Trung Quốc không chịu từ bỏ danh xưng “nền kinh tế phát triển” trong WTO, bất chấp yêu cầu của Mỹ

trungquoc1312

Trung Quốc không đồng ý từ bỏ những “ưu đãi đặc biệt và khác biệt” họ đang hưởng với tư cách một nền kinh tế đang phát triển tại Tổ chức thương mại thương mại thế giới (WTO) theo đòi hỏi của phía Hoa Kỳ, chỉ trích đề xuất của Hoa Kỳ sẽ tước đi những đặc quyền mà Trung Quốc đang được hưởng.

Trên cơ sở các quy định của WTO, Trung Quốc được xếp vào nhóm các nước đang phát triển– vị thế giúp họ nhận được đối xử ưu đãi so với những nền kinh tế phát triển. Cụ thể, Trung Quốc sẽ được quyền trợ cấp trong lĩnh vực nông nghiệp, cũng như thiết lập rào cản tiếp cận thị trường nội địa cao hơn so với các nước công nghiệp hiện đại.

Tranh cãi giữa Mỹ và Trung Quốc về vấn đề trên đã và đang đe dọa đến tương lai tồn vong của tổ chức thương mại lớn nhất hành tinh.

Hoa Kỳ đã nhiều lần phàn nàn về việc có quá nhiều nước– khoảng 2/3 trên tổng số quốc gia thành viên WTO - đang tự nhận mình là nền kinh tế đang phát triển nhằm tận dụng những quy định có lợi trong WTO để giành ưu thế thương mại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đả kích WTO, gọi tổ chức này là một tai ương và là một thảm họa.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ khẳng định rằng nguyên tắc đối xử ưu đãi là hòn đá tảng của hệ thống thương mại toàn cầu. Mặc dù đang là nhà xuất khẩu lớn nhất vào thị trường Mỹ, và nắm giữ vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, Bắc Kinh vẫn tiếp tục nhận mình là “quốc gia đang phát triển lớn nhất toàn cầu”.

Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Gao Feng phát biểu trong buổi họp báo hôm thứ Năm rằng trung Quốc sẽ không tự coi mình là một nước công nghiệp phát triển, cho dù Brazil – đất nước có mức độ phát triển tương đương Trung Quốc - đã đồng ý từ bỏ địa vị quốc gia đang phát triển của mình trong WTO, để đổi lấy sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với việc nước này gia nhập Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), một thực thể liên quốc gia đầy quyền lực với 36 thành viên.

Ông Gao nhận định “Lập trường của Trung Quốc trong việc cải tổ WTO là rất rõ ràng. Trung Quốc là quốc gia đang phát triển lớn nhất thế giới”.

Ông Gao nói thêm “Chúng tôi không trốn tránh những nghĩa vụ quốc tế và luôn sẵn sàng đảm đương trách nhiệm của mình trong WTO tương ứng với trình độ phát triển và khả năng kinh tế của đất nước. Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ cùng làm việc với những quốc gia đang phát triển khác nhằm bảo vệ những quyền lợi cơ bản của mình, qua đó nâng cao vị thế và đảm bảo quyền lợi quốc gia”.

Hoa Kỳ cáo buộc những quy định hiện hành của WTO đã quá ưu ái Trung Quốc khi cho phép nền kinh tế số 2 thế giới trợ cấp cho ngành công – nông nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước, và áp dụng các biện pháp phân biệt đối xử nhắm vào các công ty nước ngoài. Hệ thống các cam kết trong WTO mặt khác đang khiến vấn đề thêm trầm trọng khi dung dưỡng cho Trung Quốc tiếp tục sử dụng các biện pháp phi thương mại như ép buộc chuyển giao công nghệ và đánh cắp sở hữu trí tuệ.

Tại Diễn đàn Bác Ngao về châu Á tổ chức tại Hải Nam vào tuần trước – một sự kiện được coi là phiên bản Trung Quốc của Diễn đàn kinh tế thế giới Davos, ông Zhou Xiaochuan, nguyên Thống đốc Ngân hàng trung ương nền kinh tế số 1 châu Á nhận định một số chỉ trích nhắm vào Trung Quốc của Hoa Kỳ là chuẩn xác.

Tuy nhiên, ông nói thêm rằng có những hiểu lầm từ các thành viên khác về hoạt động thương mại của Trung Quốc.

Ông Zhou đã phát biểu như sau trong phiên thảo luận về cải cách WTO “Trung Quốc đang cắt giảm mạnh mẽ những hoạt động bóp méo thị trường và các khoản trợ cấp không hợp lý (vấn đề thường hay nảy sinh trong giai đoạn chuyển đổi từ một nền kinh tế kế hoạch sang thị trường hóa) tuy vậy, quá trình này cần có thời gian để tiến hành, do đó, không tránh khỏi một số biểu hiện phi thị trường vẫn tồn tại ở đất nước chúng tôi”.

“Chính phủ Trung Quốc luôn sẵn lòng đẩy nhanh quá trình cải cách để loại bỏ những hành vi phi thị trường, do vậy, những mặt hạn chế về thương mại, đầu tư tại quốc gia đông dân nhất thế giới rồi cũng sẽ không còn tồn tại. Vì lẽ đó, những chỉ trích của các nước nhắm vào Trung Quốc xuất phát chủ yếu từ những hiểu lầm”, ông Zhou nhấn mạnh thêm.

Vị cựu Thống đốc này cũng nói “ Chính phủ Trung Quốc cần làm rõ một số điểm trong hoạt động điều hành kinh tế của mình. Trung Quốc là nước lớn. Khi thực thi chính sách, chắn chắn sẽ xuất hiện sự không đồng bộ giữa các vùng. Chính quyền địa phương có thể bất tuân những quy định của trung ương và hành xử không phù hợp. Vậy nhưng, những điều đã nêu không phản ánh thực chất quan điểm của chính phủ Trung Quốc”.

Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi và Venezuela đều đã phản đối đề xuất của Hoa Kỳ về việc cải cách các quy định WTO liên quan đến áp dụng đối xử thuận lợi hơn cho các quốc gia thành viên đang phát triển.

4 quốc gia nêu trên cũng đã trình bản đề xuất lên WTO nhấn mạnh nguyên tắc tự đánh giá trình độ phát triển là nguyên tắc xương sống và đang phục vụ rất tốt các mục tiêu mà WTO hướng tới.

Bản đề xuất đã nêu cũng nhận định rằng WTO thực chất đang ưu ái Hoa Kỳ và những nước công nghiệp phát triển khác trong lĩnh vực hỗ trợ nông nghiệp, quota dệt may và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Trung Quốc, WTO, Hoa Kỳ, ưu đãi