Cuộc chiến thương mại chưa đạt đến đỉnh điểm. Cả Mỹ và Trung Quốc đều phải trả giá đắt

chientranhthuongmai

Trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, có một câu hỏi rất đáng được quan tâm là: Ai sẽ thất vọng hơn nếu chiến tranh thương mại chấm dứt, Donald Trump hay Tập Cận Bình?

Rõ ràng, cả hai bên đều gánh chịu những tổn thất nhất định. Mặc dù, theo lẽ thông thường, một chế độ chuyên chế sẽ chịu đựng tốt hơn chế độ chính trị có nhiều biến động (Tức là ông Tập sẽ không phải đối mặt với đánh giá của người dân trong các cuộc bầu cử tương lai, còn ông Trump lại cần chuẩn bị cho đợt tái tranh cử vào năm tới), nhưng cả hai nước đều sẽ phải trả giá đắt.

Tuy vậy, có vẻ như cuộc chiến vẫn chưa đạt tới đỉnh điểm khi cả hai nền kinh tế lẫn hai nhà lãnh đạo đều chưa phải hứng chịu quá nhiều tổn hại. Tháng trước, thị trường trái phiếu Hoa Kỳ một lần nữa lại đảo ngược xuống mức thấp nhất kể từ năm 2007, làm rối loạn thị trường chứng khoán, nơi mà ông Trump luôn hùng hồn tuyên bố là một thành công lớn trong nhiệm kỳ của ông. Bên cạnh đó, mức tăng trưởng kinh tế hiện chỉ ở mức 2%, thấp hơn mức 3% của đầu năm, và mới bằng một nửa mức 4.2% của năm ngoái.

Tại Trung Quốc, đồng nhân dân tệ đã chạm mức thấp nhất trong 11 năm, còn mức tăng trưởng kinh tế nói chung cũng đã giảm xuống đáy trong vòng 27 năm qua. GDP trong nước hiện tăng trưởng với tốc độ chậm nhất kể từ năm 1992. Mặc dù vậy, Trung Quốc vẫn duy trì mức tăng trưởng 6.2%, gấp 3 lần Mỹ.

Trong một cuộc suy thoái kinh tế thực sự, các công ty sẽ bắt đầu chính sách thắt lưng buộc bụng. Giảm mức vốn đầu tư thường được cân nhắc trước tiên, song điều này có thể gây hại nhiều cho các công ty chuyên sản xuất thiết bị linh kiện cho máy móc thành phẩm hoặc những công ty sản xuất nguyên liệu cho hàng hóa khác. Biên lợi nhuận sẽ giảm, lộ trình tăng lương sẽ bị trì hoãn, trong khi mức giá tiêu dùng sẽ tăng cao. Nhưng thắt lưng buộc bụng là điều duy nhất mà các doanh nghiệp có thể làm để cầm cự trong khi cuộc chiến thuế quan vẫn cứ tiếp tục leo thang. Cuối cùng, mất việc làm là hậu quả tất yếu phải xảy ra.

Cho đến nay, con số của Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ cho thấy thị trường lao động Mỹ đang được thúc đẩy mạnh mẽ, với tỷ lệ thất nghiệp ở mức 3,7%, gần thấp nhất trong 50 năm qua. Tuy vậy, một số vấn đề lần lượt xuất hiện, đặc biệt những vấn đề mà Trump tưởng chừng nắm chắc thắng lợi trong đợt tranh cử năm 2016. Từ đầu năm 2019 đến nay, số lượng công nhân mà các công ty đã tuyên bố sa thải cao hơn 36% so với cùng kỳ năm ngoái. Dù vậy, đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Thiệt hại lớn nhất là nhóm các chủ trang trại - thành phần từng là nền tảng chính tạo nên chiến thắng của Trump năm 2016. Tại Hoa Kỳ, chỉ riêng sản lượng đậu nành Trung Quốc nhập khẩu đã giảm từ 25 triệu tấn trong tháng 10 năm 2017 xuống còn 8,7 triệu tấn trong cùng kỳ năm 2018. Tình hình có thể còn tệ hại hơn. Liên đoàn các nhà sản xuất sữa quốc gia báo cáo rằng tổng sản lượng hàng xuất khẩu vào Trung Quốc đã giảm 40% trong quý đầu năm nay. Trade Partnership Worldwide LLC - một công ty nghiên cứu đã dự báo rằng sẽ có tới khoảng 2,2 triệu việc làm bị mất đi do thuế quan của Mỹ áp lên hàng nhập khẩu của Trung Quốc và do Trung Quốc đáp thuế trả đũa lại. Đồng thời, các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thuế quan tăng sẽ dẫn đến giá tiêu dùng ở Mỹ cao hơn và thu nhập sẽ giảm 7,8 tỷ USD mỗi năm.

Tất nhiên, cùng lúc đó, các công ty Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với những vấn đề của chính họ.

Ngay cả trước khi Trump "ra lệnh" cho các công ty Mỹ chuyển hoạt động ra khỏi Trung Quốc và trước khi thuế quan bắt đầu tăng, đã có tới 50 công ty, bao gồm cả một số nhà sản xuất Trung Quốc, đã bắt đầu rời khỏi quốc gia này. Trong số đó, có những công ty đang hướng đến Việt Nam như Nintendo, Google hay nhà sản xuất TV Trung Quốc TCL. Apple cũng đang cân nhắc việc dịch chuyển ¼ hoạt động sản xuất từ Trung Quốc sang Ấn Độ.

Tất cả những điều này có thể khiến số lượng việc làm và sản lượng kinh tế Trung Quốc bị thu hẹp. Tuy nhiên, do nước này đã tìm được các thị trường xuất khẩu thay thế nên vẫn có thể duy trì được mức sản lượng tương đối. Trong tháng 7, xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng 3,3% so với một năm trước đó.

Cũng giống như ngoại giao, thương mại chưa bao giờ là một cuộc chơi có tổng bằng 0. Tổng thống Trump cần biết rằng những thỏa thuận tốt nhất là những thỏa thuận mà các bên tham gia đều chiến thắng. Từ quan điểm này, sự thịnh vượng, tăng trưởng và đổi mới vượt bậc của cả hai quốc gia chỉ đạt được khi mức thuế quan thấp, thương mại tự do hơn, cũng như trao đổi cởi mở hơn.

Nguồn: CNN

Từ khóa: cuộc chiến thương mại, đỉnh điểm, Mỹ, Trung Quốc, trả giá đắt