Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Như những gì mà Trump từng cam kết trong chiến dịch tranh cử tổng thống, tại các cuộc họp kín sắp tới, vị Tổng thống Mỹ sẽ vạch ra một kế hoạch quyết liệt hơn để đối phó với Trung Quốc.

Theo tiết lộ của một số quan chức liên quan, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chuẩn bị tung ra những biện pháp thương mại cứng rắn hơn trong những tuần tới, có khả năng sẽ bao gồm các loại thuế mới nhắm vào Trung Quốc và những đối thủ kinh tế mà Mỹ cáo buộc có hoạt động thương mại không công bằng.

Một nguồn tin chính thức cho hay, trong tuần này, ông Trump dự kiến sẽ họp mặt với các bộ trưởng nội các và cố vấn cấp cao để hoàn chỉnh các quyết định xoay quanh cuộc chiến thương mại với Trung Quốc trên mọi phương diện, từ vấn đề nhập khẩu thép, tấm năng lượng mặt trời từ Trung Quốc, cho đến các chính sách về sở hữu trí tuệ tại nước này.

Nguồn tin này nhấn mạnh rằng, các ý tưởng cụ thể vẫn đang được xây dựng. Tuy nhiên, nhiều quan chức đã chia sẻ với tờ Politico rằng các cuộc thảo luận đã vượt xa giai đoạn cơ bản quyết định việc có nên thực hiện những chính sách thương mại cứng rắn hơn, và hiện đang chuyển sang bàn bạc những biện pháp cụ thể mà tổng thống nên áp dụng.

Bằng cách tập trung vào thương mại, ông Trump đang quay trở lại với những cam kết quan trọng mà ông từng đưa ra trong chiến dịch tranh cử. Nhiều nhà tham mưu đã tỏ ra lo ngại khi ông Trump không thực hiện được những cam kết này trong năm đầu tiên làm tổng thống. Và với triển vọng hạn chế về khả năng luật được thông qua, thương mại là một trong những lĩnh vực chính sách quan trọng mà tổng thống có thể tự do hành động mà không phải phụ thuộc vào Quốc hội.

Các nguồn tin cho biết, các cuộc họp kín sắp tới với tổng thống để bàn về tình hình thương mại sẽ làm hé lộ rõ hơn những chủ trương của ông Trump. Các cố vấn cấp cao của Trump vẫn đang làm việc một cách âm thầm trong nhiều tháng qua để phát thảo định hướng cho chương trình nghị sự thương mại của ông. Tuy nhiên, quan chức từ cả hai bên đối lập trong các cuộc thảo luận cho biết, họ vẫn chưa xác định rõ mức độ quyết liệt mà tổng thống muốn thực hiện.

Một quan chức cho biết, tổng thống hiện “vẫn chưa quyết định và sẽ có thể đưa ra nhiều phương án khác nhau”. Tuy vậy, ông cho biết thêm, “rất có khả năng” là tổng thống sẽ “bật đèn xanh” cho phép thông qua một số loại thuế mới trong những tuần tiếp theo, một động thái có khả năng làm dấy lên làn sóng phản đối từ những nước bị ảnh hưởng.

Ông Trump thường xuyên bộc lộ thái độ khó chịu với các trợ lý của mình, ông cho rằng chính quyền Mỹ chưa hành động đủ quyết liệt, và ông đang khuyến khích các cố vấn của mình xây dựng những biện pháp áp thuế khắc nghiệt nhất lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, một quan chức cho biết.

Trong cuộc họp tại Camp David vào cuối tuần qua, Tổng thống Trump đã phát thảo những chủ trương của ông về thương mại với các nhà lãnh đạo quốc hội thuộc Đảng Cộng Hòa. Theo thông tin từ những người có mặt tại cuộc họp ở Camp David, nhiều nhà lập pháp thuộc Đảng Cộng Hòa đã cảnh báo ông Trump không nên đi quá xa, và thể hiện sự lo ngại đối với việc rút khỏi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Các thượng nghị sĩ Đảng Cộng Hòa cũng đã đưa ra những cảnh báo tương tự trong cuộc họp mới đây với Tổng thống tại Nhà Trắng.

Người phát ngôn của Nhà Trắng đã từ chối đưa ra bình luận khi được hỏi về vấn đề này.

Giữa lúc sự quan ngại đang lan rộng rằng những quyết định bốc đồng của Tổng thống Mỹ có thể châm ngòi cho một cuộc chiến tranh thương mại, các cố vấn của ông Trump đang tổ chức những cuộc họp hàng tuần để đánh giá các lựa chọn - bao gồm việc phải áp thuế và hạn ngạch lên những mặt hàng nào, và phải áp bao nhiêu để đủ kiềm chế Trung Quốc – giữa các vụ việc thương mại nổi bật khác nhau với hi vọng có thể trình cho tổng thống những đề xuất chính sách đã được nghiên cứu kỹ lưỡng.

