Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) cho biết các nước ASEAN +3 (gồm khối ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc) sẽ cần phát triển nguồn lực và tăng cường kết nối để khai thác tối đa lợi ích từ cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 và duy trì tăng trưởng trong một trật tự kinh tế mới.
Các chuyên gia kinh tế AMRO nhận xét, khu vực vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức mang tích cấu trúc trong trung hạn và dài hạn, chẳng hạn như sự sụt giảm năng suất sản xuất và thiếu hụt nguồn đầu tư. Nếu không được khắc phục kịp thời, những vấn đề này sẽ kiềm hãm sự phát triển và thịnh vượng của khu vực.
Phát biểu tại một sự kiện bên lề hội nghị thường niên của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Fiji vào tháng trước, bà Junhong Chang, giám đốc AMRO cho biết: “Nhiều người nhận ra rằng, tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của khu vực ASEAN+3 trong những năm qua đang có dấu hiệu chậm lại, do sự sụt giảm năng suất sản xuất tại hầu hết các nước trong khu vực.”
Hoe Ee Khor, chuyên gia kinh tế hàng đầu của AMRO cho biết, sự sụt giảm năng suất là lời cảnh báo rằng lĩnh vực sản xuất hàng xuất khẩu, vốn là trụ cột thúc đẩy sự thịnh vượng trong những thập kỷ qua, đang không còn duy trì được khả năng phát triển bền vững cho khu vực. Một cuộc cải cách trong lĩnh vực dịch vụ là “không thể tránh khỏi”, nhưng tốc độ chuyển đổi công nghệ của các nước sẽ diễn ra không đồng đều.
Ông nhấn mạnh: “Khu vực đã phát triển rất tốt trong 20 năm qua và chúng ta phải tìm cách tiếp tục duy trì điều này trong tương lai”.
Ông Khor cho biết tỷ lệ GDP của khu vực ASEAN+3 so với tổng GDP toàn cầu đã tăng lên đáng kể, từ 17,9% (5,6 nghìn tỷ USD) vào năm 1998 lên thành 23,8% (19,8 nghìn tỷ USD) vào năm 2018, và tỷ lệ này dự kiến sẽ đạt 29% (40 nghìn tỷ USD) vào năm 2035. AMRO cũng dự báo rằng GDP của riêng ASEAN sẽ tăng từ mức 3 ngìn tỷ USD ở hiện tại (tương đương 3,6% GDP toàn cầu) lên thành đạt 7,8 ngìn tỷ USD (7,8% GDP toàn cầu).
Ông Khor cho biết: “Mục tiêu của chúng ta là thúc đẩy khu vực không ngừng tăng trưởng, nhưng câu hỏi đặt ra là, chúng ta sẽ cần xây dựng những nguồn lực và sự kết nối như thế nào để đạt được mức độ tăng trưởng này?”
Trong tương lai, nền kinh tế sẽ rất khác với hiện tại, khi mà các ngành sản xuất và dịch vụ bị biến đổi do tác động của những loại công nghệ mới. Ngành sản xuất sẽ ngày càng thu hẹp, và ngành dịch vụ sẽ trở thành “động lực chính” thúc đẩy nền kinh tế.
Ông Khor đã chỉ ra 3 nhân tố chính thúc đẩy tăng trưởng cho nền kinh tế mới. Thứ nhất là các loại kỹ thuật công nghệ, chẳng hạn như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, mạng 5G, Internet Vạn vật (IoT). Thứ hai là nhân khẩu học, khi mà trình độ người dân ngày càng tăng, tầng lớp trung lưu ngày càng đông, và nhu cầu đối với chất lượng hàng hóa và dịch vụ tăng lên.
Thứ ba, theo dự báo của AMRO, làn sóng phản đối toàn cầu hóa mà chúng ta đang chứng kiến ở các nước phương Tây sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng toàn cầu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, trong dài hạn, đặt tính nhân khẩu học sẽ mang lại sự thịnh vượng cho khu vực Châu Á.
Ông nói: “Quá trình hội nhập khu vực sẽ tiếp diễn do sự gia tăng tầng lớp trung lưu, bất kể sự nổi lên của chủ nghĩa bảo hộ.”
