Lí do Trump không thể chiến thắng Trung Quốc trong thương chiến

trump23082019

Các thị trường đều biến động và khó lường, nền kinh tế Mỹ cũng đang chậm lại. Cùng lúc đó, một báo cáo gần đây cho thấy các công ty Mỹ đã phải cắt giảm 10,488 việc làm do ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung.

Chính vì thế, hai bên đã buộc phải tạm hoãn các động thái, làm tiền đề cho cuộc đàm phán sẽ tiến hành vào tháng Mười.

Tuy nhiên, điều không may là dù đàm phán có thành công thì thị trường tài chính Mỹ cũng chỉ tạm hạ nhiệt đôi chút chứ không thể xoay chuyển tình thế và mang lại chiến thắng cho Donald Trump.

Trên thực tế, ngay từ khi bắt đầu, cuộc chiến thương mại mà Donald Trump khởi xướng đã chứa đầy các mục tiêu mâu thuẫn. Chính điều này đã khiến chính quyền của Trump không thể đạt tới một thỏa thuận đủ để coi là một chiến thắng cho thị trường Mỹ.

Hơn nữa, trong suốt quá trình này, những yêu cầu mâu thuẫn cũng như những chiến thuật mạnh mẽ dồn ép của Trump đã đặt Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào một vị trí không thể không phản kháng.

Chúng ta đều hi vọng sự nhân nhượng hiện nay của hai bên có thể kéo dài, bởi lẽ, đây có vẻ như là kết quả tốt nhất có thể đạt được.

Lí do Trump không thể thắng

Trước khi phân tích lý do, chúng ta cần đề cập tới những yêu cầu mà Trung Quốc nêu ra với phía Mỹ nếu nước này muốn đàm phán chấm dứt chiến tranh thương mại.

1. Mỹ cần tôn trọng chủ quyền quốc gia của Trung Quốc.

2. Mỹ phải xóa bỏ tất cả các mức thuế mà nước này đã áp lên hàng hóa Trung Quốc kể từ khi bắt đầu cuộc chiến thương mại.

3. Mỹ ngừng yêu cầu Trung Quốc mua một lượng hàng hóa không thực tế từ nước này.

Trong số các yêu cầu trên, yêu cầu số 3 chính là điều kiện đáng chú ý nhất.

Chớ quên rằng cuộc chiến thương mại vốn dĩ được khơi mào với mục đích tạo sự công bằng cho doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào thị trường Trung Quốc, đối chọi với việc Trung Quốc quá ưu ái cho các công ty nội địa, bắt buộc doanh nghiệp nước ngoài chuyển giao công nghệ và ngó lơ trước những hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ. Tháng 3 năm 2018, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer đã viết một báo cáo trình lên Quốc hội nêu rõ tất cả những vấn đề đã đề cập ở trên cũng như tất cả các hành vi chứng minh Trung Quốc vi phạm các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới. Tất cả đều rõ ràng và dễ hiểu.

Cùng thời điểm đó, Donald Trump lại dồn sự chú tâm vào vấn đề thâm hụt thương mại và bắt Trung Quốc mua thêm nhiều hàng hóa của Mỹ. Tuy nhiên, điều này đã không, và vẫn sẽ không đem lại ý nghĩa nào cả. Ở những kinh tế có trình độ phát triển cao, thâm hụt thương mại không mang ý nghĩa quan trọng .

Lighthizer mong muốn dưới những ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại, Trung Quốc sẽ trở thành một nền kinh tế thị trường tự do hơn, giống như Mỹ. Trong khi đó, Trump lại tham vọng làm biến dạng nền kinh tế Trung Quốc bằng cách ép buộc nước này mua hàng từ Mỹ thay vì từ nước khác. Nếu mục đích của Lighthizer là điển hình của chủ nghĩa tư bản, thì mục đích của Trump lại đại biểu cho chủ nghĩa dân tộc dân túy. Rõ ràng, chiến thuật cho từng mục đích sẽ không giống nhau.

Trao đổi với tờ Business Insider, nhà kinh tế học Lee Branstetter của Đại học Carnegie Mellon nói: “Mặc dù có nhiều cách khác nhau trong ngắn hạn để giảm thâm hụt thương mại song phương nhưng nhìn chung các cách này một khi thực hiện đều dẫn tới tác động chủ yếu là bóp méo thị trường.”

Hai mục tiêu mâu thuẫn trên đã nhiều lần gây nên những tranh cãi bất tận trong các cuộc đàm phán. Tháng 12 năm ngoái, khi Trump quyết định tăng thuế quan, Trung Quốc đã xoay sở để đàm phán hòa bình tạm thời bằng cách hứa sẽ mua đậu nành của Mỹ, nhưng sau đó đàm phán sụp đổ khi Trung Quốc từ chối nhượng bộ các yêu cầu đầy mâu thuẫn của Mỹ.

Branstetter nhận xét: “Trước khi Trump [thực hiện một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc] sẽ luôn luôn phải đặt ra các quy tắc và cấu trúc đồng, thời phải chấp nhận kết quả thị trường.”

Hiện tại, kết quả thị trường là vấn đề liên quan tới bán được hàng hóa.

