Hồng Kông thoát khỏi cơn bão chiến tranh thương mại

hongkong

Năm tới sẽ là một năm đầy thách thức đối với các nền kinh tế phát triển cũng như các nền kinh tế mới nổi. Tình hình địa chính trị đang tỏ ra không mấy thuận lợi cho các nền kinh tế trên toàn thế giới, cùng với những tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã vượt ra khỏi phạm vi hai nước.

Tác động trực tiếp của cuộc chiến thương mại đối với Hồng Kông là không đáng kể. Hoạt động thương mại trung gian của Hoa Kỳ và Trung Quốc thông qua Hồng Kông năm 2017 chỉ chiếm 9% tổng giá trị xuất nhập khẩu của Hồng Kông. Phần lớn các mặt hàng ảnh hưởng trong cuộc chiến thương mại cũng không qua Hồng Kông. Nhưng Hồng Kông đang nhận thấy các tác động gián tiếp như môi trường kinh doanh xấu đi làm co hẹp đầu tư và phá vỡ kế hoạch phát triển kinh doanh.

Quan trọng hơn, bất kỳ sự suy thoái nào của nền kinh tế Trung Quốc đều làm giảm nhu cầu đối với các dịch vụ tài chính, ngân hàng, tư vấn và logistics của Hồng Kông. Nếu chiến tranh thương mại leo thang, nhu cầu của Trung Quốc đối với nguyên liệu thô và bán thành phẩm cũng giảm đi, gây ảnh hưởng đến tái xuất của Hồng Kông sang Trung Quốc từ các quốc gia khác ngoài Hoa Kỳ.

Nền kinh tế thế giới sẽ được dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại vào năm 2019. Ngoài chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, các vấn đề liên quan đến Brexit, khủng hoảng tiền tệ ở một số nền kinh tế mới nổi và thay đổi chính sách tiền tệ ở Hoa Kỳ đang tác động đến tăng trưởng toàn cầu. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) mới đây đưa ra dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu là 3,5%, thấp hơn mức dự báo 3,7% vào đầu năm nay.

Một số nhà kinh tế cũng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng tài chính có thể xảy ra hoặc ít nhất là rủi ro tài chính gia tăng sau khi kết thúc một thập kỷ chương trình nới lỏng định lượng. Lãi suất đang gia tăng khiến các nền kinh tế mới nổi đang bị rút vốn.

Một số người nghi ngờ liệu thế giới đã có nhiều kinh nghiệm đối mặt với rủi ro tài chính hơn so với các cuộc khủng hoảng năm 1997-98 hay 2007-08 hay không . Ngay cả với chính sách neo tỷ giá cố định, chính phủ Hồng Kông đã buộc phải can thiệp để bảo vệ đồng tiền của mình vào năm 2018. Mặc dù hệ thống tiền tệ mạnh mẽ và cơ chế giám sát thận trọng của Hồng Kông có thể giúp nước này thoát khỏi khủng hoảng tài chính, nhưng lãi suất gia tăng và môi trường kinh doanh xấu đã khiến thị trường chứng khoán và bất động sản bước vào giai đoạn điều chỉnh. Bất kể sự điều chỉnh đó là cần thiết để đưa thị trường về đúng giá trị thực thì sức tiêu thụ nội địa có khả năng bị suy giảm do hiệu ứng tài sản ngược (adverse wealth effect – sự suy giảm tài sản dẫn tới suy giảm tiêu dùng).

Lợi thế của Hồng Kông là vị thế địa - kinh tế thuận lợi trong khu vực. Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Hồng Kông được ký kết vào tháng 11 năm 2017 đang cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng. Mặc dù trên thực tế, thỏa thuận này chỉ được thực thi vào đầu năm 2019, nhưng mối quan hệ kinh tế giữa ASEAN và Hồng Kông đã gia tăng. Trong ba quý đầu năm 2018, xuất khẩu của Hồng Kông sang ASEAN (đối tác thương mại lớn thứ hai sau Trung Quốc đại lục) tăng 7,3% và nhập khẩu tăng 20,1%. Hồng Kông cũng đóng vai trò là bước đệm giữa ASEAN và Trung Quốc, với 599 công ty ASEAN được thành lập tại Hồng Kông tính đến tháng 6 năm 2018.

Một thuận lợi khác là sự hình thành của khu vực Greater Bay Area, bao gồm chín thành phố tỉnh Quảng Đông cùng với Hồng Kông và Ma Cao. Cầu Vịnh nối Chu Hải, Ma Cao và Hồng Kông được khánh thành vào tháng 10 năm 2018 đưa thêm khách du lịch và doanh nghiệp Trung Quốc đến với Hồng Kông. Về lâu dài, cây cầu này sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho sự phát triển của khu vực Greater Bay.

Khu vực Greater Bay phản ánh nỗ lực hướng đến một thị trường chung tự do về nguồn nhân lực, nguồn vốn, hàng hóa, dịch vụ và thông tin. Cơ hội lớn cho Hồng Kông là sự phối hợp với các thành phố tỉnh Quảng Đông như Thâm Quyến, Chu Hải và Quảng Châu trong lĩnh vực đổi mới và công nghệ. Hồng Kông cũng có thể thiết lập đầu cầu tại các thành phố Quảng Đông trong các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giáo dục.

Đầu tư và tiêu dùng nội địa ở Hồng Kông vẫn mạnh trong năm 2018, và dự kiến sẽ tiếp tục duy trì vào năm 2019. Chính phủ đã tăng đáng kể chi tiêu cho giáo dục và cam kết đầu tư thêm 20 tỷ đô la Hồng Kông (khoảng 2,6 tỷ USD) vào hoạt động nghiên cứu và phát triển. 20 tỷ đô la Hồng Kông khác được dành cho cho kế hoạch phát triển dài hạn Công viên Đổi mới và Công nghệ Lok Ma Chau Loop ở cạnh ranh giới Thâm Quyến.

Tiêu dùng cá nhân được hỗ trợ bởi tỷ lệ việc làm gần như cao nhất (tỷ lệ thất nghiệp là 2,8% trong quý III năm 2018). Trung Quốc đại lục và các nơi khác vẫn duy trì nhu cầu rất lớn cho các dịch vụ tư vấn, kinh doanh và tài chính, trừ khi mối quan hệ của Hoa Kỳ và Trung Quốc xấu đi hoặc rủi ro tài chính toàn cầu gia tăng.

Giả sử có một giải pháp trước mắt cho cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung sau thời gian tạm đình chỉ 90 ngày và việc tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nhẹ hơn dự kiến, Hồng Kông có thể đạt được mức tăng trưởng GDP 3% trong 2019, cao hơn một chút so với xu hướng 10 năm qua là 2,9%. Con số này vẫn thấp hơn mức 3,8% của năm 2017 và mức 3,2% ước tính của năm 2018. Nhưng với tình trạng hiện nay, 3% đã là một kết quả đáng khích lệ.

Nguồn: EastAsiaForum – KDu

Từ khóa: Hong Kong, Mỹ, Trung Quốc, chiến tranh thương mại