Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tác giả: Stephen Moore

Như Cựu Tổng thống Ronald Reagan (Tổng thống Mỹ thứ 40), người từng thúc đẩy việc xóa bỏ vũ khí hạt nhân, Tổng thống đương nhiệm Donald Trump có thể làm nên điều tương tự, bằng cách kêu gọi xóa bỏ hoàn toàn các rào cản thuế quan.

Tuần trước, Tổng thống Trump vừa giành một chiến thắng cho nền tự do thương mại khi ông và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker đã đồng ý sẽ cùng tìm ra những giải pháp để hạ thấp thuế quan và những rào cản khác trong hoạt động xuất khẩu giữa hai bên. Bản thảo của thỏa thuận vẫn còn khá sơ sài, nhưng vẫn toát lên nội dung chính là kêu gọi Châu Âu mua thêm nhiều xăng dầu, đậu nành và hàng công nghiệp từ Mỹ, và đổi lại, thỏa thuận kêu gọi Trump giảm thuế nhập khẩu đối với thép và ô tô.

Chúng tôi đặc biệt phấn khích khi Trump và châu Âu cùng bắt tay thực hiện một hiệp định nhằm xóa bỏ thuế quan trên cả hai bờ Đại Tây Dương.

Đây là ý tưởng của ông Trump. Vào đêm trước khi diễn ra cuộc gặp gỡ, ông đã tuyên bố trên mạng xã hội rằng: “Cả Mỹ và EU cần xóa bỏ mọi mức thuế quan, mọi rào cản và chính sách trợ giá! Chỉ như vậy thì mới có thể gọi đây là Thị trường Tự do và Thương mại Công bằng!”.

Đây là một chiến lược thắng lợi mà chúng ta đã từ lâu mong đợi Nhà Trắng thực hiện, vì nó hoàn toàn trùng khớp với những gì mà Trump thường xuyên nói với chúng ta: việc ông đe dọa áp thuế chỉ là một chiến thuật đàm phán nhằm hạ thấp các rào cản thương mại và tạo ra “một sân chơi bình đẳng”.

Bước tiếp theo sẽ là mở rộng việc xóa bỏ thuế quan đến các nước đồng minh quan trọng khác, bao gồm Anh quốc, Canada, Mexico và Hàn Quốc.

Nếu mục tiêu của Trump là tạo thêm nhiều việc làm và nâng cao tiền lương, thì một thế giới không còn thuế quan sẽ là viễn cảnh đem lại lợi ích to lớn cho nước Mỹ hơn cho bất kỳ quốc gia nào khác. Phần lớn các đối tác thương mại quan trọng của Mỹ đều có chính sách áp thuế cao hơn Mỹ. Một nghiên cứu thực hiện bởi Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Tổng thống tính toán được rằng thuế suất nhập khẩu trung bình của Mỹ là 3,5%, trong khi tỷ lệ của Liên minh Châu Âu là 5%, Trung Quốc là gần 10%, và tỷ lệ trung bình của thế giới là trên dưới 10%. Trong một sân chơi bình đẳng, các công ty Mỹ sẽ có thể cạnh tranh với bất cứ ai, và nhà xuất khẩu Mỹ sẽ giành lợi thế nếu các rào cản thương mại được xóa bỏ.

Một lựa chọn thay thế là áp thuế cao hơn đối với thép, nhôm, xe hơi và hàng trăm sản phẩm nhập khẩu từ các nước khác, đặc biệt là Trung Quốc. Nhưng biện pháp này đang dẫn đến các chính sách áp thuế trả đũa lên những sản phẩm được khai thác và sản xuất tại Mỹ. Điều này đang gây tổn hại đến người nông dân, thị trường chứng khoán và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Với những đề nghị mới về việc xóa bỏ thuế quan, ông Trump có lẽ đang học hỏi nghệ thuật làm ngoại giao của cựu tổng thống Ronald Reagan. Trong suốt nhiệm kỳ của mình, ông Reagan luôn có thái độ đối đầu với người Nga và chi ngân sách khủng lồ cho hoạt động quân sự Mỹ. Tuy nhiên, tại một hội nghị thượng đỉnh ở Reykjavik, Iceland năm 1986, ông Reagan đã đề xuất một ý tưởng cấp tiến với lãnh đạo Liên bang Nga Mikhail Gorbachev rằng cả hai nước nên xóa bỏ các kho đạn hạt nhân của mình. Đây là một đề nghị bất ngờ đối với người Nga, và mặc dù hai nhà lãnh đạo rời khỏi Iceland mà không có một thỏa thuận nào hết, chiến lược gan dạ của Tổng thống Reagan sau cùng đã đặt nền móng cho một giai đoạn tháo dỡ chương trình hạt nhân quan trọng nhất trong lịch sử.

