Chuỗi cung ứng

maybay

Trong tuần qua, chuyên mục Trade Guys của CSIS đã có cuộc phỏng vấn với Blake Hurst, chủ tịch Văng phòng trang trại Missouri và bản thân ông cũng là một người nông dân trồng đậu nành.

Blake đã có rất nhiều bình luận đáng suy ngẫm, nhưng tôi đặc biệt thích những gì anh ấy nói về khó khăn của việc biến mọi thứ trở lại như cũ. Dường như chính quyền Mỹ đang cho rằng, đánh thuế là một chiến thuật đơn giản. Đánh thuế để gây áp lực cho một nước nào đó, và khi đòn đe dọa có hiệu quả, chính phủ chỉ việc dỡ bỏ thuế và mọi việc quay về như cũ. Blake đã giải thích tại sao mọi việc không hề đơn giản như thế. Đặc biệt, giao dịch với các nước châu Á cần dựa vào mối quan hệ. Điều đó có nghĩa, người mua hàng muốn gặp gỡ, tiếp xúc và xây dựng một mối quan hệ với các nhà cung cấp của họ. Việc áp thuế sẽ phá vỡ các mối quan hệ này, bởi vì thuế buộc người mua phải tìm các nguồn hàng mới với mức giá thấp hơn. Trong nông nghiệp, việc tìm người cung cấp mới có thể diễn ra nhanh hơn, bởi vì người mua hàng, đặc biệt là Trung Quốc, có thể có bước chuẩn bị trước khi mức thuế được áp dụng. Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra khi mức thuế được dỡ bỏ? Người mua sẽ không đơn giản là bỏ các mối quan hệ mới và quay trở lại với các nhà cung cấp cũ, đặc biệt khi nước Mỹ đang cho thế giới thấy mình là nhà cung ứng không đáng tin cậy. Nói theo cách khác, áp thuế và gỡ thuế không giống như bật tắt công tắc. Những thị trường đã mất đi không dễ dàng lấy lại được, hoặc nếu có, cũng không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Mà có khả năng cao, các thị trường sẽ mất đi mãi mãi.

Hiện tượng trên cũng đúng trong ngành công nghiệp, mặc dù nguyên nhân có thể khác so với ngành nông nghiệp. Bước phát triển quan trọng nhất trong 30 năm qua của ngành công nghiệp, chính là việc tạo ra chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong những ngày huy hoàng đó, thời điểm mà rõ ràng Tổng thống Hoa Kỳ muốn quay trở lại, hàng hóa được bắt đầu sản xuất ở một nước và hoàn tất khâu cuối cùng ở một nước khác, hoặc được tiêu thụ ở nơi đó, hoặc được xuất khẩu sang nước khác. Nhờ vận tải và thông tin liên lạc phát triển, các công ty ngày nay đã có thể chia nhỏ quy trình sản xuất và lấy các cấu phần, linh kiện cũng như thuê lắp ráp từ khắp nơi trên thế giới, miễn là đáp ứng về chất lượng, giá cả và phân phối kịp thời. Lấy ví dụ, chúng ta cùng xem nhanh qua một chuỗi cung ứng để sản xuất Boeing 787.

Chuỗi cung ứng là một bước phát triển mang tính cách mạng dưới góc nhìn từ hai phía. Từ quan điểm của các công ty Mỹ, chuỗi cung ứng cho phép họ cạnh tranh trên toàn cầu, họ sẽ không làm được việc đó nếu không có chuỗi cung ứng, bởi vì các yếu tố đầu vào và giá nhân công ở Mỹ cao hơn những nơi khác. Từ góc độ của các nước còn lại, đặc biệt là những nước đang phát triển, chuỗi cung ứng tạo ra một con đường khác dẫn họ đến mục tiêu công nghiệp hóa, tạo việc làm và tăng trưởng. Ngày nay, nếu bạn là Thái Lan, bạn không cần làm theo cách của người Malaysia là phát triển dòng xe cho riêng mình (thành công trên của Malaysia còn gây nhiều tranh cãi). Bạn chỉ cần tìm cách trở thành một phần trong chuỗi cung ứng của Toyota (hay bất kỳ một thương hiệu nào khác). Điều đó không dễ, nhưng sẽ dễ hơn việc tự bơi một mình; và trong quá trình tham gia chuỗi cung ứng, bạn có thể phát triển các bí quyết sản xuất và kỹ năng nghề nghiệp - các yếu tố mà có thể chuyển giao sang cho các ngành công nghiệp khác.