Mặt khác, nếu các mục tiêu của Lighthizer được đáp ứng thì có khả năng các mục tiêu dân tộc cốt lõi của Donald Trump sẽ thất bại. Nói cách khác, nếu muốn đạt được mục tiêu là thay đổi các quy tắc thị trường buộc Trung Quốc mở cửa tự do cho các công ty Mỹ, thì ông Trump không thể buộc các công ty Mỹ quay về nội địa.

Trao đổi qua email với Business Insider, nhà kinh tế Chad Bown của Viện Peterson nói: “Nếu Trung Quốc khắc phục được những vấn đề đó, thì thị trường này sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với các công ty Mỹ và phương Tây muốn xây dựng nhà máy sản xuất tại Trung Quốc. Dường như có một sự mâu thuẫn cơ bản giữa việc đạt được kết quả nói trên và các ưu tiên kinh tế theo chủ nghĩa dân tộc khác của chính quyền Trump - vốn tập trung vào mục tiêu đưa công việc sản xuất trở lại Hoa Kỳ, ngay cả khi mục tiêu này phải trả giá bằng nhiều thứ khác, trong đó chịu thiệt hại nhiều nhất là các nông dân Mỹ.”

Lí do ông Tập không thể bại

Ở chiến tuyến bên kia của cuộc chiến, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được đánh giá là người không bao giờ chịu thua cuộc. Điều này khiến vấn đề trở nên phức tạp hơn, xuất phát từ cả lý do chính trị và lý do thực tế. Ngoài ra, chúng ta cũng cần nhắc lại một chút về sự khó chịu và đề phòng của Donald Trump về việc Trung Quốc mua thêm hàng hóa của Mỹ.

Theo các nhà phân tích của Citigroup, ngay cả khi Trung Quốc có thể mua đủ hàng hóa của Mỹ để giảm thâm hụt thương mại, thì Mỹ cũng không đủ nguồn hàng để bán cho Trung Quốc mà không làm gián đoạn thương mại với các đối tác khác, hoặc Mỹ cũng không thể đảm bảo được nền sản xuất của mình sẽ không thay đổi.

Từ Citigroup:

"Hoa Kỳ có thể tăng nguồn cung sản phẩm đậu nành cho Trung Quốc trong thời gian ngắn, cũng như cung cấp một số loại thịt chọn lọc. Tuy nhiên, việc đáp ứng đề xuất 1,2 nghìn tỷ đô la hàng hóa bổ sung cho Trung Quốc trong sáu năm, bao gồm năng lượng, máy móc và sản phẩm công nghệ, sẽ đòi hỏi Hoa Kỳ và Trung Quốc phải thay đổi các đối tác thương mại hiện tại, cũng như buộc Hoa Kỳ phải tái cấu trúc nền sản xuất trong nước liên quan tới những mặt hàng kể trên.”

Các nhà nghiên cứu của Citigroup cũng phát hiện ra rằng ngành sản xuất thực phẩm, xe cơ giới, chất bán dẫn và hàng không vũ trụ của Mỹ hiện đang gần với mức bão hòa công suất sử dụng và khả năng sản xuất. Dễ hiểu hơn, các công ty Mỹ không thể sản xuất thêm nữa. Do đó, khi nói tới ngành năng lượng và chăn nuôi gia cầm, Mỹ hiện không đủ nguồn hàng để đáp ứng nhu cầu mua của Trung Quốc.

Dĩ nhiên, việc ông Tập không đáp ứng yêu cầu của Trump cũng có những lý do chính trị.

Sau thất bại của cuộc đàm phán hồi tháng Năm vừa qua, ông Tập đã chính thức đáp trả Trump cũng bằng những ngôn ngữ thể hiện sự sẵn sàng đối chiến. Cụ thể, ông Tập đã sử dụng những từ này khoảng 60 lần trong một bài phát biểu tuần trước. Lợi dụng yếu tố chính quyền kiểm soát truyền thông trong nước, ông Tập đã biến Mỹ thành một địa ngục quyền lực già cỗi muốn ngăn chặn sự trỗi dậy của đất nước mình. Ông Tập và Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tích cực dựng nên tương quan vị trí nêu trên, vì điều này sẽ cho phép Đảng của ông đổ lỗi cho Mỹ về mọi thiệt hại kinh tế xảy ra, đồng thời đoàn kết nội bộ dân tộc cũng như bảo toàn thể diện cho các lãnh đạo.

Rốt cuộc, thỏa thuận thương mại này sẽ đi về đâu? Chiến thắng của ông Trump sẽ là gì? Đối với một số người Trung Quốc, câu trả lời thậm chí không tồn tại.

Anne Stevenson-Yang, người sáng lập công ty đầu tư J Capital Markets tại Trung Quốc đã nói với tờ Business Insider rằng: “Sẽ không có thỏa thuận nào ở đây. Mọi người đều đang trải qua một giai đoạn im hơi lặng tiếng của thị trường mà thôi. Thật ngu ngốc khi tin tưởng vào những điều này.”

Nguồn: Business Insider

Từ khóa: lí do, Trump, chiến thắng, Trung Quốc, thương chiến