Các nguy cơ dẫn đến thất bại của đàm phán thương mại Mỹ-Nhật Bản

MyNhatBan

Hơn hai năm sau khi Tổng thống Trump rút khỏi Hiệp định thương mại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Mỹ và Nhật Bản – nền kinh tế lớn thứ nhất và lớn thứ ba thế giới – đang đàm phán một hiệp định riêng giữa hai nước. Cả hai đều nhấn mạnh mong muốn một kết quả “đôi bên cùng có lợi”, nhưng cuộc chiến thuế quan của chính quyền Trump với Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) là những bằng chứng cho thấy, nếu việc đàm phán với Mỹ không suôn sẻ, các thiệt hại kinh tế nghiêm trọng là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

1. Mục tiêu của Mỹ và Nhật trong đàm phán?

Trump cực kỳ chán ghét thâm hụt thương mại và quyết tâm giảm thâm hụt của Mỹ với Nhật Bản bằng cách giục Nhật Bản mở cửa thị trường hơn nữa cho mặt hàng nông sản và ô tô từ Mỹ. Nhật Bản thì mong muốn ngăn chặn lệnh trừng phạt lên ô tô và phụ tùng ô tô xuất khẩu của nước này mà Tổng thống Trump đã đe dọa. Và vì lí do đó, Nhật Bản có thể sẽ nhượng bộ trong việc mở cửa thị trường, cũng như chấp nhận “các điều khoản về tiền tệ” nhắm trực tiếp vào đồng Yên.

2. Điều gì dẫn đến các cuộc thảo luận hiện nay giữa Mỹ và Nhật Bản?

Sau khi Trump rút Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), 11 nước còn lại (bao gồm Nhật) đã bước tiếp mà không cần Mỹ. Hiệp định TPP-11 có hiệu lực từ 30/12/2018 và hiệp định Nhật Bản - EU ký kết trong năm 2018 đã khiến người nông dân Mỹ có nguy cơ mất thị phần về tay các đối thủ được hưởng mức thuế quan thấp hơn. (Nhập khẩu nông sản từ Mỹ chiếm ¼ trong tổng nhập khẩu nông sản của Nhật năm 2017). Trước đây, Thủ tướng Abe dùng dằn không chịu đàm phán song phương với Mỹ, với hi vọng Mỹ sẽ quay trở lại TPP, nhưng từ tháng 9/2018, Abe đã đồng ý sẽ thảo luận với Mỹ, sau khi Trump đánh thuế lên nhôm và thuế của Nhật Bản và đe dọa sẽ làm tương tự với toàn bộ ô tô nhập khẩu, bao gồm cả ô tô xuất xứ từ Nhật.

3. Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Nhật đã đi đến đâu?

Cả hai phía đều cho biết, họ mong muốn đẩy nhanh tiến độ, nhưng cũng như hầu hết các cuộc thảo luận thương mại khác, hạn chót kết thúc đàm phán vẫn còn mơ hồ. Được biết, đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer và Bộ trưởng Kinh tế Nhật Toshimitsu Motegi đã thống nhất những nội dung cơ bản, nhưng Bộ trườngMotegi đã nhiều lần nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào sẽ phải toàn diện, ám chỉ Nhật Bản sẽ không bằng lòng với bất kỳ thỏa thuận nào vụn vặt. Hai bên cũng đã thảo luận về thương mại số, nhưng các loại hình dịch vụ khác lại không được đem ra bàn bạc, ít nhất cho đến hiện nay. Nhật Bản có các cuộc bầu cử trong tháng 7 tới, vì vậy, Tổng thống Trump biết rõ sẽ không thể hoàn tất bất kỳ thứ gì với Nhật trước thời điểm đó.

