Phân tích Nikkei: Hàng hóa Trung Quốc đi đường vòng để vào thị trường Mỹ

TrungQuocMy2406

Số liệu cho thấy, hàng hóa Trung Quốc đội lốt Việt Nam và Mexico để vào Mỹ đang ngày càng tăng.

Việc Mỹ tăng thuế đối với Trung Quốc đang làm thay đổi các mẫu hình thương mại thế giới, khi nhà xuất khẩu tận dụng nước thứ ba để né thuế.

Trong quý I năm 2019, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm mạnh 15.2 tỷ USD, tương đương 12%, so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, một phân tích được tiến hành bởi Nikkei cho thấy, mặc dù xuất khẩu máy móc, thiết bị điện và một số hàng hóa khác từ Trung Quốc sang Mỹ giảm mạnh, xuất khẩu các mặt hàng trên từ Trung Quốc sang Mỹ thông qua Việt Nam, Đài Loan và Mexico lại tăng, trong cùng khoảng thời gian trên.

Mặc dù đang có rất nhiều công ty lựa chọn biện pháp né thuế bằng cách di chuyển cơ sở sản xuất của mình từ Trung Quốc sang các nơi khác, tuy nhiên, biện pháp “xuất khẩu đường vòng” – tức làm giả xuất xứ hàng hóa để né thuế - có khả năng cũng đang được các công ty lựa chọn.

Nikkei đã phân tích dòng chảy hàng hóa giữa Mỹ, Trung Quốc và các nước còn lại trên thế giới, dựa trên dữ liệu từ Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ và Trung tâm Thương mại Quốc tế.

Năm mặt hàng chính có sự sụt giảm mạnh đã được đem ra phân tích, bao gồm: máy móc và phụ tùng; thiết bị điện và phụ tùng; nội thất; đồ chơi; thiết bị tự động và phụ tùng.

Giả sử không có sai sót trong khâu phân loại mã hải quan, khối lượng xuất khẩu các mặt hàng như máy móc và phụ tùng, thiết bị điện và phụ tùng từ Trung Quốc sang Mỹ đã sụt giảm rõ rệt.

Quý I năm 2019, xuất khẩu máy móc và phụ tùng đã giảm 5.77 tỷ USD, trong khi xuất khẩu thiết bị điện và phụ tùng cũng giảm 4.46 tỷ USD, so với cùng kỳ năm trước.

Ngoại trừ đồ chơi, 4 trong 5 mặt hàng trên đều là mục tiêu trong ba đợt đánh thuế của chính quyền Mỹ.

Trong khi kim ngạch xuất khẩu 5 mặt hàng trên từ Trung Quốc đến Mỹ từ tháng 1/2019 đến tháng 3/2019 đã giảm 16%, tương đương 12.2 tỷ USD, thì xuất khẩu các mặt hàng trên từ Trung Quốc đến các nước đang phát triển và từ các nước đang phát triển đến Mỹ nhìn chung đều tăng. Đặc biệt, xuất khẩu thông qua đường Việt Nam, Đài Loan và Mexico tăng thẳng đứng.

Trong quý I năm 2019, xuất khẩu 5 mặt hàng trên từ Trung Quốc sang Việt Nam đã tăng 1.5 tỷ USD, tương đương 20%, trong khi xuất khẩu 5 mặt hàng trên từ Việt Nam sang Mỹ cũng đã tăng mạnh 2.7 tỷ USD, tương đương 58%.

Trong cùng khoảng thời gian trên, xuất khẩu 5 mặt hàng trên từ Trung Quốc sang Đài Loan tăng 1.4 tỷ USD, tương đương 23%, trong khi xuất khẩu 5 mặt hàng trên từ Đài Loan sang Mỹ tăng 2.0 tỷ USD, tương đương 31%.

Xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ thông qua Mexico cũng tăng. Trong tháng 3/2019, Mexico đã vượt Trung Quốc trở thành nước xuất khẩu nhiều nhất vào Mỹ.

