Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mặc dù kết quả còn bất định, người ta dự đoán sẽ có những cuộc thương thảo gay gắt và những thỏa thuận rơi bị vào bế tắc trong tuần tới, cây viết David Olive cho biết.

“Bước vào giai đoạn cuối của quá trình tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), hãy chuẩn bị cho những thất bại muối mặt, những thỏa thuận rơi vào bế tắc và những lý lẽ gay gắt vốn đã nổi bật trong các cuộc đàm phán tính đến hiện nay.”

Nhưng cần nắm rõ một điều: nước Mỹ có nhiều khả năng sẽ lên kế hoạch tái đàm phán NAFTA thay vì xóa bỏ thỏa thuận. Thất bại của NAFTA, nếu có, sẽ tiếp tục làm giảm sự ủng hộ ít ỏi trong giới lãnh đạo và doanh nhân Mỹ dành cho chính phủ, và gây ra sự rối loạn cho nền kinh tế cả châu lục.

Theo đó, áp lực khủng khiếp sẽ đè nặng lên vòng đàm phán vào tháng 4, sau khi hai vòng đàm phán NAFTA trước đó kết thúc. Vào thời điểm đó, các chương trình nghị sự sẽ bị lấn át bởi cuộc vận động tranh cử vào Quốc hội Mỹ và cuộc bầu cử tổng thống ở Mexico.

Tình huống lạc quan nhất là đạt được ít nhất một thỏa thuận khung vào mùa xuân, theo lời David McNaughton, đại sứ Canada tại Mỹ đã lạc quan dự báo mới đây.

Trong trường hợp đó, thoả thuận khung này sẽ được trao cho các chuyên gia kỹ thuật. Cho đến mùa hè, các chuyên gia sẽ biến thỏa thuận thành một hiệp ước thương mại chi tiết để cơ quan lập pháp ở ba quốc gia có thể phê chuẩn.
Hiển nhiên, kết quả của hai tháng đàm phán là bất định. Nhưng đây là bốn trong số các kết quả chắc chắn nhất:

• Chính sách thương mại của Tổng thống Trump đã thất bại. Cụ thể, trong nỗ lực giảm thiểu thâm hụt thương mại của Mỹ, vốn là cam kết của ông trong chiến dịch tranh cử, Tổng thống Trump đã gieo rắc sự bất định cho NAFTA, đưa mối quan hệ thương mại vào loại quan trọng bậc nhất của nước Mỹ rơi vào tình thế nguy hiểm.

Trump cũng đã rút Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP, sau đó được đổi tên thành Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, hay CP-TPP). Và Trump đã chấm dứt các cuộc thảo luận thương mại giữa Mỹ và EU, khác với tình cảnh của Hiệp định Thương mại và Kinh tế toàn diện Canada-EU (CETA).

Trump còn áp đặt mức thuế cố định đối với tấm pin năng lượng mặt trời nhập khẩu, chủ yếu nhắm tới Trung Quốc, với phí tổn được đo đếm là 23.000 việc làm cho người Mỹ. Trump cũng đã công kích Canada, và áp mức thuế trừng phạt ảnh hưởng đến cả ngành lâm nghiệp và hàng không vũ trụ.

Tuy vậy, thâm hụt thương mại của Mỹ đã diễn biến xấu đi trong năm đầu tiên khi Trump lên nắm quyền, nhảy vọt lên mức 12%.

Cho đến hiện nay, chưa có báo nào cho thấy chính sách thương mại của Trump là hữu hiệu. Đây là dấu hiệu cho thấy sai lầm sâu sắc trong đường lối chính sách của Trump. Đặc biệt, nếu đảng Cộng hòa của ông thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội vào mùa thu này, Trump sẽ gặp thêm nhiều rắc rối.

• Nước Mỹ cần NAFTA. Theo U.S. Business Roundtable, câu lạc bộ các CEO hàng đầu của Mỹ, cho biết việc phá bỏ thỏa thuận sẽ làm tổn hại ít nhất 1 triệu việc làm ở Mỹ. U.S. Business Roundtable là một số trong nhiều nhóm doanh nhân Mỹ ủng hộ việc duy trì NAFTA, cùng với các thống đốc và thượng nghị sĩ Mỹ, những người luôn xem đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ là Canada và Mexico.

