Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Cho dù Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận, thỏa thuận đó cũng khó có thể chấm dứt được sự kình địch giữa hai cường quốc kinh tế.

Cả hai bên đã lao vào cuộc chiến thương mại trong năm qua, với những hậu quả tai hại cho nền kinh tế toàn cầu.

Nhưng nhiều chuyên gia cho biết, tranh chấp của hai nước đã vượt xa phạm vi thương mại - vì cuộc chiến này đại diện cho tranh đấu quyền lực giữa hai quan điểm rất khác nhau về thế giới.

Dù có đạt được thỏa thuận hay không, sự ganh đua đó chỉ càng thêm gay gắt và trở nên khó giải quyết hơn.

"Chúng ta đang bước vào giai đoạn bình thường mới, trong đó cạnh tranh địa chính trị Mỹ-Trung trở nên mãnh liệt và rõ ràng hơn", Michael Hirson, giám đốc châu Á tại công ty tư vấn Eurasia Group cho biết.

"Thỏa thuận thương mại sẽ kiềm chế một giai đoạn của cuộc tranh đấu quyền lực Mỹ-Trung, nhưng chỉ là tạm thời với hiệu lực hạn chế."

Cạnh tranh Mỹ-Trung có thể sẽ tiếp diễn trong những lĩnh vực công nghệ quan trọng, bởi cả hai nước đang cố gắng xác lập vị thế là một quốc gia dẫn dắt công nghệ toàn cầu, giới phân tích nhận định.

Các vấn đề xung quanh chuyển giao công nghệ là chìa khóa trong các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong những tháng gần đây.

"Mỗi quốc gia đều nhận thức chính xác rằng, sự thịnh vượng, giàu có, an ninh kinh tế, an ninh quân sự của nước họ sẽ liên quan chặt chẽ với việc nắm giữ lợi thế công nghệ", Stephen Olson, chuyên gia nghiên cứu tại Tổ chức tư vấn thương mại toàn cầu Hinrich Foundation nói.

Cuộc chiến công nghệ

Nhiều chuyên gia nhận định, cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung đang diễn ra - và tập đoàn công nghệ khổng lồ của Trung Quốc Huawei đang ở trung tâm cuộc chiến.

Huawei gần đây là tâm điểm chú ý của quốc tế, với việc Mỹ và các quốc gia khác đang cảnh báo mối lo ngại về an ninh đối với các sản phẩm của họ.

Mỹ đã hạn chế các cơ quan liên bang sử dụng sản phẩm của Huawei, đồng thời khuyến khích các nước đồng minh tránh xa các sản phẩm của Huawei.

Australia và New Zealand đều đã chặn sử dụng thiết bị Huawei trong các mạng di động 5G thế hệ mới.

Nhưng Huawei khẳng định, công ty độc lập với chính phủ Trung Quốc. Nhà sáng lập Huawei Nhậm Chính Phi nói với BBC vào tháng hai rằng, công ty của ông không bao giờ thực hiện bất kỳ hoạt động gián điệp nào.

Căng thẳng đã lên tới đỉnh điểm với vụ bắt giữ con gái nhà sáng lập Huawei vào tháng 12 và gần đây là vụ kiện của Huawei chống lại chính phủ Mỹ.

Huawei đã nỗ lực trấn an dư luận, bằng cách đăng một bài quảng cáo toàn trang trên tờ Wall Street với thông điệp, "Đừng tin tất cả những gì bạn nghe thấy".

"Thuật ngữ 'chiến tranh lạnh' được sử dụng quá mức trong bối cảnh căng thẳng chung giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng ngày càng chính xác trong việc mô tả sự cạnh tranh công nghệ của hai nước này," ông Hirson cho biết.

Vụ căng thẳng Huawei là "biểu hiện của cuộc cạnh tranh địa chính trị ngày càng sâu sắc", ông nói thêm.

"Sự cạnh tranh này khó giải quyết hơn nhiều so với các vấn đề thương mại thuần túy."

Nguồn gốc những xung đột

Những lo ngại của Mỹ về Trung Quốc đã tăng lên trong những năm gần đây, khi ảnh hưởng của Trung Quốc trên toàn thế giới ngày một tăng.

Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường khổng lồ của Trung Quốc, các kế hoạch Made in China 2025 và tầm quan trọng ngày càng tăng của các công ty như Huawei và Alibaba đã đóng góp thêm vào những nỗi sợ hãi đó.

Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã tóm gọn tâm trạng này của giới chức Mỹ trong một bài phát biểu vào tháng 10 rằng, Trung Quốc lựa chọn "xâm lược kinh tế", thay vì "mở rộng quan hệ đối tác sâu rộng hơn" khi nước này mở cửa nền kinh tế.

