năm. Do đó, Nhà Trắng cần tiếp tục làm việc với Trung Quốc để buộc nước này phải đổi mới cấu trúc kinh tế.

Tuy nhiên, suốt 1 năm qua, đòi hỏi của Hoa Kỳ liên tục thay đổi, họ liên tục bổ sung những yêu cầu mới trong khi vẫn kiên trì tăng thuế.

Xứ cờ hoa yêu cầu nền kinh tế số 2 thế giới mua thêm lượng lớn nông sản như đậu nành, ngừng can thiệp vào đồng nội tệ, hạn chế xuất khẩu các loại thuốc chứa hợp chất opioid như Fentanyl, đồng thời giảm thâm hụt thương mại trong quan hệ song phương ở mức 200 tỷ đô la/năm.

Do vậy, với tư cách là một phần nội dung trong thỏa thuận với Trung Quốc, Washington mong muốn duy trì một phần đánh thuế nhằm đảm bảo Trung Quốc thực thi hiệp định song phương một cách đầy đủ.

Quan điểm đàm phán của Trung Quốc

Phản ứng của nền kinh tế số hai thế giới trước hành động áp thuế của Hoa Kỳ là trả đũa bằng thuế quan đánh lên sản phẩm từ Mỹ vào thị trường Trung Quốc. Bắc Kinh đã áp mức thuế từ 5% đến 25% lên 110 tỷ đô la giá trị hàng hóa xuất khẩu từ Hoa Kỳ. Do vậy mục tiêu quan trọng nhất của nước này chính là buộc Mỹ phải dỡ bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định giữa hai bên có hiệu lực.

Quốc gia hơn 1 tỷ dân sẵn sàng nhập thêm nông sản và thịt từ Mỹ, nhất là trong bối cảnh dịch tả lợn và sâu hại đã tàn phá nền công nghiệp chế biến thịt và mùa vụ của nước này.

Mặc dù các hợp đồng mua bán như đã nêu được thực hiện thông qua các doanh nghiệp nhà nước như Công ty Dự trữ lương thực Trung Quốc (Sinograin) và Công ty Thực phẩm, ngũ cốc và dầu ăn quốc gia – quan chức của nền kinh tế số hai toàn cầu khẳng định rằng việc nhập khẩu hàng hóa của họ phụ thuộc chủ yếu vào nhu cầu của thị trường nội địa.

Bắc Kinh cũng đồng ý thực hiện cải cách cấu trúc nền kinh tế nhưng không muốn đưa nội dung này vào các cuộc thảo luận thương mại.

Trong năm nay, Quốc hội Trung Quốc đã thông qua đạo luật yêu cầu sự đối xử bình đẳng trong hoạt động đầu tư giữa doanh nghiệp Hoa Kỳ và doanh nghiệp nội địa của nước này. Tuy vậy, luật đã nêu có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, hiện nay chưa được thực thi và vẫn còn nhiều rảo cản đối với các khoản đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc. Luật Tình báo quốc gia và An ninh mạng vẫn cho phép chính phủ Trung Quốc tiếp cận tài sản sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp Mỹ. Bắc Kinh cho rằng bất cứ nhượng bộ nào về cải cách hệ thống pháp luật đạt được thông qua đàm phán cũng có thể làm dấy lên sự lo ngại về tính độc lập của hệ thống lập pháp của đất nước hơn 1 tỷ dân.

Những vấn đề không nằm trong khuôn khổ đàm phán

Mặc dù cuộc đối thoại Mỹ - Trung đã dần thay đổi về những mục tiêu ưu tiên, phạm vi đàm phán cũng chỉ giới hạn trong chủ đề liên quan đến thương mại và đầu tư. Điều đó cho thấy, hiệp định song phương sẽ không bao gồm các nội dung về lạm dụng nhân quyền, hạn chế đầu tư vào lĩnh vực quân sự cũng như cấu trúc quan hệ giữa Trung Quốc với những quốc gia khác.

Điều quan trọng cần nhớ chính là, cho dù thỏa thuận giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ như thế nào, thỏa thuận này sẽ không nằm trong danh mục các văn bản chịu sự điều chỉnh của Đạo luật Thúc đẩy thương mại. Điều này nghĩa là hiệp định song phương sắp tới giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ không cần sự chấp thuận của Quốc hội Hoa Kỳ.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, một hiệp định song phương giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ không thể bao hàm tất cả hoặc bất kỳ vấn đề nào đang tồn tại trong quan hệ đầu tư, thương mại giữa hai quốc gia. Khi mọi thứ đều là ưu tiên thì sẽ không có điều gì là ưu tiên cả.

Những tháng sắp tới

Chính quyền Tổng thống Trump đã có kế hoạch áp thêm thuế vào tháng 10 và 12. Bắc Kinh cũng tuyên bố sẽ trả đũa bằng thuế quan như cách họ đã làm vào năm ngoái. Cả hai quốc gia cần chấm dứt vòng lẩn quẩn ăn miếng trả miếng về thương mại.

Xóa bỏ thuế quan là một một phần nội dung của bất kỳ thỏa thuận thương mại nào đang hiện diện. Washington và Bắc Kinh cần xóa bỏ thuế quan đẽ áp lên hàng hóa của nhau trong suốt thời gian qua. Hai nước cũng cần xem xét cắt giảm thuế nhập khẩu hiện hữu trong quan hệ thương mại song phương trước thời điểm ông Trump nắm quyền tại Nhà Trắng.

Nếu Washington cần một khoảng thời gian để xóa bỏ những mức thuế đã áp lên hàng hóa xuất khẩu Trung Quốc như một phần biện pháp nhằm đảm bảo Trung Quốc thực thi đúng thỏa thuận đã đạt được, Bắc Kinh nên chấp nhận nó. Dù sao thì, việc Washington cam kết loại bỏ thuế quan vẫn tích cực hơn viễn cảnh hai quốc gia không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào.

Washington nên chấp nhận rằng Bắc Kinh có thể tiến hành cải cách cấu trúc nền kinh tế, tuy nhiên phần lớn những cam kết liên quan đến cải cách sẽ không được thể hiện trong quá trình đàm phán. Phía Mỹ chỉ có thể đề xuất thêm những nội dung cần cải cách nếu nước này tiếp tục giám sát và giao thiệp chính thức với họ về các vấn đề quan tâm.

Những xung đột tồn tại trong quan hệ Hoa Kỳ- Trung Quốc sẽ không kết thúc ngay cả khi hai bên đạt được một thỏa thuận thương mại. Hiệp định trong tương lai cũng không thể giải quyết tất cả quan ngại của Mỹ liên quan đến những hành vi vi phạm của đất nước hơn 1 tỷ dân trong quan hệ thương mại song phương.

Washington và Bắc Kinh có thể đạt được một thỏa thuận chỉ khi cả hai phía có cách tiếp cận thực tiễn hơn trong tiến trình đàm phán.

Nguồn: National Interest

Từ khóa: Thỏa thuận thương mại, Mỹ, Trung Quốc, đàm phán