Sở dĩ có tình trạng trên là do ngày càng nhiều doanh nghiệp có cơ sở sản xuất đặt tại Trung Quốc tạm ngưng hoặc giảm xuất khẩu trực tiếp sang Mỹ, đồng thời gửi nguyên liệu và phụ tùng đến các nước châu Á khác hoặc Mexico để lắp ráp, và sau đó mới xuất khẩu thành phẩm từ các nước trên vào Mỹ.

Nhà cung ứng dịch vụ sản xuất đồ điện tử của Đài Loan – công ty Compal Electronics – đã chuyển một số hoạt động sản xuất bộ định tuyến (routers) và máy tính để bàn từ Trung Quốc sang Đài Loan và Việt Nam, Chủ tịch công ty Martin Wong cho biết.

Brooks Sports, một công ty sản xuất giày chạy của Mỹ, cũng đang lên kế hoạch dời phần lớn hoạt động sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam, theo tin từ báo chí.

Công ty sản xuất camera của Mỹ GoPro cũng đang lên kế hoạch chuyển dây chuyền sản xuất hàng hóa cho thị trường Mỹ từ Trung Quốc sang Mexico.

Hoạt động xây mới hoặc mở rộng nhà máy tại châu Á cũng hứa hẹn sẽ gia tăng. Trong số các doanh nghiệp Trung Quốc, Shenzhen H&T Intelligent Control, một công ty chuyên sản xuất thiết bị điện, và CTLGroup, nhà sản xuất TV hàng đầu, đã quyết định sẽ xây dựng cơ sở sản xuất tại Việt Nam.

Việt Nam đang hướng tới thu hút các doanh nghiệp Trung Quốc chuyển hoạt động sản xuất sang đây, vì Việt Nam có vị trí địa lý gần gũi với Trung Quốc và có một lực lượng lao động với chi phí tương đối thấp.

Xuất khẩu gián tiếp từ Trung Quốc đến Mỹ cũng được cho là đang tăng, mặc dù thiếu các số liệu cụ thể để chứng minh. Lãnh đạo một công ty Logistics ở Shenzhen đã nói với Nikkei, công ty nhận xuất khẩu sang Mỹ thông qua đường Malaysia với giá 17,000 NDT (tương đương 2,460 USD) cho mỗi container loại lớn, đã bao gồm chi phí cố định. Vị này cũng nói thêm, xu hướng xuất khẩu đường vòng giống như trên đang gia tăng.

Các công ty Trung Quốc có thể chuyển hàng sang các nước châu Á khác, sau đó đóng gói lại để ngụy trang nguồn gốc xuất xứ.

Hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ đã tăng mạnh kể từ khi các mức thuế trừng phạt mới được áp dụng. Các hàng hóa tăng mạnh bao gồm gỗ xẻ, dệt may, và một loạt các hàng hóa đầu nguồn khác. Hàng hóa đầu nguồn có thể dễ dàng làm giả xuất xứ hơn so với hàng hóa thành phẩm.

Khi dòng chảy thương mại thay đổi, các nước châu Á đang ngày càng lo lắng Mỹ có thể làm căng vấn đề xuất khẩu đường vòng với các nước. Trong tháng Chín năm ngoái, chính phủ Việt Nam đã tịch thu 600 loa được xác định là “xuất xứ Trung Quốc” đang dự định xuất khẩu sang Mỹ dưới mác “Made in Vietnam”.

Cấu trúc thương mại giữa Mỹ, Trung Quốc và các nước Trung Quốc khác có thể sẽ còn thay đổi nhiều hơn nữa. Chính phủ Mỹ đã lên kế hoạch tăng thuế lên 25% đối với 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, bao gồm các mặt hàng công nghệ cao. Nếu đợt đánh thuế thứ 4 có hiệu lực, “làn sóng dịch chuyển sản xuất các sản phẩm như chất bán dẫn sang các nước châu Á sẽ diễn ra hết công suất”, Koji Sako, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Viện Nghiên cứu Mizuho cho biết.

Các tác động kinh tế từ việc dịch chuyển chuỗi sản xuất được dự đoán sẽ khác nhau giữa các nước. Viện Mizuho dự báo, làn sóng dịch chuyển sẽ có lợi cho các nước châu Á, trong đó ước tính, GDP của Việt Nam sẽ hưởng lợi thêm khoảng 0.5%.

