Việt Nam từ nước hưởng lợi nhờ chiến tranh thương mại thành mục tiêu của Trump

trump0611

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đánh thuế Trung Quốc, hoạt động sản xuất ở Việt Nam đã trở nên nhộn nhịp. Các công ty sản xuất của Trung Quốc đang phải đối mặt với mức thuế 55% từ Mỹ đã di chuyển một phần hoạt động sang Việt Nam, đồng thời, doanh nghiệp Việt Nam cũng chứng kiến một bước nhảy vọt trong số lượng đơn hàng. Chỉ tính riêng trong tháng 6, xuất khẩu tấm pin mặt trời từ Việt Nam sang Mỹ đã tăng vọt 656% so với một năm trước đó.

Thương mại bùng nổ trong tất cả mọi thứ, từ nội thất Ikea đến giày Nike Inc. Hiện tượng này đang thôi thúc Mỹ phải xem xét lại, và khiến cho các doanh nghiệp như IREX lo lắng.

“Chúng tôi lo rằng Mỹ có thể tăng thuế đối với tấm pin năng lượng mặt trời của chúng tôi”, Phạm Thi Thu Trang, COO của IREX - một doanh nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh - cho biết. “Mặc dù thị trường Mỹ rất to lớn, nhưng đây lại là thị trường phức tạp về mặt chính trị”.

Việt Nam vẫn kiên định với chính sách mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài trong nhiều năm qua, để biến mình thành trung tâm sản xuất trong khu vực, với các tên tuổi như Samsung Electronics Co, Intel Corp. và Nestle SA đều đã thiết lập nhà máy tại đây. Chính sự mở cửa thương mại, chi phí lao động thấp và vị trí địa lý gần gũi với Trung Quốc đã giúp Việt Nam vững tay chèo trước làn sóng bảo hộ toàn cầu đang dâng cao, khi các công ty tìm nơi ẩn náo trong cuộc chiến thương mại.

Việt Nam rất nhanh chóng thăng hạng để trở thành một đối tác thương mại lớn của Mỹ. Thặng dư thương mại hàng năm của Việt Nam với Mỹ đã tăng mạnh từ 20 tỷ USD năm 2014 lên 40 tỷ USD năm 2018, mức cao nhất kể từ năm 1990 đến nay, theo số liệu từ Cục Thống kê Mỹ. Tính riêng 5 tháng đầu năm 2019, mức thặng dự đã là 21.6 tỷ USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm ngoái.

Chính quyền Trump hiện đang gây áp lực lên quốc gia 97 triệu dân phải cắt giảm thâm hụt thương mại với Mỹ. Đây là mối đe dọa cho Việt Nam - một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Rắc rối bắt đầu từ tháng Năm, khi Bộ Tài chính Mỹ thêm Việt Nam vào danh sách các nước cần giám sát vì thao túng tiền tệ. Khi đó, trước sức ép của Mỹ, Việt Nam đã thông báo sẽ đàn áp thẳng tay hàng xuất khẩu của Trung Quốc làm giả xuất xứ Việt Nam để né thuế của Trump.

Tháng trước, Trump đã gọi Việt Nam là “nước lợi dụng Mỹ nhiều nhất”, khi được hỏi liệu ông có muốn đánh thuế Việt Nam hay không. Và mới tuần trước, Mỹ đã áp thuế hơn 400% lên thép nhập khẩu từ Việt Nam có xuất xứ từ Hàn Quốc và Đài Loan.

Giới chức Việt Nam đã rất sốc. Chính phủ việt Nam cho biết đã cam kết mua thêm hàng hóa Mỹ, từ máy bay Boeing cho đến các sản phẩm năng lượng, để thu hẹp thâm hụt với nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuần trước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu các bộ ngành phải bám sát chặt chẽ hơn nữa phản ứng của Hoa Kỳ về chính sách tiền tệ của Việt Nam.

“Họ rất căng thẳng và bối rối. Họ không biết bước đi tiếp theo của Trump sẽ là gì”, đó là nhận định của Alexander Vuving, giáo sư của Trung tâm Nghiên cứu về An ninh châu Á-Thái Bình Dương Daniel K. Inouye có trụ sở tại Hawaii.

Lao động giá rẻ

Công ty Capital Economics Ltd. ước tính nếu Trump đánh thuế 25% lên hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam như ông đã từng làm với hàng hóa Trung Quốc, thì doanh thu xuất khẩu của Việt Nam sẽ giảm 25%, tương đương hơn 1% GDP. Điều đó sẽ thổi bay thành quả tăng trưởng 0.5% GDP của năm ngoái – kết quả có được nhờ vào việc hưởng lợi từ chiến tranh thương mại.

Thậm chí trước khi có các căng thẳng thương mại, Việt Nam đã được hưởng lợi từ làn sóng di cư của các doanh nghiệp đi tìm kiếm nơi sản xuất với chi phí rẻ hơn, khi chi phí tiền lương ở Trung Quốc bắt đầu tăng. Xu hướng đó có khả năng sẽ vẫn tiếp tục, giúp ổn định quỹ đạo kinh tế của Việt Nam, theo nhận định của ông Adam McCarty, kinh tế trưởng của Mekong Economics tại Hà Nội.

Ông McCarty cho biết “Sẽ không gì có thể ngăn cản các doanh nghiệp dời hoạt động sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam, vì đó là động cơ kinh tế cơ bản. Chi phí ở Trung Quốc đang ngày càng trở nên quá đắt đỏ”.

Các lãnh đạo của Việt Nam từ lâu cũng đã chuẩn bị để chống chọi trước các cú sốc thương mại, bằng việc giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường đơn lẻ, kể cả Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt nam. Việt Nam đã ký 13 hiệp định thương mại tự do, chẳng hạn như hiệp định mới ký gần đây với liên minh châu Âu và Hiệp định CPTPP, giúp Việt nam tiếp cận miễn thuế các thị trường như Canada và Nhật Bản ở nhiều mặt hàng hơn.

McCarty nhận định “Chính sách ngoại giao của Việt Nam trong hàng thập kỷ qua là gia nhập càng nhiều các hiệp định thương mại và đầu tư càng tốt”.

Đối với những doanh nghiệp sản xuất như IREX, động thái gần đây của Trump đã khiến doanh nghiệp này không thể ngồi yên.

“Bộ phận bán hàng của chúng tôi đang tìm kiếm những thị trường mới, vì vậy, nếu Mỹ tăng thuế với Việt Nam, điều đó sẽ không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động kinh doanh của IREX”, COO của Công ty cho biết.

Nguồn: Bloomberg

Từ khóa: Việt Nam, nước hưởng lợi, chiến tranh thương mại, mục tiêu, Trump