Từng kỳ vọng Trung Quốc sẽ chuyển đổi sang mô hình kinh tế thị trường theo kiểu phương Tây, nước Mỹ sau đó đã nhận ra rằng, thay vì đi theo mô hình của phương Tây, nền kinh tế Trung Quốc đã bùng nổ theo mô hình do nhà nước chi phối.

"Trung Quốc đã không ngại thể hiện rõ tham vọng trong vài năm gần đây," Andrew Gilholm, giám đốc phân tích các vấn đề Trung Quốc, thuộc ban tư vấn Kiểm soát rủi ro cho biết.

"Do đó, không ai có thể tưởng tượng rằng, Trung Quốc sẽ theo mô hình dân chủ tự do phương Tây, hoặc hướng tới nền kinh tế thị trường theo cách mà người ta kỳ vọng vài năm trước."

Một số nhà phân tích nhận định, một sự khác biệt giữa hai bên là điều không thể tránh khỏi.

Các hệ thống khác nhau luôn khiến các quốc gia trở nên lúng túng trong nền kinh tế toàn cầu, trong khi xung đột giữa các cường quốc hiện hữu và đang trỗi dậy là phổ biến trong lịch sử.

"Những gì chúng ta đang phải giải quyết ở đây, là sự xung đột giữa một bên là kinh tế thị trường tự do truyền thống, kinh tế thương mại tự do, nguyên tắc đồng thuận Washington với một bên là nền kinh tế khổng lồ, công nghệ phức tạp, được quản lý tập trung và được vận hành theo một bộ quy tắc khác" ông Olson nói.

Chuyện gì đang diễn ra?

Khi cuộc đua công nghệ tăng tốc, giới phân tích kỳ vọng Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng các biện pháp phi thuế quan nhằm đẩy lùi Trung Quốc.

Hạn chế đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ, hạn chế khả năng các công ty Mỹ xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc và gây áp lực hơn nữa đối với các công ty Trung Quốc là tất cả các công cụ có thể được sử dụng, giới phân tích cho biết.

"Các biện pháp phi thuế quan không nhận được sự chú ý của thị trường, một phần vì tác động của chúng khó định lượng, nhưng chúng có thể có những tác động sâu rộng", ông Hirson nói.

Một dự luật mới của Mỹ vừa được thông qua năm ngoái có thể tạo thuận lợi cho các biện pháp trên.

Luật này tăng cường sức mạnh của chính phủ Mỹ để xem xét - và có khả năng ngăn chặn - các hợp đồng kinh doanh liên quan đến công ty nước ngoài, bằng cách mở rộng loại hình thỏa thuận có thể được xem xét bởi Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS).

Ủy ban sẽ xem xét các khoản đầu tư nước ngoài rằng liệu các khoản đầu tư này có gây rủi ro cho an ninh quốc gia hay không.

Năm ngoái, ngay cả trước khi dự luật mới được thông qua, một phi vụ đình đàm liên quan đến việc chuyển nhượng công ty chuyển tiền MoneyGram có trụ sở tại Mỹ cho công ty Ant Financial - chi nhánh của tập đoàn bán lẻ Alibaba của Trung Quốc, đã đổ bể khi các công ty không nhận được sự chấp thuận cần thiết từ CFIUS.

Một kiểu hình Mỹ-Trung mới?

Quan hệ Mỹ-Trung từ đây sẽ phát triển thế nào, phụ thuộc một phần vào loại hình thỏa thuận thương mại mà họ đang hướng đến.

Cùng phải gánh chịu mức thuế quan ăn-miếng-trả-miếng, cả hai bên đã thể hiện thiện chí kể từ khi đồng ý đình chiến vào tháng 12.

Nhưng các nhà phân tích cho rằng, mối quan hệ giữa hai gã khổng lồ có thể sẽ rất khác trong tương lai bất chấp thỏa thuận thương mại đạt được sẽ như thế nào.

Họ có thể xây dựng "một mối quan hệ hoàn toàn hợp tác, thịnh vượng, cùng có lợi" trong một số lĩnh vực nhất định, nhưng vẫn thiết lập những rào cản ở những lĩnh vực khác. Cách làm này được ông Olson mô tả là "sự tách rời có chọn lọc".

Ông giải thích thêm, sẽ ngày càng có nhiều lĩnh vực được bảo hộ, đặc biệt là những lĩnh vực liên quan đến công nghệ.

"Liệu Huawei có còn cơ hội tham gia xây dựng mạng 5G ở Mỹ? Chắc là không."

Nguồn: BBC

Từ khóa: cạnh tranh, Mỹ-Trung, khó, kết thúc, thỏa thuận thương mại