Cách Trung Quốc có thể hưởng lợi từ ‘chiến tranh thương mại’ giữa Nhật Bản và Hàn Quốc

nhatbanhanquoc

Các nhà quan sát cho biết: Một “cuộc chiến thương mại” leo thang giữa Nhật Bản và Hàn Quốc có thể là tin tốt đối với Trung Quốc, cả về mặt kinh tế và ngoại giao.

Theo giới phân tích, các lệnh hạn chế xuất khẩu của Tokyo đối với các công ty Hàn Quốc có thể khiến cả hai quốc gia cùng chịu tổn thất, các nhà sản xuất Trung Quốc có thể giành được lợi thế cạnh tranh, trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa hai đồng minh lớn của Mỹ.

Hôm thứ ba, Tokyo tuyên bố sẽ giữ vững quyết định hạn chế xuất khẩu các mặt hàng quan trọng đối với ngành công nghệ của Hàn Quốc, bất chấp lời khẳng định của Bộ trưởng Thương mại Nhật Bản Hiroshige Seko, rằng nước này sẽ “mở các cuộc thảo luận với phía Hàn Quốc”. Điều này cho thấy Nhật Bản không hề bị lay động bởi lời đe dọa của Tổng thống Hàn Quốc, Moon Jae-in rằng Hàn Quốc đã chuẩn bị thực hiện “các biện pháp trả đũa cần thiết”.

Những diễn biến mới trong căng thẳng thương mại không chỉ gây đau đầu cho các công ty công nghệ khổng lồ Hàn Quốc như Samsung và LG Display - cả hai đều phụ thuộc nhiều vào các nhà cung ứng Nhật Bản - mà còn cả các công ty Nhật Bản, những công ty này sẽ cần tìm những khách hàng mới, và có thể thấy chuỗi cung ứng của hai nước bị gián đoạn nếu các mối quan hệ tiếp tục xấu đi.

Các nhà phân tích tin rằng biện pháp mà Seoul trả đũa có thể sẽ là một lệnh cấm lên màn hình OLED xuất khẩu sang Nhật Bản, điều này sẽ ảnh hưởng đến khả năng sản xuất TV cao cấp của các công ty Nhật Bản.

Với các biện pháp ăn miếng trả miếng làm tổn hại ngành công nghiệp công nghệ giữa hai quốc gia, các chuyên gia cho rằng các nhà sản xuất Trung Quốc - và đặc biệt là ngành công nghiệp bán dẫn non trẻ của nước này - sẽ là một trong những nơi tốt nhất để lấp đầy sự gián đoạn trên.

ĐIỀU GÌ ĐANG BỊ ĐE DỌA

Nguyên nhân của cuộc chiến thương mại là do tranh chấp giữa Hàn Quốc và Tokyo về di sản thuộc địa của Nhật Bản trên bán đảo Triều Tiên trước khi Thế chiến II kết thúc. Tokyo tin rằng nước này đã thanh toán tất cả các khoản bồi thường cần thiết theo một hiệp ước hai nước đã ký vào năm 1965, phán quyết gần đây của tòa án Hàn Quốc cho rằng các công ty Nhật Bản vẫn phải bồi thường cho các nạn nhân là lao động cưỡng bức thời chiến của nước này.

Đáp trả lại, Tokyo tuyên bố nước này sẽ áp lệnh hạn chế xuất khẩu lên ba loại nguyên vật liệu: fluorinated polyamides (nhựa nhiệt dẻo), photoresists (chất cản quang) sử dụng trong chất bán dẫn, và hydrogen fluoride (hydro florua) được sử dụng trong sản xuất điện thoại thông minh và chất bán dẫn. Theo Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc, các công ty Hàn Quốc phụ thuộc lớn vào Nhật Bản ở cả ba loại nguyên liệu này- tháng 5 vừa qua, Nhật Bản đã cung cấp 94% fluorinated polyamides và 92% photoresistssang cho Hàn Quốc.

TỔN THẤT TỪ HAI PHÍA

Tuy nhiên, sự lệ thuộc nguồn nguyên liệu không phải là vấn đề duy nhất. Ryo Hinata- Yamaguchi, giáo sư thỉnh giảng Khoa Kinh tế và Thương mại Quốc tế tại Đại học Quốc gia Pusan, Hàn Quốc, cho biết những tranh chấp giữa Tokyo và Seoul sẽ gây tổn thất cho cả hai phía.

Ông Hinata Yamaguchi nhận định: “Nhật Bản là nhà cung ứng hóa chất và công nghệ sản uất quan trọng cho các ngành công nghiệp Hàn Quốc, ngược lại Hàn Quốc cũng là một trong những thị trường xuất khẩu trọng yếu của Nhật.”

Ông June Park, một giảng viên chuyên ngành kinh tế chính trị quốc tế tại Đại học George Mason Hàn Quốc cũng tán thành quan điểm này, cho biết các ngành công nghiệp quốc gia của hai quốc gia “kết nối và bổ trợ chặt chẽ cho nhau”. Ví dụ, các công ty Hàn Quốc mua các nguyên vật liệu từ Nhật Bản để sản xuất chất bán dẫn, thường sẽ xuất khẩu trở lại cho các công ty Nhật Bản.

