Nhiều nước hưởng lợi từ chiến tranh thương mại Mỹ- Trung, ngoại trừ Mỹ và Trung Quốc

trungquocmy0507

Thuế quan đánh trên hàng hóa giao thương giữa Mỹ và Trung Quốc đang định hình lại nền kinh tế toàn cầu, tuy nhiên không phải theo cách mà Tổng thống Donald Trump đã dự đoán.

Tuy giá trị giao thương giữa Mỹ và Trung Quốc đã giảm nhẹ, số liệu thống kê cũng cho thấy nhập khẩu vào Mỹ từ các nền kinh tế đang phát triển khác đang gia tăng nhanh chóng. Nói cách khác, chính sách thương mại của Nhà Trắng chỉ làm thay đổi cách Hoa Kỳ tìm kiếm nguồn hàng nhập khẩu – chứ không chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ.

Ông Trump sử dụng giá trị thâm hụt thương mại làm thước đo chính trong cuộc chiến này, bất chấp các nhà kinh tế nói rằng cán cân thương mại không phải là một công cụ chính xác. Nhờ vào các loại thuế mới mà chính quyền Trump áp lên hàng hóa Trung Quốc, mức thâm hụt thương mại đã giảm đáng kể - trong tháng 3/2019, giá trị nhập khẩu từ Trung Quốc vào Hoa Kỳ chỉ cao hơn 20 tỷ USD so với giá trị xuất khẩu từ Mỹ sang Trung Quốc. Đây là mức thâm hụt thương mại thấp nhất kể từ tháng 3/2014. Tuy vậy, trong quý 1 năm 2019, cán cân xuất nhập khẩu đối với hàng hóa và dịch vụ giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn ở mức 80 tỷ USD.

Tổng mức thâm hụt thương mại vẫn không thay đổi nhiều. Thống kê của chính phủ Mỹ vào năm 2018 cho thấy mức thâm hụt thương mại của Mỹ cao kỷ lục, đạt 891 tỷ USD. Lý do của việc này khá đơn giản - các doanh nghiệp Mỹ tìm kiếm nguồn hàng nhập khẩu giá rẻ từ nước ngoài chỉ đơn giản dịch chuyển sang các thị trường khác. Một lựa chọn rõ ràng là Mexico, nơi Mỹ cũng có mức thâm hụt cao kỷ lục vào tháng 3/2019, và từ các nền kinh tế tiên tiến khác - nhập khẩu từ Đức và Nhật Bản cũng đạt mức cao kỷ lục vào tháng 3.

Ông Brad Setser – thành viên thuộc Hội đồng về Quan hệ Đối ngoại- đã chỉ ra một trong những nước hưởng lợi nhiều nhất từ chiến tranh thương mại Mỹ- Trung là Việt Nam. Kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã tăng lên đáng kể từ khi chiến tranh thương mại leo thang. Mặc dù một số quan chức thuộc Bộ Ngân khố Hoa Kỳ đang kiểm tra dấu hiệu liệu Việt Nam có đang phá giá đồng tiền để trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu, song ông Setser kết luận: “sự gia tăng mức thặng dư thương mại của Việt Nam (và thặng dư của nhiều nền kinh tế Đông Á khác) gần như chắc chắn là hệ quả từ thuế quan mà Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc.”

Điều đó cũng dễ hiểu khi mà quỹ đạo phát triển của Việt Nam hiện nay cũng tương đồng như Trung Quốc trong quá khứ. Việt Nam sản xuất được mọi thứ hàng hóa, từ đồ nội thất đến đồ điện gia dụng. Một số công ty Trung Quốc chỉ đơn giản di chuyển các nhà máy vào Việt Nam để né các lệnh áp thuế mới, trong khi việc tham gia của Việt Nam vào Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), một hiệp định thương mại tự do toàn cầu, đã giúp nước này hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng hiện có. Một câu chuyện tương tự cũng đang diễn ra tại Malaysia, vốn cũng là một thành viên của hiệp định CPTPP.

Tất cả những điều trên cho thấy, cách tiếp cận chính sách thương mại toàn cầu sai lầm của Nhà Trắng đang khiến trật tự thế giới thay đổi - nhưng không mang lại lợi ích gì cho nước Mỹ.

Nguồn: Quartz

Từ khóa: chiến tranh thương mại, hưởng lợi, thuế quan, Việt Nam