Một kịch bản Brexit “đoạn tuyệt hoàn toàn” sẽ trông như thế nào?

Brexit2611

Chúng ta đã nói rất nhiều về một cuộc “đoạn tuyệt hoàn toàn” – tức, nước Anh sẽ tách khỏi EU trong mọi vấn đề một cách dứt khoát, và tiến lên phía trước theo con đường riêng của mình. Phe ủng hộ Brexit nói rằng, rời khỏi EU mà không có thỏa thuận đồng nghĩa với một cuộc “đoạn tuyệt hoàn toàn” – và một lượng đáng kể thành viên Đảng Bảo thủ đồng tình với quan điểm đó. Đáng buồn thay, mọi chuyện không đơn giản như vậy.

Brexit không thỏa thuận là gì?

Brexit không thỏa thuận có nghĩa là Anh Quốc sẽ rời khỏi EU khi không có bất kỳ một loại thỏa thuận chính thức nào về các điều khoản rút lui.

Lúc bà Theresa May còn đương nhiệm, Anh Quốc đã đàm phán được thỏa thuận rút lui và tuyên bố chính trị với EU, nhưng giờ đây, chính phủ lâm thời lại mong muốn tiến hành một sự thay đổi lớn.

Và nếu không thể đạt được thay đổi mà họ mong muốn, chính phủ Anh cho biết họ sẵn sàng rời khỏi EU mà không có thỏa thuận.

Ra đi không thỏa thuận chắc chắn sẽ tạo ra một sự thay đổi đột ngột hết mức có thể. Tài liệu nội bộ chính phủ Anh cũng thừa nhận, đây sẽ là một cú sốc cho hệ thống.

Chỉ sau một đêm, tất cả các luật lệ và quy định dùng để quản trị mối quan hệ giữa Anh và phần còn lại của EU trong gần nửa thế kỷ qua sẽ biến mất.

Điều đó sẽ không xảy ra nếu như hiệp định rút lui hiện nay được thông qua, bởi vì hiệp định sẽ cho phép một giai đoạn chuyển tiếp kéo dài ít nhất 2 năm kể từ khi Anh rời khỏi EU, và trong giai đoạn chuyển tiếp này, quan hệ thương mại và an ninh giữa hai nước sẽ ít nhiều vẫn giữ như cũ.

Những người ủng hộ kịch bản trên cho rằng, thỏa thuận rút lui sẽ cho phép chính phủ và các doanh nghiệp có thêm thời gian để chuẩn bị cho một mối quan hệ mới và để đàm phán về các vấn đề chẳng hạn như một hiệp định thương mại tự do.

Ngược lại, phe chỉ trích lại cho rằng, thỏa thuận rút lui hiện nay sẽ biến Anh Quốc thành một nước chư hầu – tức là tuân theo luật lệ của EU nhưng lại không có bất kỳ tiếng nói nào trong việc thiết lập chúng.

Nhưng cho dù là Brexit có diễn ra theo chiều hướng không thỏa thuận, hai bên vẫn cần phải nối lại thảo luận không sớm thì muộn.

Các thỏa thuận nhỏ thì sao?

Có một số người cho rằng, dùng từ “không thỏa thuận” là chưa chuẩn xác, bởi vì hai bên đã có với nhau một loạt các thỏa thuận nhỏ.

Nhưng không đúng.

Những thỏa thuận nhỏ đó thật ra chỉ là một số biện pháp đơn phương từ EU, mà không tham vấn Anh, để đảm bảo rằng trong một vài tháng sau khi Brexit diễn ra, một số giao dịch tài chính nhất định vẫn có thể được tiếp tục, và các chuyến bay vẫn được duy trì.

Tất cả các bên đều sẽ được hưởng lợi từ những biện pháp như trên, nhưng về bản chất, các biện pháp này chỉ là tạm thời và có giới hạn, và cần phải được nhanh chóng đàm phán lại để gia hạn hoặc mở rộng.

Chính phủ Anh lập luận rằng EU sẽ buộc phải thỏa thuận với Anh bởi vì Anh là một thành viên quá lớn và quá quan trọng mà EU không thể phớt lờ.

Nhưng một lần nữa, điều đó có nghĩa là việc đàm phán cần phải được tăng cường.

Giai đoạn mới

Tại cuộc họp báo chung trong tuần trước với Thủ tướng Anh Boris Johnson, Thủ tướng Ireland Leo Varadkar đã tổng kết lại quan điểm đang chiếm ưu thế trong các nước EU.

“Câu chuyện Brexit sẽ không bao giờ kết thúc, cho dù Vương Quốc Anh có rời khỏi EU vào ngày 31/10/2019 hay thậm chí vào ngày 31/1/2020.”

“Không có chuyện “ra đi dứt khoát” được. Chỉ là chúng ta sẽ bước vào một giai đoạn mới mà thôi”.

