Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chiến tranh thương mại leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc đã vượt ra ngoài việc trả đũa bằng thuế quan, khi các nước này gia tăng sức ép lẫn nhau để bên còn lại phải rút quân.

Bắc Kinh cho biết nước này sẽ trả đũa sau khi Tổng thống Donald Trump đưa công ty công nghệ Huawei của Trung Quốc vào danh sách đen đồng thời dọa đánh thuế bổ sung lên tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

Truyền thông Trung Quốc đã cảnh báo rằng Bắc Kinh có thể sử dụng đất hiếm làm công cụ cho những cuộc tấn công tiếp theo trong cuộc chiến thương mại. Mỹ phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm của Trung Quốc để chế tạo các sản phẩm công nghệ cao, từ vệ tinh nhân tạo đến ắc quy xe điện.

Dưới đây là một số điểm khác mà các bên có thể dùng để gây sức ép với nhau.

Đánh thuế bổ sung

Trung Quốc có thể đánh thuế thêm khoảng 10 tỷ USD hàng hóa của Mỹ. Tháng 12 năm ngoái, Bắc Kinh đã xóa bỏ một số thuế nhập khẩu ô tô từ Mỹ, và hiện có thể sẽ áp thuế trở lại.

Nước này có thể tăng thuế từ mức 25% lên một số mặt hàng Hoa Kỳ, điển hình là đậu tương. Trung Quốc hiện là nước tiêu thụ đậu tương lớn nhất của Mỹ cho đến khi chiến tranh thương mại xảy ra, điều đó đã cản trở hoàn toàn dòng luân chuyển thương mại của sản phẩm này. Nếu Trung Quốc tăng thuế lần nữa đối với đậu tương, các nhà nhập khẩu đậu tương nước này sẽ phải tìm kiếm thêm nguồn cung từ Brazil và những nơi khác, như Trung Quốc đã làm trong năm 2018, và điều này sẽ gây thiệt hại cho nông dân Mỹ. Đây là những loại thuế quan có chủ đích, nhắm đến cộng đồng nông nghiệp Mỹ - những người đã đem lại chiến thắng cho Trump trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Các sản phẩm công nghệ cao, như thiết bị sản xuất bán dẫn và chip điện tử, sẽ khó có thể xuất hiện trong danh sách áp thuế cao hơn của Trung Quốc, vì Trung Quốc không dễ tìm ra các lựa chọn thay thế khác đối với các mặt hàng này.

Cho đến nay, Trung Quốc vẫn chưa đánh thuế đối với máy bay chở khách Boeing, mặt hàng nhập khẩu có giá trị lớn mà nước này nhập khẩu từ Mỹ. Các hãng hàng không Trung Quốc hiện đang mở rộng nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng, do đó việc áp thuế lên Boeing có thể làm trì hoãn sự phát triển ngành công nghiệp vận tải nội địa.

Trung Quốc có thể mua máy bay từ hãng Airbus- Pháp thay cho Boeing của Mỹ, song sẽ khiến quốc gia này phụ thuộc vào châu Âu hơn trong vài năm tới cho đến khi Trung Quốc việc phát triển xong dòng máy bay thương mại của chính nước này, COMAC C919.

Bán phá giá trái phiếu kho bạc Mỹ

Trung Quốc hiện là chủ nợ lớn nhất của Mỹ, với khoảng 1.12 nghìn tỷ USD Trái phiếu kho bạc Mỹ. Bắc Kinh mua Trái phiếu kho bạc để ổn định quỹ dự trữ ngoại hối của mình.

Tháng 5 vừa qua, tổng biên tập tờ Thời báo toàn cầu đã viết lên tweeter: “nhiều học giả Trung Quốc đang thảo luận về khả năng Trung Quốc bán phá giá Trái phiếu kho bạc Mỹ và cách thức tiến hành cụ thể.”

Một đợt bán phá giá sẽ gây thiệt hại cho thị trường Mỹ, đẩy lãi suất và chi phí vay mượn lên cao. Ngân hàng trung ương Mỹ có thể hạ lãi suất chuẩn hay mua lại nợ để ngăn chặn động thái này.

