Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hội nghị Thượng đỉnh các nhà Lãnh đạo G20 diễn ra tại London vào ngày 2/4/2009 từng được xem là một trong những minh chứng rõ ràng nhất về hợp tác toàn cầu của một thế hệ. Cuộc gặp gỡ giữa lãnh đạo các nền kinh tế hàng đầu thế giới, đại diện cho 85% GDP toàn cầu, tuy chỉ mới là lần họp mặt thứ hai, nhưng đã thông qua gói kích thích tài chính 5 nghìn tỷ, và 1 nghìn tỷ bổ sung cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), và triển khai một loạt các chương trình cải cách quy định tài chính. Diễn ra ngay sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008, hội nghị thượng đỉnh này là đòn bẩy để khôi phục niềm tin vào các thị trường vốn và đưa nền kinh tế toàn cầu thoát khỏi cảnh sụp đổ.

Cuộc khủng hoảng 2008 làm lộ ra rằng cộng đồng quốc tế đã quá tự mãn về việc áp dụng những công cụ quản trị tài chính để đối phó với những tác động của kỹ thuật cộng nghệ mới, sự biến động thị trường và các điều kiện kinh tế vĩ mô. Một thập kỷ sau, chung ta quay lại với một tình huống tương tự. Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần 4 đang thách thức cách mà chúng ta quản lý nền kinh tế, xã hội, và doanh nghiệp, ở cấp độ quốc tế. Để tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu những rủi ro từ những tiến bộ công nghệ mới nhất, chúng ta sẽ cần phải củng cố và hiện đại hóa các khuôn khổ chính sách quốc gia và toàn cầu.

Làn sóng bùng nổ công nghệ hiện tại đang kết hợp với 3 quá trình chuyển đổi khác: sự nổi lên của những thách thức về hệ sinh thái, đặc biệt là vấn đề biến đổi khí hậu; sự phát triển của trật tự thế giới đa cực; và sự bùng nổ của tình trạng bất mãn xã hội, phần lớn bắt nguồn từ sự gia tăng bất bình đẳng. Cùng nhau, những tiến trình này đại diện cho một giai đoạn mới của toàn cầu hóa – Toàn cầu hóa 4.0 – và quỹ đạo của nó sẽ phụ thuộc vào cách chúng ta áp dụng những mô hình quản trị trên các phương diện chính trị, kinh doanh và quốc tế, để thay đổi thực tại.

Trái ngược với nhận thức của số đông, lựa chọn mà chúng ta đối mặt không phải là giữa mở cửa kinh tế và chủ nghĩa bảo hộ; giữa văn hóa nhập cư và bản sắc dân tộc; hay giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Những vấn đề tưởng chừng như đối lập trên chỉ là sự đánh lừa về nhận thức; nhưng sự nổi lên của chúng trong các chủ đề tranh luận chính trị đương đại lại cho thấy sự thiếu chuẩn bị nghiêm trọng của chúng ta trong Toàn cầu hóa 4.0.

Để bắt kịp với nhịp độ thay đổi, chúng ta cần nâng cấp “hệ điều hành” – một hệ thống mà thông qua nó, ta tiến hành các hoạt động hợp tác quốc tế và quản lý trong nước. Để làm được điều này, cộng đồng quốc tế cần khơi dậy nguồn cảm hứng từ hội nghị Dumbarton Oaks và Bretton Woods, hai tiến trình đàm phán quốc tế từng giúp khai sinh ra Liên Hiệp Quốc và hệ thống Bretton Woods, từ sau Thế chiến II. Trong cả hai sự kiện trên, các cuộc thảo luận chuyên sâu đã tạo ra những khoảng trống cần thiết để các nước tham gia xem xét lại những bài học trong quá khứ và đạt đến một sự đồng thuận chung về việc xây dựng một kiến trúc hợp tác mới.