Ông Khor giải thích, sự chuyển dịch sang nền kinh tế thế hệ mới đã bắt đầu từ một thập kỷ trước. Các bằng chứng có thể được tìm thấy trong sự thay đổi tỷ lệ giá trị ngoại lực trên tổng GDP, giảm từ 44% vào 2005 xuống còn 30% vào năm 2016, tại 5 nước ASEAN (Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam)
“Nguyên nhân chủ yếu là do cuộc khủng hoàng toàn cầu năm 1997, khiến các nguồn đầu tư bên ngoài sụp đổ, và khu vực phải tự tái cân bằng khả năng tăng trưởng bằng cách chuyển hướng vào nhu cầu nội địa.”
“Và khu vực đã giảm dần phụ thuộc vào bên ngoài, và tăng cường phụ thuộc vào thương mại nội khối, giúp tăng khả năng tự chủ, và xu hướng này sẽ tiếp diễn bất kể sự nổi dậy của chủ nghĩa bảo hộ.”
Những thách thức của khu vực
Để xây dựng thành công cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho mục tiêu duy trì thịnh vượng của mình, ASEAN sẽ phải vượt qua 3 thách thức: sự thiếu hụt nguồn đầu tư, khoảng cách về tỷ giá hối đoái, và khoảng cách về trình độ.
Theo thống kê của Viện Tài chính Quốc tế, vào quý 3 năm ngoái, nợ chính phủ tại các nền kinh tế ASEAN mới nổi đã đạt đến 50% GDP, cho thấy khu vực đang dần từ bỏ chính sách bảo thủ tài khóa. Tuy nhiên, việc gia tăng nợ công cũng dẫn đến nhiều vấn đề tiềm ẩn, nếu nền kinh tế toàn cầu bất ngờ sụp đổ.
Phát biểu với tờ Nikkei Asian Review vào tháng 1, Vitor Gaspar , giám đốc mảng tài khóa của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết: “Đối với các nền kinh tế mới nổi, việc bước vào một cuộc khủng hoảng tài chính với năng lực tài khóa yếu kém sẽ khiến tình trạng suy thoái trong nước càng sâu sắc và kéo dài.
Sự “sụp đổ nguồn đầu tư” từ cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997 vẫn “chưa bao giờ hồi phục trở lại”, và sự thiếu hụt đầu tư này đã khiến tốc độ tăng trưởng GDP giảm ít nhất 1 đến 2 điểm phần trăm.
So với năm 1995, dự trữ ngoại hối hiện tại của các nước ASEAN và Hàn Quốc đã “tăng lên đáng kể”, nhưng câu hỏi đặt ra là “phải dự trữ bao nhiêu thì mới đủ chống chọi với khủng hoảng?”
“Chúng ta có nên tiếp tục tích trữ ngoại tệ để phòng vệ trước những cú sốc trong tương lai”.
Bên cạnh sự hạn chế về nguồn tài chính, một thách thức khác mà khu vực phải đối mặt là “khoảng cách về trình độ”.
Ông Khor cho biết: “Ví dụ, tại bất ký nơi nào trong khu vực cũng đang thiếu hụt lao động có kỹ năng. Vậy nên, khu vực cần nhanh chóng thúc đẩy các chương trình đào tạo kỹ năng cho người lao động, và cải cách khuôn khổ quy định để thích ứng với công nghệ mới”.
Bởi vì những loại công nghệ mới về bản chất được tạo ra là để phục vụ cho nền kinh tế xuyên biên giới, nên những khuôn khổ quy định truyền thống sẽ cần phải thay đổi để thích ứng tốt hơn với thời đại.
Ông Khor cho rằng các nước ASEAN+3 phải tận dụng tốt hơn các khoản quỹ dự trữ trong nước, và khuyến khích hoạt động đầu tư nội khối. Tổng mức dự trữ 6 nghìn tỷ USD của cả khu vực là “quá đủ” để tái thiết nền kinh tế trước những chấn động bên ngoài. Nguồn quỹ dự trữ này cũng có thể được dùng để củng cố an ninh quốc phòng.
Đồng thời, việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ luôn là yêu cầu bắt buộc để củng cố nguồn lực và tăng cường sự kết nối giữa các quốc gia, hướng đến hiện thực hóa kế hoạch tổng thể của ASEAN về kết nối và hợp tác.
Nguồn: Bangkok Post
Từ khóa: Hội nhập kinh tế, ASEAN+3, toàn cầu hóa, chiến tranh thương mại, chủ nghĩa bảo hộ