Ông Park nói thêm: “Tuy nhiên, với mức độ căng thẳng như hiện nay, sự chia tách giữa hai bên không phải là một viễn cảnh không thể xảy ra, và có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa - tác động lên chuỗi cung ứng chip điện tử toàn cầu, tác động lên các nhà sản xuất điện thoại thông minh toàn cầu như Apple và Huawei.”

TẠI SAO TRUNG QUỐC ĐƯỢC LỢI

Các nhà phân tích cho rằng cuộc chiến thương mại leo thang này cuối cùng sẽ có lợi cho các nhà sản xuất Trung Quốc.

Do chiến tranh thương mại với Mỹ khiến Trung Quốc phải tự đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp vi mạch, giảm sự phụ thuộc công nghiệp vào nước ngoài.

Trọng tâm của kế hoạch đó nằm ở ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc. Theo kế hoạch Made in China 2025, Bắc Kinh hướng đến sản xuất 40% chất bán dẫn mà nước này sử dụng vào năm 2020 và 70% vào năm 2025 - tăng từ mức dưới 10% hiện tại.

Giới phân tích cho rằng mục đích này sẽ dễ dàng đạt được hơn nếu căng thẳng giữa Tokyo và Seoul làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, khi đó các công ty Trung Quốc sẽ có cơ hội lấp đầy khoảng trống đó.

Ông Park cho rằng: “Nếu cuộc xung đột thương mại chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn và tác động lên ngành công nghiệp bán dẫn Hàn Quốc, chúng ta có thể dự đoán rằng nếu năng lực sản xuất của Hàn Quốc trên thị trường toàn cầu bị hạn chế, Trung Quốc có thể nắm bắt cơ hội để vươn lên dẫn đầu. Trung Quốc dĩ nhiên có động cơ để vươn lên trong ngành bán dẫn và thời gian sẽ trả lời cho việc liệu nước này có trở thành bên được hưởng lợi duy nhất trong quá trình này không.”

Trung Quốc đã tham gia vào một cuộc đua quyền lực kéo dài hàng thập kỷ giữa ba nước trong ngành công nghiệp bán dẫn. Trong những năm 1990 và 2000, Nhật Bản chiếm ưu thế, và từ những năm 2010 Hàn Quốc đã dẫn đầu.

Ông Park cho biết: “Ngành công nghiệp bán dẫn rất phức tạp và nước dẫn đầu trong ngành công nghiệp này đã thay đổi liên tục trong bốn thập kỷ qua.”

Và với việc cả Tokyo và Seoul đều đe dọa trả đũa lẫn nhau, một số nhà phân tích tự hỏi liệu bây giờ có phải là thời điểm để Trung Quốc vươn lên vị trí dẫn đầu.

Ông Park nói thêm: “Chúng tôi tự hỏi liệu có khi nào Huawei sẽ độc quyền ngành công nghiệp bán dẫn và trợ thành một nhà phát triển bản địa độc lập nhờ vào cuộc chiến.”

LỢI THẾ NGOẠI GIAO

Bỏ qua khía cạnh công nghiệp, Trung Quốc cũng đạt được những lợi ích địa chính trị.

Ông Hinata Yamaguchi cho biết: “Về mặt địa chính trị, mối quan hệ tiêu cực giữa Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ có lợi cho Trung Quốc vì Bắc Kinh luôn nhạy cảm với các mối quan hệ gần gũi giữa Seoul và Tokyo - mối quan hệ mà có thể phát triển thành một liên minh.

Trung Quốc từ lâu đã quan ngại mối quan hệ thắt chặt ba bên giữa Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc có thể phát triển trong một liên minh toàn cầu nhằm mục đích kiểm soát sự mở rộng quân sự của Trung Quốc ở Thái Bình Dương - giống như Nato đã kiểm soát sức ảnh hưởng của Nga ở châu Âu.

Ông Hinata Yamaguchi nói thêm: “Quan hệ ngoại giao giữa Nhật Bản và Hàn Quốc đang trong tình trạng tê liệt trong một thời gian dài. Tuy nhiên, sự xấu đi của các mối quan hệ kinh tế giữa hai nước sẽ không chỉ gây ra các vấn đề kinh tế đối với cả hai phía - điều này sẽ kéo lùi sâu hơn quan hệ song phương của hai nước.”

“Với thiệt hại kinh tế và rủi ro từ tình hình tranh chấp leo thang, điều quan trọng đối với cả hai chính phủ là khôi phục lại mối quan hệ. Tuy nhiên, với vô số các vấn đề bị chính trị hóa, cả hai chính phủ đều cần phải thực hiện các biện pháp mạnh để cứu vãn mối quan hệ song phương chiến lược quan trọng.

Ông Hinata Yamaguchi nói thêm: “Cuối cùng, Trung Quốc được lợi bao nhiêu từ cuộc đấu đá giữa Nhật Bản và Hàn Quốc phụ thuộc vào cuộc tranh chấp trên sẽ leo thang đến mức nào.”

Nguồn: South China Morning Post

Từ khóa: chiến tranh Nhật Bản- Hàn Quốc, Trung Quốc, được lợi