4. ‘Điều khoản tiền tệ’ là gì?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin đã nói, Mỹ mong muốn thỏa thuận thương mại với Nhật Bản phải bao gồm điều khoản ngăn chặn việc phá giá tiền tệ nhằm mục đích cạnh tranh – tức thao túng tiền tệ để thúc đẩy xuất khẩu. Điều khoản đó đã được đưa vào hiệp định thương mại sửa đổi giữa Mỹ với Mexico và Canada, và cũng được dự đoán sẽ nằm trong thỏa thuận giữa Mỹ với Trung Quốc. Mặc dù vậy, Nhật Bản mong muốn tránh bất kỳ điều khoản nào có thể trói chân Ngân hàng Trung ương nước này. Nước này cho rằng, biến động của tỉ giá và khối lượng xuất khẩu từ lâu đã không còn tương quan. Bộ trưởng Motegi cho biết, bất kỳ thảo luận nào về tiền tệ sẽ do Bộ trưởng Tài chính Nhật và Bộ Tài chính Mỹ phụ trách, theo một thỏa thuận đã đạt được giữa hai nước hồi tháng 2/2017.

5. Thâm hụt thương mại của Mỹ với Nhật lớn cỡ nào?

Về thương mại hàng hóa, thâm hụt của Mỹ với Nhật năm 2018 là 6.5 nghìn tỷ Yên (tương đương 59 tỷ USD), giảm 8.1% so với năm 2017, do Nhật Bản giảm xuất khẩu ô tô sang Mỹ, và tăng nhập khẩu máy bay và dầu từ Mỹ, theo số liệu của Bộ tài chính Nhật. Ô tô và phụ tùng ô tô chiếm tỷ phần lớn nhất trong tổng thâm hụt, và chính sách thương mại của Trump thì đặt biệt nhắm vào ngành này. Về thương mại dịch vụ, Mỹ có thặng dư với Nhật, và mức thặng dư này đã tăng dần đều trong 10 năm qua.

6. Động cơ của Nhật Bản trong thỏa thuận với Mỹ là gì?

Nhật Bản muốn ngăn chặn bất kỳ điều gì có thể làm trầm trọng thêm nền kinh tế vốn đã lờ đờ của mình do cuộc suy thoái kỹ thuật gây ra, thậm chí trước cả khi nước này tăng thuế doanh thu trong nước hồi tháng 10/2018. Goldman Sachs ước tính, nếu Mỹ đánh thuế ô tô 10% (trong khi Trump đe dọa đến 25%), GDP của Nhật có thể bị thiệt hại hơn 0.2%. Nhưng về mặt chính trị, rất khó để ông Abe đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào, đặc biệt là về nông nghiệp, trong bối cảnh cuộc bầu cử thượng viện sắp sửa diễn ra vào tháng Bảy tới.

7. Động cơ của Mỹ?

Một thỏa thuận thương mại với Nhật Bản trở nên cấp bách hơn sau khi đàm phán giữa Mỹ với Trung Quốc đổ vỡ và cuộc chiến thuế quan leo thang. Trump đã hoãn áp thuế ô tô nhập khẩu trong 6 tháng, mong muốn dùng đó làm đòn bẩy trong các cuộc thảo luận với Nhật Bản. Trong tháng Ba năm nay, ông Lighthizer đã từng nói với quốc hội Mỹ rằng ông nhận thức được tình huống bấp bênh mà nông dân Mỹ đang vấp phải, và việc dành được quyền tiếp cận thị trường Nhật nhiều hơn cho hàng nông sản Mỹ là một ưu tiên cao. Các bang nông nghiệp là khu vực quan trọng dẫn đến chiến thắng của Trump trong năm 2016, và với cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, Trump sẽ đối mặt với cau hỏi về các thành tựu đạt được trong việc tái cân bằng các mối quan hệ thương mại của Mỹ, một khẩu hiệu tranh cử chính của Trump. Đến nay, danh sách những việc chưa hoàn tất rất dài: Quốc hội Mỹ chưa thông qua hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA); các cuộc thảo luận giữa Mỹ với EU chưa đi tới đâu; Và cuộc chiến thương mại với Trung Quốc đang gây ra thiệt hại cho cả hai.

Nguồn: Washington Post

Từ khóa: nguy cơ, dẫn đến, thất bại, đàm phán thương mại, Mỹ, Nhật Bản