Chiến tranh thương mại Mỹ Trung: 3 lý do cuộc chiến sẽ không sớm hạ nhiệt

TrungQuocMy1005

Hôm 13/5, Trung Quốc cho biết nước này sẽ tăng thuế lên một loạt hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, nhằm trả đũa quyết định tăng thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.

Mặc dù đàm phán thương mại có thể vẫn được tiếp tục, nhưng hiện nay cuộc chiến thương mại mà Trump khởi động từ tháng 1/2018 đã quay trở lại, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai đầu Mỹ và Trung Quốc sẽ gánh chịu thêm nhiều thiệt hại kinh tế.

Greg Wright, nhà kinh tế học chuyên nghiên cứu thương mại quốc tế, tin rằng có 3 nguyên nhân khiến mâu thuẫn có thể sẽ còn tiếp tục kéo dài.

1. Các bất đồng nền tảng

Mọi bằng chứng đều cho thấy các nhà đàm phán đã đạt được rất ít tiến bộ trong giải quyết các bất đồng nền tảng giữa hai nước.

Vấn đề cấp thiết nhất liên quan đến những đặc điểm cấu trúc trong nền kinh tế Trung Quốc, song Trung Quốc có ít động cơ, hoặc đôi khi là năng lực, để thay đổi những đặc điểm này. Nói theo một cách khác, Mỹ tin rằng chính phủ Trung Quốc một mặt can thiệp quá sâu vào nền kinh tế, nhưng mặt khác lại không can thiệp đủ mạnh trong một vài trường hợp.

Vấn đề quan trọng nhất và tồn tại dai dẳng nhất đó là việc Trung Quốc trợ cấp mạnh cho một số doanh nghiệp và ngành nghề mục tiêu, dẫn đến sự phát triển thần tốc của kinh tế Trung Quốc trong vài thập niên trở lại đây. Mỹ muốn Trung Quốc vừa phải minh bạch hơn về các khoản trợ cấp, và vừa phải cắt giảm quy mô của nó.

Một vấn đề nữa là chính quyền Trung Quốc lại không làm gì nhiều để bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Trung Quốc. Việc thi hành luật về bản quyền vẫn còn yếu, và các công ty của Mỹ đã bị ép buộc phải chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp Trung Quốc như một điều kiện để kinh doanh tại đây. Chi phí mà doanh nghiệp Mỹ phải gánh chịu ước tính lên đến hàng trăm tỷ đô la một năm.

Nhưng trong ngắn hạn, Trung Quốc khó có khả năng kết thúc trợ cấp công nghiệp, hay siết chặt luật sở hữu trí tuệ ở một mức độ đủ lớn. Một phần là vì nền kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng chậm hơn bao giờ hết trong hai thập kỷ qua, và bất kỳ sự thay đổi lớn nào trong chính sách cũng sẽ đều trở nên mạo hiểm.

Thuyết phục được Trung Quốc chuyển đổi mô hình kinh tế trong dài hạn chỉ khả thi nếu như có các động cơ hợp lý. Nhưng vẫn chưa rõ liệu chính quyền Mỹ có đủ kiên nhẫn để đánh đổi các mục tiêu ngắn hạn của nước này để tạo ra một con đường lâu dài hướng tới một sân chơi công bằng hơn.

2. Cây gậy và củ ca rốt

Lập trường đám phán của Mỹ lại nghiêng về cứng rắn (cây gậy) hơn là mềm mỏng (củ cà rốt).

Thậm chí trước khi chiến tranh thương mại diễn ra, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đã bị đánh thuế cao khi xuất khẩu sang Mỹ - một vài khoản thuế trong số đó đã có từ trước khi Trung Quốc gia nhập WTO năm 2001. Vì vậy, các mức thuế này khó có khả năng được loại bỏ, bất kể kết quả đàm phán ra sao.

