Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thỏa thuận hay không thỏa thuận? Đó là câu hỏi được đề cập trong nhiều tờ báo trong những ngày gần đây liên quan đến hiệp định thương mại song phương Mỹ - Nhật.

Bộ trưởng ngoại giao Nhật Toshimitsu Motegi đã chấm dứt mọi tin tức, đồn đoán trái chiều nhau trên báo chí bằng việc thông báo vào hôm thứ Ba rằng sau cuộc họp kéo dài nhiều giờ với Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tại New York, hai quốc gia đã kết thúc đàm phán.

Theo truyền thông địa phương, Tokyo và Washington đã đạt được một thỏa thuận thương mại mặc dù văn bản này còn phải trải qua quá trình hoàn thiện và rà soát pháp lý bởi Cục Pháp lý – Nội các Nhật Bản.

“Tôi không nghĩ chúng ta đã chậm hơn quá nhiều thời hạn mục tiêu ký kết một hiệp định thương mại vào cuối tháng 9 này” theo lời ông Motegi.

Ông Motegi cũng nói với các phóng viên tại New York “Tất cả phiên thảo luận thương mại đã kết thúc vào hôm nay. Tôi nghĩ đoàn đàm phán của 2 nước sẽ có một buổi lễ chào mừng lớn tại hội nghị Mỹ - Nhật vào thứ Tư”.

Cả Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đều đang có mặt tại New York để tham dự cuộc họp của Đại hội đồng Liên hợp Quốc trong tuần này – lãnh đạo hai quốc gia dự kiến sẽ ra tuyên bố chung xác nhận kết thúc đàm phán một thỏa thuận thương mại song phương.

Các hãng tin Nhật đều nhận định quan chức nước này sẽ không thể hoàn tất quá trình rà soát pháp lý hiệp định đã đạt được vào thứ Tư bởi vì phía Mỹ liên tục thay đổi lời văn của hiệp định.

Nhiều tờ báo của xứ cờ hoa vào hôm thứ Ba cũng có chung quan điểm khi cho rằng những tranh cãi về thuế quan đánh lên mặt hàng ô tô đã làm khó hai bên, và gây nên sự trì hoãn việc ký kết thỏa thuận chung.

Và rồi những lời bình luận của ông Motegi xuất hiện. Chúng đã đánh dấu sự kết thúc quá trình thảo luận kéo dài hơn 1 năm giữa 2 quốc gia, bắt đầu tính từ thời điểm Mỹ và Nhật Bản chính thức bước vào đàm phán đến khi đưa ra tuyên bố đạt được một thỏa thuận ban đầu – một khung thời gian rất nhanh để đạt được một hiệp định thương mại quan trọng.

Hoa Kỳ và Nhật Bản cũng đồng thuận về những nội dung chính trong thỏa thuận giao thương song phương khi Tổng thống Trump và Thủ tướng Abe gặp nhau bên lề cuộc gặp nhóm G7 tổ chức tại Pháp vào tháng Tám.

Mặc dù chi tiết của nội dung hiệp định không được tiết lộ, các nguồn tin cho biết đảo quốc đảo phù tang sẽ giảm thuế suất nhập khẩu đối với thịt bò Mỹ từ mức 38.5% xuống còn 9%. Thuế đánh vào thịt lợn nhập khẩu cũng sẽ được giảm đáp ứng kỳ vọng của Tổng thống Trump.

Nông dân Mỹ đang ngày càng cảm thấy sức ép từ sự leo thang của cuộc chiến thương mại giữa nước này với Trung Quốc – bắt nguồn từ chính sách diều hâu của vị chủ nhân Nhà Trắng. Ông Trump coi nông dân Mỹ là nhóm cử tri quan trọng trong chiến dịch tái tranh cử của mình vào năm 2020.

Ông cho biết các nông trại Mỹ đang phải cạnh tranh không công bằng tại thị trường Nhật Bản với doanh nghiệp nông nghiệp từ các nước là thành viên Thỏa thuận đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương. Ông Trump đã đưa Mỹ rời khỏi TPP- tiền thân của hiệp định đã nêu khi ông nhậm chức Tổng thống vào năm 2017.

Đổi lại, Hoa Kỳ hứa hẹn cắt giảm thuế áp lên hàng công nghiệp của xứ phù tang.

Vấn đề đau đầu đối với Tokyo chính là đe dọa của Tổng thống Trump áp thêm mức thuế 25% lên linh kiện và ô tô nguyên chiếc nhập khẩu từ Nhật Bản với lý do bảo vệ an ninh quốc gia. Nếu không đạt được một sự nhượng bộ rõ ràng từ phía Mỹ về vấn đề đã nêu, đây sẽ là một thất bại cay đắng với chính phủ Nhật.

Ông Motegi từ chối cung cấp thêm thông tin chi tiết về thuế nhập khẩu áp lên mặt hàng ô tô do nước này sản xuất tuy nhiên trong phát biểu hôm thứ Tư ông cho biết vấn đề này đã được giải quyết.

Hãng tin Kyodo News hôm thứ Ba nhận định tuyên bố chung sẽ loại bỏ quota áp dụng cho mặt hàng ô tô – nếu được xác nhận, đây sẽ là một tin tức tốt lành cho Tokyo.

Tờ New York Times đưa tin Nhật Bản đang đề nghị cái gọi là “điều khoản hoàng hôn” được đưa vào thỏa thuận chung giữa hai nước làm dấy lên đồn đoán rằng xứ phù tang muốn những nhượng bộ đã cam kết sẽ bị vô hiệu nếu phía Mỹ đánh thuế lên ô tô xuất khẩu của họ.

Các quan chức Nhật cũng cho biết quá trình soạn thảo thỏa thuận hiệp định thương mại song phương yêu cầu hàng loạt công việc giấy tờ kèm theo – cả hai nước cần giải thích cặn kẽ những khái niệm pháp lý trong hàng đống trang tài liệu – điều này cho thấy những khác biệt trong nhận thức khi giải nghĩa hiệp định của hai quốc gia.

Thêm vào đó, Cục Pháp lý - Nội các Nhật cũng cần xem xét lại tính đồng nhất của những điều khoản pháp lý hiện hữu trên cơ sở các quy định được đề cập trong các thỏa thuận quốc tế mà Nhật đã ký kết trước khi trình lên Quốc hội phê chuẩn.

Một quan chức cấp cao thuộc Bộ Ngoại giao xứ phù tang nhận xét “Những phức tạp tồn tại trong câu chữ của Hiệp định. Bạn thường phát hiện được các khác biệt trong các định nghĩa pháp lý chỉ sau khi đã hoàn tất ký kết thỏa thuận”.

Ông này cũng nói thêm “Tài liệu này sẽ được đệ trình lên Quốc hội nên một sai sót nhỏ cũng không thể bỏ qua và Bộ Ngoại giao đang chịu áp lực trong việc đệ trình hiệp định song phương Mỹ - Nhật lên cơ quan lập pháp cao nhất của đất nước trong cuộc họp bất thường tổ chức vào ngày 4/10”.

Nguồn: Japan Times

Từ khóa: Nhật Bản, Mỹ, hiệp định thương mại tự do, đàm phán