Hồi tháng 3, Trung Quốc đã bán Trái phiếu kho bạc Mỹ sau gần 2,5 năm nắm giữ. Tuy nhiên, phần lớn chuyên gia Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh khó có khả năng thực hiện việc bán phá giá vì việc này sẽ hạ giá trị dự trữ ngoại hối của Trung Quốc. Người Trung Quốc sẽ khó có thể tìm được một khoản đầu tư thay thế an toàn với lợi suất tốt như thế.

Phá giá tiền tệ

Một số chuyên gia đã đưa ý kiến về việc phá giá đồng nhân dân tệ để khiến hàng xuất khẩu Trung Quốc cạnh tranh hơn bất chấp thuế quan từ Mỹ. Tuy nhiên, điều đó gây lo ngại cho các nhà đầu tư nước ngoài và trong nước, đồng thời cung cấp cho Mỹ bằng chứng để trừng phạt Trung Quốc vì thao túng tiền tệ.

Theo ông Gary Hufbauer, một thành viên cấp cao và chuyên gia thương mại tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, cho rằng: “Đó không phải là sự trả đũa. Đó là sự leo thang của chiến tranh thương mại.”

Đồng nhân dân tệ đã giảm giá gần 4% kể từ tháng 7/2018, khi chính quyền Mỹ bắt đầu áp thuế lần đầu lên hàng hóa Trung Quốc. Sự giảm giá đó đã hấp thụ phần nào tác động của thuế quan lên các nhà xuất khẩu Trung Quốc.

Gây khó cho các công ty Mỹ hoặc làm chậm quá trình phê chuẩn Visa

Đài phát thanh quốc gia Trung Quốc đưa tin: Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết vào hôm thứ Sáu, bộ này sẽ phác thảo một danh sách các công ty, tổ chức và cá nhân nước ngoài mà bộ cho là “không đáng tin cậy” vì gây tổn hại cho các công ty Trung Quốc.

Động thái này không nêu đích danh bất kỳ quốc gia hay công ty nào, tuy nhiên bản tin đã dẫn lời một phát ngôn viên của Bộ: “danh sách các thực thể không đáng tin cậy” sẽ áp dụng với những người bất tuân các quy tắc thị trường và tinh thần hợp đồng, ngăn chặn nguồn cung đối với những công ty Trung Quốc vì lý do phi thương mại, và “gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp” của các công ty Trung Quốc.

Trung Quốc có khả năng nhắm vào các công ty nổi tiếng của Mỹ như Apple, mặc dù điều này có thể phản tác dụng, khi hàng triệu người Trung Quốc hiện đang làm việc trong ngành công nghệ.

Ngân hàng Goldman Sachs ước tính việc cấm các sản phẩm Apple có thể làm giảm 1/3 lợi nhuận của nhà sản xuất iPhone. Apple và các công ty khác của Mỹ cũng dễ bị tẩy chay tại Trung Quốc. Việc áp dụng đòn trả đũa này không phải chưa có tiền lệ: Trước đây, các công ty Hàn Quốc đã đối mặt với làn sóng tẩy chay khi việc Hàn Quốc triển khai hệ thống chống tên lửa của Hoa Kỳ đã chọc giận chính phủ Trung Quốc.

Bắc Kinh có thể gây khó khăn cho các ngân hàng, chuỗi nhà hàng Mỹ như Starbuck, các công ty chuyển phát nhanh như Fedex và các nhà cung ứng hàng hóa bằng cách tăng thuế, thu hồi giấy phép và các động thái quan liêu tương tự khác.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp lớn của Hoa Kỳ lại nằm trong số những người thúc đẩy lập trường ôn hòa hơn ở Washington, do đó, cô lập các doanh nghiệp này sẽ không giúp ích gì cho Bắc Kinh. Nhiều thương hiệu Mỹ ở Trung Quốc đã liên doanh với các đối tác Trung Quốc, và các thương hiệu này cũng nằm trong các đối tượng bị ảnh hưởng từ sức ép của chính phủ.

Cả hai nước đều đã áp dụng biện pháp làm chậm quá trình phê chuẩn thị thực đối với các học giả, và có khả năng cũng sẽ làm tương tự với các giám đốc điều hành và quan chức chính phủ.

