Ý dọa từ bỏ Hiệp định thương mại tự do EU-Canada

Eu-Canada0608

Chính phủ mới của Ý muốn bác bỏ Hiệp định thương mại tự do giữa Canada-và liên minh châu Âu (EU), một thỏa thuận mậu dịch mà hai nền kinh tế lớn của thế giới đã dày công xây dựng; tuy vậy, đây thực sự là tin tức tốt lành đối với ông Ettore Prandini-một người nông dân sinh sống tại khu vực phía Bắc trù phú của Ý.

Ông Prandini, người cung cấp nguyên liệu cho nhà sản xuất phô mai danh tiếng Grana Padano cho biết số tiền ông kiếm được đã giảm 1/5 so với năm ngoái. Người nông dân này đổ lỗi cho Thỏa thuận Kinh tế và Thương mại toàn diện, hay còn được gọi lại CETA, vì Hiệp định này đã loại bỏ hàng rào thuế quan giữa EU và Canada đối với nhiều dòng sản phẩm sau khi đi vào thực thi vào cuối năm ngoái.

Nhiều nông dân sản xuất sữa tại Ý đã tỏ thái độ phản đối việc Canada, thông qua CETA, đang bán sản phẩm phô mai cùng loại cạnh tranh gay gắt với họ tại thị trường nội địa. Theo lời ông Pradini thì “công nghiệp thực phẩm là ngành trọng yếu của quốc gia, do đó cần phải được bảo vệ”.

Những phàn nàn như vừa nêu đã thôi thúc chính phủ mới của Ý - một liên minh cầm quyền giữa Phong trào 5 Sao và tập hợp những người dân tộc chủ nghĩa - đe dọa bỏ phiếu bác bỏ CETA tại Quốc hội, tuy nhiên, họ chưa nói rõ là khi nào. Thỏa thuận thương mại song phương giữa EU và Canada có hiệu lực một phần vào tháng 9 năm ngoái. Để hiệp định có hiệu lực toàn bộ, tất cả quốc gia thành viên EU phải tiến hành phê chuẩn; nếu một nước không thông qua, thỏa thuận mậu dịch song phương sẽ bị vô hiệu.

Hiện giờ, CETA vẫn có hiệu lực, tuy vậy, nguy cơ giới cầm quyền dân túy của Ý khước từ nó đang trở nên ngày càng rõ ràng. Thất bại trong đồng thuận có thể là một cú đánh mạnh vào hy vọng của EU trong việc thúc đẩy hình thành các quy tắc thương mại toàn cầu thông qua đàm phán các thỏa thuận mậu dịch song phương, đa phương.

Việc Ý nói không với CETA cũng là chỉ dấu cho thấy thách thức ngày càng tăng trong nội bộ liên minh khu vực lớn nhất thế giới liên quan đến duy trì những chính sách chung giữa bối cảnh sự nổi lên mạnh mẽ trong quần chúng của các lực lượng chính trị mong muốn thách thức sự ổn định và tồn tại của EU.

Không một quốc gia nào thuộc Liên minh gồm 28 nước từng hủy bỏ một thỏa thuận thương mại sau khi nó đã được thông qua tại chính phủ từng thành viên và Hội đồng châu Âu. Nếu Ý không phê chuẩn CETA, nước này phải thông báo đến EU để bắt đầu tiến trình chấm dứt sự tồn tại của Hiệp định.

Phát ngôn viên về vấn đề thương mại của Ủy ban châu Âu Daniel Rosario, vào tháng trước đã phát biểu “Luôn có những câu hỏi xoay quanh chính sách thương mại. Do đó, Ủy ban châu Âu với tư cách cơ quan điều hành của khối đang làm việc với các thành viên để chứng minh rằng những chính sách thương mại hiện tại đang mang lại lợi ích cho tất cả quốc gia”.

Phong trào 5 Sao và Liên minh dân tộc chủ nghĩa của Ý liên tục thể hiện sự nghi ngờ đối với tự do thương mại, toàn cầu hóa, chủ nghĩa đa phương và vai trò của EU mặc dù không ai trong số hai đảng này thúc đẩy tiến trình rời khỏi khối. Cả hai lực lượng chính trị vừa nêu cam kết bảo vệ những nhà sàn xuất nhỏ như trường hợp ông Pradini khỏi hệ quả do các thỏa thuận thương mại gây ra mà theo lời của họ chỉ mang lại lợi ích cho các công ty lớn. Bên cạnh đó, cả Phong trào 5 Sao và Liên minh dân tộc chủ nghĩa đều đang thách thức nguyên tắc mở cửa thị trường và thúc đẩy cạnh tranh mà EU kêu gọi bằng việc ủng hộ sự can thiệp của chính phủ giúp bảo vệ hãng hàng không quốc gia cũng như lĩnh vực ngân hàng.