Nguyên tắc xuất xứ dành cho xe hơi là điểm bất đồng lớn nhất trong các cuộc đàm. Nước Mỹ phàn nàn về việc có quá nhiều thành phần có xuất xứ phi Bắc Mỹ trong các dòng xe hơi. Tuy nhiên, tìm kiếm các nguồn cung nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh đồng nghĩa với việc tìm mua các linh kiện tốt nhất từ mọi nhà cung cấp toàn cầu, có thể là từ Malaysia hay Slovakia chứ không phải Michigan hay miền nam Ontario.

“Ý tưởng cho rằng nhiều thành phần nội địa sẽ tạo ra nhiều việc làm trong nước đã dung túng cho các công ty có năng lực cạnh tranh kém tạo ra ít xe hơi hơn”, ông Matthew J.Slaughter, Hiệu trưởng trường Kinh doanh Tuck tại Đại học Dartmouth cho biết trong một bài báo gần đây trên tờ Wall Street Journal.

Trong trường hợp của NAFTA, Slaughter ước tính người tiêu dùng Mỹ có thể tiết kiệm được 10,5 tỷ đô la mỗi năm do thuế giảm theo hiệp định. Hầu hết các khoản tiết kiệm đó là dành cho các hộ gia đình Mỹ có nhập hàng năm dưới 70,000 đô la. Như vậy, khi phá bỏ NAFTA, khoảng cách đáng lo ngại giữa kẻ giàu và người nghèo của Mỹ sẽ bị nới rộng thêm.

Canada là nước nhập khẩu hàng hóa Mỹ lớn nhất thế giới. Chrystia Freeland, Bộ trưởng Bộ ngoại giao Canada cho biết trong một buổi phỏng vấn ngay sau cuộc đàm phán gần đây nhất của NAFTA, tại Montreal: “Tôi nghĩ hầu hết người Mỹ đều không nhận ra rằng Canada là khách hàng tốt nhất của họ. Chúng tôi mua hàng hóa từ Mỹ nhiều hơn là Mỹ bán cho Trung Quốc, Nhật Bản và Anh Quốc gộp lại”.

Bên cạnh danh sách Fortune 500, Canada cũng chiếm một phần đáng kể trong tổng xuất khẩu của tất cả các doanh nghiệp nhỏ ở Mỹ.

Giá trị hàng hóa mà Canada mua từ Mỹ chiếm ít nhất 0,6% GDP nước Mỹ, hay khoảng 120 tỷ đô la Mỹ mỗi năm, theo ước đoán của Business Roundtable.

Ám ảnh triệt tiêu thâm hụt thương mại của Trump đã mâu thuẫn với các chính sách nhằm đạt được mục tiêu đó. Giết chết NAFTA sẽ cắt giảm xuất khẩu của Mỹ khoảng 2%, đồng thời tăng thêm thâm hụt thương mại của Mỹ.

• Canada đang đáp trả. Tổng thống Justin Trudeau, trong một chuyến thăm Mỹ vào tuần này đã cho biết, ông thà từ bỏ các cuộc đàm phán chứ không chấp nhận "thỏa thuận cũ".

Chính quyền của Trudeau đã đưa ra giải pháp cho các hiệp định thương mại. Khi tỉnh Wallonia của Bỉ cứu vớt CETA, bộ trưởng Bộ Thương mại Freeland đã mau chóng từ chối các cuộc đàm phán, với cáo buộc rằng EU đã “không hành động cùng nhau”.

Gần đây hơn, Canada là nước duy nhất trì hoãn gia nhập TPP - 11 thành viên. Một lần nữa, Ottawa cho biết họ sẽ không ký kết bất cứ thỏa thuận nào, thậm chí cả cam kết loại bỏ khoảng 18.000 thuế quan. Điều này đã làm bất bình các nước thành viên khác trong TPP như Nhật Bản và Australia.

Nhưng thất bại của CETA đã nhanh chóng được giải quyết. Và vào ngày 23 tháng 1, Canada cho biết sẽ ký kết CP-TPP, với những điều chỉnh theo yêu cầu của Canada.

Trên thực tế, có thể Trump không phải là vấn đề, mà vấn đề ở các nhà xuất khẩu Canada.

Năm 2017, thâm hụt thương mại trong hoạt động giao thương của những sản phẩm phi năng lượng của Canada đạt mức kỷ lục 87 tỷ USD. Những cơ hội mà chính phủ Canada đem lại từ các thỏa thuận thương mại đa phương đã không được các nhà xuất khẩu Canada tận dụng để vươn ra các thị trường bên ngoài.

Nguồn: thestar.com

Từ khóa: CETA, NAFTA, đàm phán thương mại, hiệp định thương mại tự do