Trong khi đó, Mỹ có thể sẽ tránh được tình trạng giá cả tăng bằng cách nhập khẩu các hàng hóa thay thế, nhưng sẽ không thể cắt giảm được thâm hụt thương mại của mình.

Có thể rốt cuộc, Trung Quốc sẽ là kẻ thua cuộc duy nhất trong cuộc chiến này, khi dòng chảy sản xuất và lao động thay đổi. Với việc xuất khẩu của nước này trong tháng 4/2019 giảm 3% so với cùng kỳ, Trung Quốc sẽ phải nỗ lực để bù đắp bằng cách tăng xuất khẩu sang châu Á và các quốc gia khác.

Cuộc chiến thương mại dữ dội giữa Mỹ và Trung Quốc đang định hình lại dòng chảy hàng hóa toàn cầu, trong đó, thay đổi nổi bật nhất là ở khu vực Đông Á.

Kể từ khi Mỹ đánh thuế đợt đầu tiên lên một loạt các hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, 6 nước lớn trong Đông Nam Á và Đài Loan đã bắt đầu xuất khẩu đến Mỹ gần 1,600 mặt hàng mới, những mặt hàng mà họ chưa từng xuất khẩu sang Mỹ trước đây.

Trong số các mặt hàng trên, có khoảng 1000 mặt hàng (hơn 60%), nằm trong danh sách đánh thuế của Washington.

Nikkei đã phát hiện, mẫu hình xuất khẩu của châu Á sang Mỹ đang thay đổi, bằng cách phân tích dữ liệu cung cấp bởi Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ. Dữ liệu cho thấy, kinh tế toàn cầu đang điều chỉnh để bù đắp các tác động tiêu cực từ chính sách thương mại bảo hộ của Trump.

Kể từ tháng 7/2018, khi Trump lần đầu tiên trừng phạt Trung Quốc vì các tập quán thương mại và kinh doanh mà ông tin rằng là không công bằng, 7 nền kinh tế Đông Á đã xuất khẩu tổng cộng gần 11,000 loại hàng hóa đến Mỹ, trên cơ sở mã HS 8 số.

Trong số đó, có gần 1,600 loại hàng hóa mà 7 nước trên đã không xuất khẩu sang Mỹ trong 3 năm qua, cho đến khi Mỹ đánh thuế. Nói cách khác, đây là những mặt hàng xuất khẩu mới sang Mỹ.

Xu hướng trên đặc biệt rõ nét đối với các mặt hàng nằm trong danh sách đánh thuế của Mỹ đối với Trung Quốc. Các mặt hàng này chiếm hơn 60% trong tổng số các mặt hàng xuất khẩu mới từ 7 nước trên.

Xuất khẩu các mặt hàng trên đã lên tới 30 tỷ Yên (277 triệu USD) trong giai đoạn từ 7/2018 đến 3/2019. Con số trên có khả năng sẽ tiếp tục tăng nếu cuộc chiến Mỹ-Trung còn tiếp diễn.

Tính theo loại hàng hóa, các hàng hóa đầu nguồn như thiết bị máy móc, thiết bị điện, và nguyên liệu chiếm một phần lớn trong tổng số hàng hóa xuất khẩu. Con số trên nói lên một điều rằng, các doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu và thiết bị trung gian cho các nhà máy tại Mỹ đang chuyển sang xuất từ Trung Quốc sang các nơi khác ở châu Á để đối phó với mức thuế của Mỹ.

Bởi vì các sản phẩm đầu nguồn như thiết bị điện thì khá thông dụng, không độc nhất như thành phẩm (điện thoại thông minh), thế nên các sản phẩm đầu nguồn rất dễ bị làm giả xuất xứ. Vì vậy, việc tăng xuất khẩu các sản phẩm này có thể ám chỉ một điều rằng, hình thức “xuất khẩu đường vòng” đang gia tăng.

Nguồn: Asia Nikkei

Từ khóa: phân tích, Nikkei, hàng hóa, Trung Quốc, đường vòng, thị trường Mỹ