Mexico có sẵn sàng đa phương hóa quan hệ ngoại giao ngoài nước Mỹ ?

Trump 0711

Trong bối cảnh nước Mỹ của Trump ngày càng thất thường với người láng giềng phương nam, đây có phải thời điểm thích hợp để Mexico tìm kiếm các liên minh mới?

Sau khi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) giữa Canada, Mexico và Mỹ có hiệu lực vào năm 1994, Mexico chỉ chú tâm vào thị trường Mỹ. Kết quả là, nước này đã bỏ qua châu Mỹ Latinh và phần còn lại của thế giới.

Theo Ngân hàng Thế giới, 80% xuất khẩu của Mexico là vào thị trường Mỹ và 47% lượng hàng nhập khẩu đến từ thị trường này.

Nhiều người lo ngại cho sự phụ thuộc nặng nề của Mexico vào một thị trường đơn nhất, bởi vì bất cứ khi nào kinh tế Mỹ bị can thiệp hoặc suy thoái, kinh tế Mexico sẽ bị tác động tiêu cực, ví dụ rõ ràng nhất chính là đợt suy thoái kinh tế năm 2008.

Cho mãi đến gần đây, Mexico chẳng bao giờ phải lo lắng về việc nước Mỹ hoài nghi lợi ích của NAFTA, bởi lẽ Mỹ luôn là quốc gia ủng hộ tự do thương mại mạnh mẽ nhất.

Tuy nhiên, điều này không còn đúng nữa kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích NAFTA là "thoả thuận thương mại tồi tệ nhất" mà nước Mỹ từng ký kết và đã bắt đầu quá trình đàm phán lại thỏa thuận thương mại 23 năm tuổi này.

Sự kiện này đặt ra câu hỏi lớn về quan hệ kinh tế vốn đã thống nhất ba nền kinh tế Bắc Mỹ.

Mexico đã bắt đầu lo lắng khi nền kinh tế đất nước phụ thuộc vào một nước Mỹ mà lãnh đạo nước này là người hết sức thất thường và hay hoài nghi, ít nhất trong bài diễn văn của ông ấy, về một trong những nguyên tắc cốt lõi của trật tự thế giới tự do hiện nay, đó là hội nhập kinh tế thông qua thương mại tự do.

Với tương lai bất định của NAFTA, sau cùng Mexico bắt buộc phải nhìn về châu Mỹ Latinh để tìm kiếm cơ hội kinh tế mới. Sự chuyển hướng này ẩn chứa trong đó những thách thức riêng, bởi vì chính sách đối ngoại của Mexico đối với các nước láng giềng phía Nam đầy tham vọng nhưng thiếu một chiến lược rõ ràng. Hậu quả, vị thế cường quốc khu vực của Mexico đã bị suy giảm, điều dễ nhận ra khi Mexico bị loại khỏi Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ (UNASUR), và chính bởi những nỗ lực của Brazil nhằm thiết lập Nam Mỹ là khu vực chịu ảnh hưởng từ Brazil.

Tuy nhiên, liên minh Thái Bình Dương (Pacific Alliance - PA), một sáng kiến hình thành vào năm 2011, trao cơ hội cho Mexico đa dạng hóa quan hệ thương mại và giành lại vị thế cường quốc trong khu vực này. Liên minh này bao gồm Chile, Colombia, Mexico và Peru - tất cả đều chia sẻ một bản sắc văn hoá Mỹ La tinh, một hình thức chính phủ dân chủ và một mô hình kinh tế tự do.

PA hướng tới thiết lập một hình thức hội nhập sâu rộng, cho phép di chuyển tự do hàng hoá, dịch vụ, nguồn lực và con người. Nó cũng nhằm mục đích phục vụ như một bệ phóng cho các nước thành viên PA thâm nhập khu vực Châu Á-Thái Bình Dương năng động.

Khi xem PA là một khối, PA sẽ là một trong những nền kinh tế lớn thứ tám thế giới, có dân số 225 triệu dân. Trong khu vực, khối PA chiếm 39% GDP, 50% kim ngạch thương mại, và thu hút 44% vốn FDI.

Sáng kiến hội nhập khu vực mới này là một bước đột phá vì PA thực sự mang lại những kết quả cụ thể. Những thành tựu chính của PA bao gồm tự do mua bán trao đổi 92% hàng hoá giữa bốn nước thành viên; thống nhất thị trường chứng khoán của bốn nước thành viên để tạo thành thị trường chứng khoán tích hợp Mỹ Latinh, vốn đang là sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất Mỹ Latinh; đồng thuận thành lập quỹ cứu trợ để ứng phó thiên tai; và thiết lập các đại sứ quán tại một số quốc gia.

Tiềm năng kinh tế của PA đã không được chú ý đến mãi tới khi 52 quốc gia quan sát viên của PA bắt đầu cuộc đàm phán quy chế thành viên với Australia, Canada, Singapore và New Zealand.

Theo số liệu từ Ngân hàng Thế giới, Mexico có GDP 1.046 nghìn tỉ USD và dân số 127 triệu người, lần lượt chiếm 59% tổng GDP và 56% tổng dân số của PA, biến Mexico thành nền kinh tế lớn nhất PA. Ngoài ra, với vị thế nền kinh tế lớn thứ hai ở Mỹ Latinh, Mexico có đủ kinh nghiệm và nguồn lực kinh tế để trở thành đầu tàu, tiếp tục dẫn dắt các nước đồng minh trong quá trình hội nhập khu vực.

PA vẫn đang trong giai đoạn đầu, nó cần phải vượt qua những trở ngại lớn lao trước khi có thể đạt được một hình thức hội nhập sâu rộng hơn mà nó hằng tìm kiếm. Theo Ngân hàng Thế giới, dòng thương mại giữa Mexico với Chile, Colombia và Peru là không đáng kể vì cả ba nước này chỉ chiếm 0,76% và 1,67% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Mexico.

Nhưng thành phần kinh tế của các nước thành viên rất đa dạng – Mexico xuất khẩu thành phẩm trong khi ba nước còn lại tập trung vào nguyên liệu thô và hàng hoá trung gian – đây là cơ hội lớn để thiết lập các chuỗi sản xuất có giá trị cao nhằm bổ sung cho các nền kinh tế nhiều triển vọng trong tương lai gần.

Nhờ vào vị thế gần gũi nước láng giềng và cũng là đối tác kinh tế lớn nhất thế giới, nền kinh tế Mexico đã trở nên tự mãn. Bên cạnh NAFTA, giới elite của Mexico chẳng cần tìm kiếm ở đâu khác tốt hơn một thị trường Mỹ rộng lớn và mở cửa hay sao?

Với những thay đổi mạnh mẽ trong chính sách kinh tế của nước Mỹ, Mexico cần phải nhìn xa hơn về phía bắc, nhìn về phía nam đối với các nước láng giềng ở Mỹ Latinh và phía tây đối với các nền kinh tế đang phát triển nhanh ở Châu Á Thái Bình Dương.

Mexico cần phải tận dụng các lợi ích mà nước này chia sẻ với Chile, Colombia và Peru để tiếp tục quá trình hội nhập khu vực thông qua PA, vì PA trao cơ hội để Mexico đa dạng hóa các nước đối tác thương mại và giành lại vị thế như một cường quốc khu vực ở Mỹ Latinh.

Tác giả: J.Alonso Álvarez - ND

Nguồn: trtworld.com

Từ khóa: Mexico, sẵn sàng, đa phương hóa, quan hệ ngoại giao, ngoài nước, Mỹ