Trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, cử tri của Trump có lẽ là người gánh chịu nặng nề nhất

TrungQuocMy26032018

Giới chính trị, chuyên gia kinh tế hay doanh nghiệp đều nhất trí rằng Trung Quốc đang ‘chơi không đẹp’ trong thương mại. Thế nhưng, họ lại không cho rằng cách đánh thuế nặng của Tổng thống Trump là một vũ khí đúng đắn để đáp trả. Vì người nông dân và người tiêu dùng Mỹ sẽ là đối tượng chịu tổn thất nặng nề nhất trong trận đánh này, mà nhiều người trong số họ đã từng bỏ phiếu ủng hộ Trump.

Có hai con đường mà người Mỹ có thể hứng chịu thiệt hại từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Đầu tiên, giá cả của nhiều mặt hàng chắc chắn sẽ tăng lên. Và thứ hai, Trung Quốc sẽ đáp trả lại bằng cách đánh thuế lên hàng hóa của Mỹ.

Trong rất nhiều cửa hàng trên đất Mỹ, nhãn “Made in China” đang được đính trên hàng tấn áo sơ mi, giày dép, chai nước và hàng loạt các mặt hàng khác. Thuế xuất nhập khẩu suy cho cùng cũng là một dạng thuế khóa, đồng nghĩa với việc người Mỹ sẽ phải trả nhiều hơn khi chi tiêu. Điều đó đặc biệt đúng đối với các hộ gia đình thu nhập thấp, khi phần lớn tiền lương của họ dành cho mua sắm, và các gia đình đó thường lựa chọn các hàng hóa rẻ tiền nhất. Quan trọng hơn, họ là đối tượng mà Trump thường hướng tới để củng cố tỷ lệ ủng hộ.

Chad Bown, chuyên gia cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson cho biết “Rất nhiều hàng hóa mà chúng ta nhập từ Trung Quốc là để đáp ứng nhu cầu của tiêu dùng trong Walmart (chuỗi siêu thị giá rẻ của Mỹ). Nếu chúng ta bắt đầu tăng giá mặt hàng quần áo, giày dép,… các hộ gia đình thu nhập thấp hơn trong nền kinh tế sẽ chịu ảnh hưởng nhiều hơn”.

Các chuỗi bán lẻ hàng đầu như Walmart hay Apple đều đã gửi thư cho Tổng thống, thúc giục ông không hành động vì sẽ làm trầm trọng hơn tình trạng bất công và “làm thiệt hại cho các hộ gia đình thu nhập thấp thông qua việc tăng giá tiêu dùng”. Tax Foundation chỉ rằng rằng, mức thuế quan mà Trump áp dụng lên hàng hóa Trung Quốc sẽ trung lập bớt 20% lợi ích từ chính sách cải tổ thuế gần đây của Đảng Cộng Hòa.

Thiệt hại thậm chí còn cao hơn khi Trung Quốc đáp trả lại. Quan chức cấp cao của Trung Quốc đã nói rõ, nước này có thể áp dụng “các biện pháp cần thiết” để trả đũa. Tất cả các dấu hiệu từ Bắc Kinh đều cho thấy, Trung Quốc sẽ nhắm vào hàng hóa và việc làm ở các khu vực đã từng bỏ phiếu cho Trump trước đây. Trong số đó, các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ có khả năng bị tấn công nhất chính là đậu nành và thịt lợn.

Đậu nành và ngũ cốc là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai của Mỹ vào Trung Quốc. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, Trump đang được ủng hộ bởi 8 trong số 10 bang xuất khẩu đậu nành lớn nhất nước, và hai bang Michigan và Wisconsin nằm nhóm 15 nhà xuất khẩu đậu nành lớn nhất. Máy bay – mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Mỹ vào Trung Quốc – cũng có thể nằm trong danh sách trả đũa.