Vậy thì, chuỗi cung ứng sẽ bị tác động ra sao bởi các mức thuế? Đối với các doanh nghiệp Mỹ, đánh thuế có nghĩa là họ sẽ phải thay đổi chuỗi cung ứng mà họ đã mất nhiều thời gian để phát triển và đã bỏ ra rất nhiều vốn để đầu tư cho trang thiết bị và đào tạo. Quá trình đó không thể diễn ra nhanh và cũng không hề rẻ, và gần như chắc chắn sẽ không liên quan đến việc mang hoạt động sản xuất về lại nước Mỹ, như những gì mà Tổng thống Mỹ mong muốn. Tạo ra các chuỗi cung ứng mới ở các quốc gia có chi phí sản xuất thấp và vẫn chưa phải là nạn nhân của các đòn đánh thuế của Mỹ còn thiết thực hơn nhiều – mặc dù đây cũng là một biện pháp tốn kém và mất nhiều thời gian. Tôi cũng rất muốn nghĩ, các chủ doanh nghiệp Mỹ đều là những nhà yêu nước, nhưng tôi biết họ sẽ không tự giết mình và sẽ không làm những việc mà họ biết rằng sẽ giết chết công ty của mình. Một lần nữa, hãy nhớ lại câu chuyện của Harley-Davidson.

Còn đối với các nước khác, mức thuế của Mỹ là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc tham gia vào các hiệp định thương mại khu vực. Suy cho cùng, TPP, giờ với tên gọi mới là CPTPP, thực sự sẽ giúp phát triển các chuỗi cung ứng bên trong khu vực thương mại tự do của Hiệp định để tận dụng ưu đãi thuế. Đối với các nước đang phát triển, trở thành thành viên của các FTA là một lợi thế lớn để xâm nhập các chuỗi cung ứng.

Đến lượt doanh nghiệp, họ cũng có động lực để chuyển hoạt động sang các khu vực có FTA để tận dụng ưu đãi. Điều này đặc biệt đúng đối với các doanh nghiệp ở các quốc gia đang phát triển, nhưng cũng đúng với doanh nghiệp Mỹ. Các FTA mới đây như FTA Nhật Bản-EU, FTA Canada-EU, và FTA Mexico-EU đều tạo ra động lực khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào khu vực để tiếp cập ưu đãi các thị trường này. Nước Mỹ đã khởi động quá trình thoát ly khỏi các nhóm khu vực và cũng muốn ép buộc các doanh nghiệp nước mình quay về nước bằng cách ngăn cản đầu tư ra nước ngoài và buộc họ thay đổi chuỗi cung ứng. Rõ ràng rằng, cách làm trên sẽ không chỉ mất thời gian và đắt đỏ, mà còn vô lý về tính kinh tế. Bước đi này sẽ kéo Mỹ ra khỏi thế giới, ở chính thời điểm mà Mỹ nên ở lại và dẫn dắt thế giới hơn bao giờ hết. Tôi cho rằng các doanh nghiệp Mỹ sẽ khôn ngoan hơn để biết mình phải làm gì, thậm chí nếu như họ chịu sự chỉ trích từ Tổng thống.

Nguồn: CSIS – TQ

Từ khóa: Chuỗi cung ứng, thuế quan, Mỹ