Những gì mà ông Trump đề xuất với các đối tác thương mại cũng tương tự vậy: nước Mỹ sẽ xóa bỏ mọi mức thuế quan, chương trình trợ giá, và các chính sách hạn chế thương mại khác với nhà xuất khẩu nước ngoài, nếu họ cũng chấp nhận làm điều tương tự cho các nhà xuất khẩu Mỹ. Giải pháp này cũng tương tự như yêu cầu tháo gỡ vũ khí kinh tế toàn diện.

Chiến lược xóa bỏ thuế quan thương mại cũng biến Mỹ thành một đại diện cho phe chính nghĩa trong các cuộc tranh luận. Ngài Trump sẽ chuyển mình từ một kẻ phá hoại hoạt động thương mại quốc tế thành vị cứu tinh của hệ thống này – cũng giống như 30 năm trước, khi hình ảnh trong mắt quốc tế của tổng thống Reagan thay đổi từ một kẻ ham muốn chiến tranh thành người bảo vệ hòa bình một chỉ trong một đêm.

Cuối cùng, nếu Trump có thể đạt được những thỏa thuận xóa bỏ thuế quan với Liên minh Châu Âu, Canada, Mexico, Nhật Bản và Hàn Quốc, nước Mỹ sẽ có được một vị thế mạnh hơn khi đàm phán với Trung Quốc. Những lập trường cứng rắn của Trump sẽ có khả năng cao buộc Trung Quốc phải đưa ra những nhượng bộ dài hạn, giúp củng cố nền kinh tế Mỹ và bảo toàn an ninh quốc gia, đồng thời ngăn chặn tình trạng leo thang trong một cuộc chiến thương mại khốc liệt có thể gây hại cho cả hai nền kinh tế.

Một vài người cảm thấy nghi ngờ rằng liệu những chính sách này có thực sự hiệu quả, bởi vì tại Trung Quốc cũng như nhiều quốc gia khác, các rào cản phi thuế quan mới là rào cản lớn nhất đối với hàng xuất khẩu của Mỹ. Chúng ta phải thừa nhận rằng những chính sách kìm hãm thương mại phi thuế quan – chẳng hạn như cho phép công ty nội địa được tự do sao chép bằng sáng chế nước ngoài, việc trợ cấp cho doanh nghiệp nhà nước và thao túng đồng tiền – cũng là một vấn đề. Nhưng việc giảm thuế sẽ là bước đầu tiên để tạo ra lực đẩy cho việc phá vỡ các rào cản thương mại khác.

Chúng ta phải hiểu rằng, để hạ thấp rào cản thuế cũng là một cuộc chiến khó khăn. Từ xưa đến nay, tự do thương mại luôn được xem là một mục tiêu hão huyền, vì nó còn bị chi phối bởi lợi ích của nhiều bên khác nhau trên cả hai bờ Đại Tây Dương. Bất kể là người nông dân hay các nhà sản xuất cũng sẽ đều đấu tranh để duy trì thuế quan, nhằm thu lợi cho sản phẩm của họ.

Chúng ta không thể dự đoán được các quốc gia khác sẽ phản ứng như thế nào với ý tưởng này. Tuy nhiên, bằng cách đặt yêu cầu xóa bỏ thuế quan lên bàn đàm phán, ông Trump sẽ có thể xác định quốc gia nào thực sự cam kết theo đuổi tự do thương mại, và quốc gia nào vẫn muốn giữ lại những rào cản bảo hộ của họ.

Các chính trị gia vẫn thường xuyên được nhắc nhở rằng, tự do thương mại là trụ cột cho sự thịnh vượng và kết quả cùng thắng cho các đối tác thương mại. Cũng như không ai từng có thể ngờ rằng ông Reagan là người sẽ chấm dứt cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân, nếu ngài Trump quyết liệt theo đuổi chính sách bỏ thuế, ông có thể trở thành huyền thoại như một vị tổng thống từng giúp mở rộng thế giới tự do thương mại và kinh tế bằng cách dẹp bỏ các rào cản thương mại.

Nguồn: New York Times - HN

Từ khóa: chiến tranh thương mại, hiệp định tự do thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, rào cản phi thuế quan, hội nhập