Ông Greg Valliere, chiến lược gia trưởng của Horizon Investments nhận định “Chắc chắn đòn phản công của Trung Quốc sẽ nhắm phần lớn vào nền nông nghiệp Mỹ. Hầu hết các chính sách của ông Trump đều đang tổn thương đến thành phần ủng hộ ông, và đối với các nơi như vùng Trung Tây, điều này đang trở thành vấn đề thực sự”.

Trong kịch bản tốt nhất có thể, Trump đánh thuế, Trung Quốc trả đũa bằng thuế và sau đó, hai bên quyết định xoa dịu tình hình và bắt tay thảo luận, trong một thời gian ngắn. Thế nhưng, với việc thị trường chứng khoán giảm kịch liệt (với chỉ số Dow Jone mất gần 500 điểm vào thứ năm vừa qua), có thể thấy ‘cú đấm’ này có thể biến thành một cuộc chiến thương mại toàn lực thực sự, kéo dài và thiệt hại rộng khắp cho tất cả người tiêu dùng và các ngành công nghiệp đặc thù của Mỹ cũng như người lao động trong những ngành đó.

Còn theo ông Derek Scissors – một học giả thuộc Viện American Enterprise người đã từng tư vấn cho chính quyền về chính sách thương mại đối với Trung Quốc, Hoa Kỳ có thể “chỉ mới đang khởi động, và sẽ ra đòn lần nữa”. Lo ngại của ông Scissors là có cơ sở. Thứ Năm tuần trước, khi Trump ký thông báo áp thuế, ông đã phát biểu “Đây chỉ mới là bước đi đầu tiên trong nhiều bước đi khác”.

Hãy xem các con số: Trump đã khởi động với việc đánh thuế ít nhất lên 50 tỷ USD hàng hóa đến từ Trung Quốc, khoảng 10% trong tổng số 500 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của Trung Quốc vào Mỹ (Các quan chức nhà Trắng công bố con số 50 tỷ USD, mặc dù bản thân ông Trump đã phát biểu là 60 tỷ USD). Thuế càng lớn, người dân ở 2 nước càng hứng chịu nhiều thiệt hại.

Trump và các cố vấn cấp cao của mình đã bỏ qua những lo ngại này. Họ cho rằng, thậm chí nếu như người tiêu dùng có phải trả nhiều hơn một chút khi chi tiêu, điều đó cũng hoàn toàn xứng đáng bởi vì sẽ cứu sống được việc làm và các ngành công nghiệp cho đất nước.

Ông Peter Navarro – cố cấp cấp cao về thương mại của Trump - từng phát biểu “chúng ta cần hành động trong bối cảnh này. Trên thực tế, Trung Quốc đã hưởng lợi nhiều hơn Mỹ trong quan hệ thương mại Mỹ-Trung. Thâm hụt thương mại đã làm mất đi 2 triệu việc làm của Mỹ và tăng thêm 2 triệu việc làm cho Trung Quốc.”

Trong lịch sử, các đòn tấn công thương mại của Mỹ chỉ bị chặng đứng khi các nước khác phản đòn lên các ngành công nghiệp có độ nhạy cảm chính trị cao ở những bang mà Tổng thống và Đảng cầm quyền đang muốn giữ sự ủng hộ. Năm 2002, Tổng thống George W. Bush đã phải kết thúc sớm hơn dự kiến việc đánh thuế lên thép nhập khẩu sau khi Liên minh Châu Âu chuẩn bị đáp trả lên mặt hàng cam của bang Florida và sản phẩm dệt may của bang Bắc Carolina và Nam Corolina. Cựu Tổng thống Bush không muốn chọc giận cử tri ở bang Florida – nơi ông đã chiến thắng sít sao trong đợt bầu cử đầu tiên.