Hiện tại, chúng ta cần thực hiện một quá trình xem xét và thảo luận tương tự, nhưng toàn diện và bền vững hơn, về ảnh hưởng quản trị của những thay đổi công nghệ, sinh thái, địa chính trị, và xã hội đang diễn ra. Vì những sự thay đổi này có phạm vi vô cùng đa dạng, từ cấp độ quốc gia, ngành nghề, đến các lĩnh vực chính sách truyền thống, chúng đòi hỏi một sự quan tâm mang tính hệ thống và ở cấp độ toàn cầu.

May mắn thay, vì nó là những sự thay đổi có bản chất vô cùng phổ biến, nên thách thức quản trị mà chúng ta đối mặt cũng là một cơ hội. Nó có thể tạo ra nền tảng cho một dự án chung, khi mà các mối quan hệ quốc tế đang có nguy cơ rạn nứt. Hoạt động hợp tác toàn cầu hướng đến những mục tiêu chung sẽ giúp xây dựng lòng tin giữa các quốc gia và các bên liên quan khác, tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực lên các lĩnh vực xã hội và kinh tế khác nhau.

Năm 2020 sẽ là kỷ niệm 75 năm tồn tại của Liên Hiệp Quốc và hệ thống Bretton Woods, cộng đồng quốc tế nên đánh dấu sự kiện này bằng cách nhìn nhận lại bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Sự tự mãn cần phải được loại bỏ, thay vào đó là một quá trình xem xét và thảo luận toàn diện về cách để củng cố và bổ trợ cho hệ thống đa phương.

Trên tinh thần đó, Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã phát hành một quyển sách trắng, với nội dung dựa trên ý kiến đóng góp từ một loạt các chuyên gia, thu được trước, trong khi, và sau khi diễn ra hội nghị hàng năm của tổ chức tại Davos vào tháng 1 vừa rồi. Sách trắng giới thiệu 8 thông số kỹ thuật chung và 100 ví dụ về các sáng kiến và đề xuất có thể giúp củng cố hoạt động hợp tác quốc tế và chính sách quốc nội trong các lĩnh vực thương mại, tài chính, khí hậu, kỹ thuật công nghệ, an ninh mạng, quản trị doanh nghiệp, và các chính sách liên quan đến lao động. Bằng cách nhấn mạnh những sáng kiến đang được dẫn dắt bởi Liên Hiệp Quốc, hệ thống Bretton Woods, OECD, Tổ chức Thương mại Thế giới, WEF, và những thể chế khác, sách trắng cho thấy rằng, chúng ta có rất nhiều cơ hội phát triển sẵn có và chỉ chờ đợi sự ủng hộ rộng rãi hơn.

Nhìn về phía trước, ưu tiên hàng đầu là phải bảo vệ và củng cố sức mạnh cho hệ thống đa phương sẵn có. Nhân loại đã đạt được những tiến bộ vượt bậc từ sau Thế chiến II, phần lớn là nhờ vào sự hình thành của các chuẩn mực quốc tế và các chính sách phát triển chung được thiết lập bởi Liên Hiệp Quốc và hệ thống Bretton Woods. Sách trắng kêu gọi các nước cần củng cố và hiện đại hóa kiến trúc thể chể quý giá này, và áp dụng một khuôn khổ hợp tác rộng hơn, đa chiều hơn – một hệ điều hành căn bản mạnh mẽ hơn.

Chúng ta không nên chờ đến một cuộc khủng hoảng khác để tạo ra động lực thay đổi chính sách quản trị, để thích ứng mới thế giới mới. Có rất nhiều cơ hội sẵn có để thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa các bên liên quan, trên mọi cấp độ. Những gì ta cần hiện tại là một cam kết mới từ các nhà lãnh đạo chính phủ và doanh nghiệp, cùng tham gia vào một cuộc thảo luận tập thể về những thách thức chung.

Nguồn: Weforum

Từ khóa: toàn cầu hóa, công nghiệp 4.0, hội nhập kinh tế, thể chế kinh tế đa phương, hội nhập