Phần lớn các mức thuế mà Trung Quốc phải gánh chịu khi xuất khẩu vào Mỹ là “thuế chống bán phá giá”. Đây là thuế bị đánh khi một sản phẩm được bán ở Mỹ với mức giá được xác định một cách hợp pháp là quá thấp. Nhìn chung, các mức thuế chống bán giá giá cao hơp gần 2 lần các mức thuế mà chính quyền Mỹ đã đánh từ trước đến này trong cuộc chiến hiện nay.

Vì vậy, Trung Quốc không muốn khuất phục trước sức ép của Mỹ, khi bản thân Trung Quốc đã đối mặt với mức thuế cao và có khả năng không thể thương lượng giảm thêm được nữa.

Trừ phi Mỹ quyết định trao cho Trung Quốc một số nhượng bộ, chẳng hạn như giảm các mức thuế chống phá giá trên, bằng không, đàm phán thương mại chắc chắn sẽ tiếp tục trì hoãn – hoặc sẽ chỉ đạt được các kết quả khiêm tốn.

3. Nhiều tổn thất hơn đồng nghĩa với lợi ích ít hơn

Chi phí mà cuộc chiến đem lại cho đến nay đã rất cao, và có thể sẽ còn tiếp tục tăng lên. Điều này đồng nghĩa, xác suất cuộc chiến có thể kết cục sẽ ngày càng thấp đi.

Từ đó đến nay, người tiêu dùng có thể đã không chú ý nhiều đến các mức thuế quan bởi vì chúng được dàn đều trên hàng ngàn sản phẩm, và một số trường hợp, các doanh nghiệp Mỹ đã đứng ra chịu chi phí này vì để giữ cho hàng hóa đủ sức cạnh tranh. Theo một nghiên cứu gần đây của các chuyên gia đến từ Ngân hàng dự trữ liên bang New York, Đại học Comlumbia và Đại học Princeton, cuộc chiến đã làm tiêu tốn mỗi người dân Mỹ 11 USD/tháng – một số tiền không đáng kể.

Bằng việc áp thuế nhập khẩu máy giặt hồi tháng 1/2018, chính quyền Trump đã vô tình cung cấp một kiểm nghiệm lý tưởng trong việc tính toán các chi phí từ cuộc chiến. Hóa ra, chính sách đánh thuế máy giặt đã tạo ra thêm 1,800 việc làm cho nước Mỹ, đúng với mục tiêu đánh thuế. Tuy nhiên, việc tăng giá của máy giặt, và tình cờ là cả máy sấy, đã làm người tiêu dùng Mỹ thiệt hại hơn 1.5 tỷ USD. Có nghĩa là, để tạo ra một việc làm phải bỏ ra 815,000 USD, một cách làm đắt đỏ và không hiểu quả để thúc đẩy việc làm.

Mặc dùng người tiêu dùng có thể không chú ý đến các mức thuế trước đây, nhưng họ chắc chắn sẽ cảm nhận được tác động của mức thuế mà ông Trump mới áp hôm 10/5. Trump cũng đã cho biết ông có kế hoạch đánh thuế lên toàn bộ hàng hóa còn lại của Trung Quốc trong các tháng tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận. Nếu điều này xảy ra, tăng trưởng của Mỹ có thể giảm 0.5% trong năm 2020 và số lượng việc làm mất đi sẽ là 300,000, theo nghiên cứu của Oxford Economics.

Khi số lượng hàng hóa bị đánh thuế ngày càng tăng, và khi thời gian cứ không ngừng trôi, việc tìm kiếm sự nhượng bộ lớn hơn từ Trung Quốc để giảm bớt thiệt hại trở nên cấp bách hơn bao giờ hết – và cũng trở nên khó thực hiện hơn bao giờ hết. Đây là một nguyên nhân cốt lỗi khiến hầu hết các nhà kinh tế tin rằng, chiến tranh thương mại không “dễ thắng” như Trump đã từng nói.

Nguồn: The Conversation

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, Mỹ Trung, 3 lý do, cuộc chiến, hạ nhiệt