Trung Quốc có lý do chính đáng để ngắm nghía mục tiêu là đậu nành và thịt lợn. Sắp bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2018, Trump có thể khó mà thuyết phục cử tri ở nhóm 10 bang xuất khẩu đậu nành lớn nhất nước rằng mức thuế của ông là một ý tưởng hay. Các bang này bao gồm: Illinois, Iowa, Minnesota, Indiana, Nebraska, Ohio, South Dakota, Missouri, Bắc Dakota và Kansas.

John Heisdorffer – một chủ trang trại đến từ Keota, bang Iowa, đồng thời là chủ tịch Hiệp hội Đậu nành Mỹ - cho biết “Chúng tôi đã xuất khẩu 14.6 tỷ USD đậu nành vào Trung Quốc, tương đương gần 1/3 sản lượng mà chúng tôi sản xuất được, nhiều hơn tổng kim ngạch xuất khẩu vào các nước khác cộng lại”.

Tình trạng cũng tương tự ở các bang chăn nuôi và xuất khẩu thịt lợn: Năm 2016, Trump thắng phiếu ở các bang Trung Tây, bao gồm bang chủ lực Ohio. Theo số liệu của USDA, 8 trong nhóm 10 bang xuất khẩu thịt lợn hàng đầu Hoa Kỳ đã ủng hộ Trump.

Các thượng nghị sĩ đảng Cộng Hòa trong Quốc hội cũng đang quan ngại. Mặc dù họ đồng tình với Trump ở chỗ Hoa Kỳ đã nhượng bộ Bắc Kinh quá lâu, nhưng họ lo lắng cho vị thế của Đảng Cộng Hòa trước tình hình trên. Ông Kevin Brady – một trong những tác giả hàng đầu về đề tài thuế khóa – đã lên tiếng kêu gọi chính quyền Tổng thống Trump đánh thuế có mục đích và trong phạm vi hẹp.

Tại buổi điều trần hôm thứ Tư vừa qua với Đại diện thương mại Hoa Kỳ Robert E. Lighthizer, ông Brady đã nói “Chúng ta không nên để cho các hộ gia đình và người lao động Mỹ lại là người gánh chịu ‘hình phạt’ trong khi Bắc Kinh là người ‘chơi không đẹp’. Đánh thuế trên diện rộng và không phân biệt không phải là một cách tiếp cận đúng đắn”.

Từ trước đến nay Trump luôn xem nhẹ việc đó, và nói rằng rất nhiều quốc gia đang mong muốn được đàm phán với Mỹ để có thể đạt được thỏa thuận tốt hơn. Tỷ lệ ủng hộ ông vẫn không suy giảm, vì từ lâu, Trump đã là người ủng hộ các biện pháp trừng phạt nặng lên đối tác thương mại của Hoa Kỳ.

Ông Valliere thuộc Tập đoàn Horizon Investments nhận định “Mọi người sẽ nghĩ điều này có thể làm giảm đi sức ảnh hưởng của Trump và Đảng Cộng Hòa, nhưng người dân không có vẻ sẽ giảm ủng hộ ông ấy. Cử tri của Trump rất trung thành đến nỗi có thể bỏ qua những việc làm trên”.

Nhưng đây là một bước đi mạo hiểm. Tương lai của Đảng Cộng Hòa còn tùy thuộc vào động thái của các doanh nghiệp Trung Quốc và các tập đoàn toàn cầu khác – những người sẽ quyết định tăng giá bán lên bao nhiêu và có cắt giảm bớt việc làm hay không.

“Đánh thuế nhập khẩu là cách làm cực kỳ dở. Cũng giống như khi bạn cố đập chết con ruồi trên bàn bằng một cây búa. Bạn có thể giết được con ruồi nhưng sẽ làm hỏng luôn cả cái bàn lẫn nền nhà của bạn”, đó là nhận định của ông Joseph Brusuelas – kinh tế trưởng tại Công ty kế toán RSM.

Nguồn: Washington Post – TQ

Từ khóa: cuộc chiến thương mại, Mỹ, Trung, cử tri, Trump, người gánh chịu, nặng nề nhất