Căng thẳng ngoại giao và động thái quân sự

Bắc Kinh có thể giảm việc hợp tác với Mỹ trong các vấn đề xung đột quốc tế, như Bắc Triều Tiên và Iran. Nước này cũng có thể đẩy mạnh các hành động quân sự tại Biển Đông và vùng biển quanh Đài Loan, một đồng minh không chính thức của Hoa Kỳ.

Kim loại đất hiếm

Tháng 5 vừa qua, chủ tịch Tập Cận Bình đã đến thăm một công ty đất hiếm ở miền Nam Trung Quốc, làm dấy lên đồn đoán rằng Trung Quốc có thể sẽ cắt nguồn cung kim loại này cho Hoa Kỳ như một biện pháp trả đũa (đất hiếm là một trong những thành phần quan trọng để sản xuất đồ điện tử gia dụng và thiết bị quân sự). Trung Quốc hiện cung cấp đến 80% đất hiếm cho Hoa Kỳ.

Thuế quan cao hơn

Hoa Kỳ có thể tăng thuế lên hàng nhập khẩu Trung Quốc. Ông Trump đã tự nhận mình là “người đánh thuế”.

Một lựa chọn khác đó là tăng thuế lên 25% đối với 50 tỷ USD hàng công nghệ Trung Quốc, bao gồm máy móc, chất bán dẫn, phụ tùng máy bay tự động và linh kiện điện tử, các mặt hàng đã bị đánh thuế từ cuối tháng 7 và tháng 8 năm ngoái. Danh sách trên đã được chọn lọc để tránh đánh vào người tiêu dùng Mỹ và cản trở hoạt động phát triển công nghệ của Trung Quốc.

Xử phạt đối với các công ty cụ thể

Hoa Kỳ có thể xử phạt thêm các công ty Trung Quốc vì một loạt các vấn đề, từ ăn cắp quyền sở hữu trí tuệ đến vi phạm lệnh trừng phạt hoặc các vấn đề về nhân quyền.

Một trong những giải pháp đó là, Mỹ sẽ đưa nhiều công ty vào danh sách đen hơn, cấm các nhà cung cấp Mỹ bán các sản phẩm cho Trung Quốc mà không có giấy phép đặc biệt, như chính quyền ông Trump đã từng làm với Công ty công nghệ Huawei hồi tháng trước.

Washinton đang cân nhắc các lệnh trừng phạt đối với công ty cung cấp các sản phẩm giám sát hình ảnh Hikvision-Trung Quốc và nhà sản xuất thiết bị công nghệ Dahua Chiết Giang. Các công ty này có liên quan đến việc cung cấp thiết bị giám sát tại các trung tâm giam giữ của Trung Quốc đối với tộc người Duy Ngô Nhĩ và người Hồi giáo khác.

Bất lợi của giải pháp này là sẽ gây ảnh hưởng cho các công ty Mỹ hiện đang hợp tác với những công ty Trung Quốc trên.

Các quan chức chính phủ Mỹ có thể gia tăng sức ép lên các chính phủ nước ngoài để loại trừ Huawei ra khỏi danh sách những công ty phát triển mạng 5G.

Lệnh trừng phạt của Bộ Tư pháp

Bộ Tư phápMỹ có thể tiếp tục làm mạnh tay đối với hành vi ăn cắp công nghệ và bí mật thương mại từ các công ty Mỹ của điệp viên và tin tặc Trung Quốc, để đối phó với các mối đe dọa kinh tế và an ninh từ Trung Quốc.

Chính sách đối ngoại và đòn bẩy quốc phòng?

Căng thẳng đã gia tăng từ khi Mỹ thực hiện các hoạt động tự do hàng hải qua Eo biển Đài Loan và Biển Đông. Trung Quốc ngày càng khẳng định chủ quyền đối với Đài Loan, và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để kiểm soát nếu cần thiết.

Kể từ đầu năm nay, các tàu chiến của Mỹ đi qua Eo biển Đài Loan ít nhất mỗi tháng một lần. Hoa Kỳ cũng đã khởi động lại hoạt động tuần tuần tra qua Eo biển này một cách thường xuyên hơn từ tháng 7 năm ngoái.

Washington cũng có thể tăng cường ngăn chặn các công ty Trung Quốc tài trợ hoặc cung cấp đầu vào cho các chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Nguồn: Reuters

Từ khóa: chiến tranh Mỹ- Trung, thuế quan, đất hiếm, trừng phạt