Nhóm nghiên cứu châu Âu (ERG) của các nghị sĩ đảng Bảo thủ ủng hộ ra đi không thỏa thuận cho rằng, giai đoạn mới nên được dùng để đàm phán một hiệp định thương mại tự do.

Nhóm này cũng lập luận rằng, Anh Quốc sẽ không phải trả cho EU số tiền bồi thường tài chính ước tính 33 tỷ bảng Anh – hay còn gọi là hóa đơn li hôn – và khoản tiền tiết kiệm được này có thể được dùng cho việc khác.

Nhưng Thủ tướng Varadkar lặp lại cảnh báo được các lãnh đạo EU đưa ra – rằng nếu không có thỏa thuận, EU sẽ kiên trì theo đuổi các mục tiêu ưu tiên sau trong bất kỳ cuộc đàm phán nào sắp tới với Anh Quốc, đó là: quyền công dân, biên giới Ireland và thỏa thuận tài chính.

Đây chính xác là các vấn đề đã có trong hiệp định rút lui mà Hạ viện Anh đã bác bỏ 3 lần.

Và trước khi EU sẵn sàng thảo luận một hiệp định thương mại tự do, những vấn đề trên vẫn cần phải được giải quyết.

Nói ra đi là ra đi?

Vì vậy, cách duy nhất để Anh Quốc có thể thực sự “đoạn tuyệt hoàn toàn” với EU đó là, Anh Quốc phải sẵn sàng để dứt khỏi mối quan hệ bền chặt với EU (EU chiếm gần một nửa tổng kim ngạch thương mại của Anh) ít nhất trong một khoảng thời gian ngắn.

Viễn cảnh đó nghe có vẻ không khả thi.

Hãy lấy 1 vài ví dụ ngắn …

Chuỗi thực phẩm của Anh được kết nối phức tạp với toàn bộ liên minh châu Âu.

Ông Andrew Opie, từ Liên minh Bán lẻ Anh, tuần trước đã nói với Ủy ban đặc biệt Brexit rằng “Từ quan điểm của người tiêu dùng, có quá nhiều sự bất định khi ra đi mà không có một thỏa thuận với đối tác thương mại lớn nhất của chúng ta. Điều đó là không thể”.

“80% thực phẩm nhập khẩu vào các siêu thị Anh là đến từ EU”, ông Opie cho biết. “Nói cách khác, khoảng 25% những gì mà chúng ta bán ra là đến từ EU”.

Hơn nữa, biên giới giữa Bắc Ireland và Cộng Hòa Ireland là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong tổng thể tiến trình Brexit – đây là một vấn đề không thể né tránh thảo luận.

Tài liệu nội bộ của nội các Anh kết luận, tác động của kịch bản Brexit không thỏa thuận lên vấn đế biên giới trên đảo Ireland có thể lớn đến nỗi sẽ tạo “áp lực để thống nhất các thỏa thuận mới thay thế cho mô hình cũ trong vài ngày hoặc vài tuần tới”.

Bà Karen Wheeler, người từng chịu trách nhiệm điều phối kế hoạch biên giới Anh sau Brexit nhưng vừa từ chức vào tháng 6 vừa qua, đã nói với ủy ban Brexit rằng mọi thứ sẽ nhanh chóng đi đến hồi nguy kịch nhất.

“Rõ ràng rằng cả cơ chế hải quan lẫn cơ chế thuế sẽ không bền vững trong dài hạn. Cả hai cơ chế đó chỉ có thể áp dụng trong một thời gian ngắn.”

“Vì vậy, kế hoạch tiếp theo là gì … vẫn chưa có giải pháp rõ ràng ở đây”.

Nhiều năm đàm phàn

Tất nhiên, thời gian tới đây sẽ có đầy các cuộc thảo luận về biện pháp thay thế cho điều khoản “backstop” – điều khoản đảm bảo rằng biên giới trên đảo Ireland sẽ vẫn duy trì tình trạng mở như hiện nay trong mọi tình huống.

Để tìm ra giải pháp thay thế, cần phải có hai điều kiện: thời gian đàm phán đủ dài và thiện chí từ hai bên.

Và nếu hai bên “đoạn tuyệt hoàn toàn”, sẽ không có điều kiện nào ở trên được đáp ứng.

Đối với những ai đã đủ hiểu về Brexit, một thực tế không mấy dễ chịu đó là, cho dù Brexit diễn ra theo chiều hướng như thế nào, thời gian tiếp theo sẽ là nhiều năm đàm phán kỹ thuật và các diễn biến chính trị kịch tính.

Điều đó sẽ chi phối nền chính trị và đời sống người dân Anh trong tương lai trước mắt.

Nguồn: BBC

Từ khóa: kịch bản, Brexit, đoạn tuyệt hoàn toàn