Hội nhập kinh tế là con đường một chiều

canadathutuong2311

Khi Thủ tướng Canada Justin Trudeau công du châu Á để tìm kiếm các thỏa thuận thương mại tự do mới, mong rằng ông có thể dành chút tâm trí để nhớ về người đồng cấp đang bị bủa vây của mình - Thủ tướng Anh Theresa May.

Bà May có lẽ là nhân vật chính trị kém may mắn nhất trong giới phương Tây. Khi còn là bộ trưởng Bộ Nội vụ dưới thời cựu Thủ tướng David Cameron, bà đã phản đối việc Anh rời khỏi liên minh châu Âu (EU) trong cuộc trưng cầu dân ý năm 2016.

Thế nhưng, dưới cương vị là người thay thế ông Cameron, bà đã phải nhận lãnh phần việc gần như bất khả thi – biến cuộc ly hôn thành sự thật.

Nhiệm vụ đó đã khiến bà mất đi sự ủng hộ của ít nhất 9 bộ trưởng trong nội các, và cuối cùng, có thể sẽ khiến bà mất đi tư cách thủ tướng.

Ở một cấp độ nào đó, Brexit là câu chuyện của riêng nước Anh, phản ánh tình trạng chia rẽ, kiêu căng và bất tài xuất phát từ mâu thuẫn phe phái trong nội bộ Đảng Bảo thủ cầm quyền.

Nhưng ở phương diện khác, Brexit là bài học chung cho tất thảy các quốc gia. Một khi đã liên kết nền kinh tế lại với nhau để tăng tính hiệu quả, các nước sẽ rất khó để đảo ngược tiến trình và đòi lại chủ quyền mà họ từng vô tình từ bỏ.

Đó là bài học mà vị Thủ tướng của Canada nên ghi nhớ trong đầu khi ông đang van nài từ nước Lào nhỏ bé cho đến một Trung Quốc hùng mạnh để ký hiệp định thương mại tự do với Canada.

Giống như người tiền nhiệm Stephen Harper, Thủ tướng Justin Trudeau là một người hâm mộ thương mại tự do. Ông ủng hộ, và cuối cùng là hoàn tất phần việc của chính quyền trước - thúc đẩy Hiệp định thương mại và đầu tư với EU. Và tương tự, ông cũng đã hoàn tất Hiệp định xuyên Thái Bình Dương phiên bản 11 nước.

Ông Trudeau đã dành phần lớn thời gian tại vị của mình để cứu vãn tối đa tình thế, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định đàm phán lại NAFTA.

Trong tuần này, vị Thủ tướng lưu động của Canada đã có mặt ở Singapore để xúc tiến một gói thương mại tự do với 10 nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN): Indonesia, Thái Lan, Singapore, Malaysia, Philippines, Việt Nam, Myanmar, Campuchia, Brunei và Lào.

Đồng thời, ông Trudeau cũng đã thảo luận với Thủ tướng Trung Quốc về khả năng xây dựng hiệp định thương mại tự do giữa hai nước, trước khi lên đường đến dự Hội nghị thượng đỉnh các nước châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Papua New Guinea để ca ngợi về thương mại tự do.

Các cuộc xúc tiến thương mại của ông Trudeau càng thêm cấp bách, khi chính quyền Đảng Tự do đang tìm cách giảm sự phụ thuộc của Canada vào Mỹ dưới thời Donald Trump – một nước Mỹ đã tỏ rõ bản thân không còn sẵn sàng tuân theo các quy tắc cũ.

Thế nhưng, như những gì mà người Anh đang nhận ra, tiến trình hội nhập kinh tế rất khó để đảo ngược, cho dù động cơ có cao cả đến bao nhiêu.

Quyến định gia nhập EU năm 1973 của Anh, mà khi đó còn gọi là Cộng đồng Kinh tế châu Âu, dường như rất hợp lẽ vào thời điểm đó. Nhưng sau đó, nước Anh đã mất đi vương quốc của mình. Tương lai của vương quốc dường như nằm trong tay châu Âu.

Vương Quốc Anh là một thành viên khó bảo của EU. Nước này đã từ chối sử dụng đồng tiền chung Euro, và cũng đã yêu cầu được miễn trừ áp dụng một số các chính sách chung trong khối. Nước này còn than phiền về các chỉ dẫn của EU.

Tuy nhiên, số phận của Vương Quốc Anh vẫn ngày một đan chặt vào số phận của EU.

Hiệp định Thứ Sáu Tốt lành năm 1998 mang lại hòa bình cho Bắc Ireland được dựa trên một thỏa thuận về đường biên giới mở giữa tỉnh Ulster và Cộng Hòa Ireland. Đường biên giới mở là một điều dễ dàng thực hiện miễn là Vương Quốc Anh và Ireland đều làm thành viên của EU. Nhưng trước việc nước Anh sẽ sớm rời khỏi EU, đường biên giới mở có nguy cơ trở thành biên giới cứng.

Liệu Đảng Cộng Hòa ở Bắc Ireland có chấp nhận điều này? Hay tình trạng lộn xộn trên đảo Ireland rốt cuộc sẽ được khôi phục lại?

Tuy nhiên, nếu biên giới giữa Ulster và phần còn lại của Vương Quốc Anh là biên giới cứng (theo đề xuất của bà May), liệu phe ủng hộ hợp nhất (giữa Anh và Bắc Ireland) ở Bắc Ireland có nổi loạn?

Liệu Brexit, một khi diễn ra, cuối cùng có thúc đẩy Scotland vốn ủng hộ việc Anh ở lại EU đi đến quyết định ly khai khỏi Vương Quốc Anh? (Vương Quốc Anh gồm Anh (England), Scotland, Wales, và Bắc Ireland).

Chắc chắn là, câu hỏi này đáng lẽ ra nên được nêu lên từ hai năm trước, trước khi người dân Anh bỏ phiếu rời EU.

Nhưng đồng thời, đây cũng là vấn đề nên được bàn tới, trước cả khi Anh đồng ý gia nhập EU.

Có thể đảo ngược thương mại tự do mà không gây ra thiệt hại to lớn hay không? Kinh nghiệm của Brexit cho thấy là không. Hội nhập kinh tế dường như là đường một chiều, một khi đã đi thì không thể quay đầu lại.

Khi Canada đang sục sạo khắp thế giới để tìm kiếm thêm nhiều thỏa thuận thương mại tự do, mong là nước này nên ghi nhớ rõ bài học trên.

Nguồn: The Star – TQ

Từ khóa: đảo ngược hội nhập kinh tế, Canada, Brexit