Lãnh đạo Phong trào 5 Sao Luigi di Maio trong cuộc gặp vào tháng trước với hiệp hội nông dân Coldirectti-tổ chức phản đối kịch liệt CETA-đã nhận định “Tình huống xảy ra khi bạn muốn bảo vệ hàng hóa của Ý trên chính thị trường nội địa chính là bạn sẽ bị gán cho các mác chống châu Âu, chống Phương Tây. Các nước khác có những chính sách riêng của họ. Việc của chúng ta là bảo vệ Ý và nền kinh tế của Ý”.

Số liệu của EU cho thấy Ý đang hưởng lợi từ CETA. Tổng giá trị xuất khẩu từ Ý đến Canada đã tăng 2% trong vòng 8 tháng so với cùng kỳ năm trước sau khi hiệp định có hiệu lực một phần. Xuất khẩu thực phẩm và gia súc của quốc gia này sang Canada cũng chứng kiến mức tăng nhanh hơn đến 12%.

Công ty vận động hành lang của Ý Confindustria thể hiện sự ủng hộ CETA và đang nỗ lực thúc đẩy chính phủ nước này đúng bên cạnh EU trong cuộc chiến bảo vệ tự do thương mại giữa bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định áp thuế lên nhiều mặt hàng nhập khẩu và đang đe dọa tiếp tục tăng thuế.

Chủ tịch của Confindustria ông Vincenzo Boccia cho biết “CETA mang lại lợi ích cho nước Ý, nhất là cho những nhà xuất khẩu. Trước thực tế Hoa Kỳ đang áp dụng nhiều chính sách bảo hộ, chính phủ cần nỗ lực mở cửa những thị trường khác để thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa của Ý-quốc gia có nền sản xuất lớn thứ hai tại châu Âu”.

Tuy vậy, hiệp hội Coldiretti, đại diện cho cộng đồng nông dân đang xuất khẩu khoảng 40 triệu euro hàng hóa trong tổng kim ngạch xuất khẩu 3.9 tỷ euro của nước này vào Canada trong năm 2017 cho rằng, đã có dấu hiệu cho thấy CETA đang gây thiệt hại cho hội viên của mình.

Theo lời hiệp hội này, kim ngạch xuất khẩu 2 loại phô mai Ý được ưa chuộng là Parmigiano-Reggiano và Grana Padano vào thị trường Canada đã giảm 10% trong quý đầu I năm nay so với cùng kỳ. Đồng thời, tổng giá trị xuất mặt hàng phô mai và sữa nói chung sang Canada cũng đã sụt giảm 2%.

Cao ủy châu Âu EU về thương mại bà Cecilia Malmstrom cũng lên tiếng vào tháng trước rằng “Hàng hóa từ nhập khẩu từ Ý vào Canada đang tăng”.

Trong số 28 nước EU, Ý là quốc gia tự hào về nền thực phẩm của mình đến độ ám ảnh; đây cũng là nước có số lượng loại thực phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý nhiều nhất EU. Trong tổng số 250 sản phẩm thực phẩm được bảo hộ trong CETA, thì Ý có đến 40 sản phẩm. Coldiretti nói những gì đã cam kết trong Thỏa thuận mậu dịch song phương là chưa đủ, khi chính Hiệp định này lại cho phép đất nước hình lá phong bán phô mai tại Ý với những tên gọi mang đậm ngôn ngữ nước này kiểu như “Parmesan” hoặc “Gorgonzola”.

Ông Prandini nói thêm, phô mai Parmesan của các nhà sản xuất Canada đã dẫn đến giá bán sản phẩm nội địa cùng loại là Grana Padano giảm 15%, từ đó gây ảnh hưởng dây chuyền sang mặt hàng sữa.

Theo lời ông Mr. Prandini thì CETA đang hy sinh lợi ích của người nông dân Ý để làm lợi cho những ngành khác.

(*) Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả, không phản ánh quan điểm của trang hoinhap.org.vn.

Nguồn: World Street Journal - LA

Từ khóa: CETA, Ý, Canada, phô mai