Với hệ thống mã số thuế mới được tu sửa hoàn chỉnh, các cuộc họp diễn ra từ hôm thứ ba (2/1), dẫn dắt bởi Trợ lý Tổng thống Rob Porter, đã trở nên căng thẳng hơn trong suốt tuần qua. Theo những người tham gia vào kỳ họp này, các thành viên chủ chốt được yêu cầu phải phát thảo những bản ghi nhớ và tiến hành phân tích đánh giá các lựa chọn chính sách kinh tế quan trọng.

Các cuộc họp thường xuyên có sự góp mặt của những bộ trưởng nội các quan trọng và những viên chức quản lý cấp cao, bao gồm Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross, Bộ trưởng Nông nghiệp Sonny Perdue, Bộ trưởng Lao động Alexander Acosta, Bộ trưởng Ngân khố Steven Mnuchin, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer, cố vấn thương mại Peter Navarro, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Kevin Hassett và Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Gary Cohn.

Theo thông tin từ hai viên chức quản lý, ông Cohn muốn trú lại tại Nhà Trắng lâu nhất có thể để hỗ trợ việc phân tích các quyết định thương mại, cho đến khi công việc hoàn tất.

Các cố vấn của Trump đang bị chia rẽ sâu sắc trong quan điểm về thương mại, ông Cohn và những người khác thì kêu gọi Trump nên tiếp cận một cách vừa phải và đúng mục tiêu, trong khi một số khác như Navarro lại ủng hộ những hành động triệt để. Trong quá khứ, các cuộc họp thường kết thúc bằng những trận tranh cãi dữ dội, nhưng các nguồn tin cho biết, tình hình hiện tại đã bớt căng thẳng hơn so với vài tháng trước.

Ông Trump từng dành phần lớn thời gian trong chiến dịch tranh cử tổng thống để hứa hẹn về một lập trường thương mại cứng rắn. Tuy nhiên, những nhân vật có cùng lập trường với vị Tổng thống đang cảm thấy ông Trump vẫn làm chưa đủ, kể cả khi ông đã rút Mỹ ra khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), yêu cầu tái đàm phán NAFTA và hiệp định thương mại tự do với Hàn Quốc. Steve Bannon, người từng là chiến lược gia trưởng của Trump trước khi bị sa thải, cùng với những tư tưởng chống Trung Quốc khác, đang kêu gọi Trump phải áp thuế cứng rắn đối với cường quốc Châu Á.

Sau một năm hỗn loạn của hoạt động thương mại, đã đến lúc Trump phải ra quyết định về mức độ quyết liệt trong các biện pháp phòng vệ thương mại mà Mỹ sẽ áp dụng. Và khả năng cao là Mỹ sẽ phải hứng chịu sự trả đũa từ Trung Quốc, Liên minh Châu Âu và các đối tác thương mại khác.

Các chính sách thương mại mà Mỹ đang cân nhắc cũng gây ra khá nhiều tranh cãi. Nó có khả năng tạo ra những bất đồng nghiêm trọng trong quan hệ thương mại của Mỹ với các đối tác và làm dấy lên câu hỏi về sự cam kết của Trump đối với hệ thống quy tắc thương mại đa phương. Tuy nhiên, những lựa chọn này cũng là hợp pháp theo Đạo luật thương mại Mỹ. và mức độ phản đối sẽ phụ thuộc vào độ khắc nghiệt của các biện pháp Trump áp dụng và độ ảnh hưởng của nó đến các quốc gia.

Theo các nguồn tin, hành động thương mại quan trọng đầu tiên của năm 2018 sẽ sớm được công bố. Giai đoạn cuối tháng 1 và đầu tháng 2 sẽ là thời hạn cuối để Trump đưa ra quyết định liên quan đến pin năng lượng mặt trời và máy giặt, viện dẫn Điều luật 201 của Đạo luật Thương mại Mở rộng 1974. Nguồn tin cho biết, quyết định đối với pin năng lượng mặt trời có thể sẽ không được công bố trong tuần này, nhưng nó có thể đến vào tuần sau.

Đối với trường hợp của máy giặt và pin mặt trời, Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đã phán quyết rằng sự gia tăng nhập khẩu đối với mặt hàng này là “nguyên nhân chính gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho ngành công nghiệp nội địa”. Phán quyết đó đã trao cho Trump cơ sở pháp lý để áp lệnh tạm thời hạn chế nhập khẩu, nhằm giúp các doanh nghiệp bị ảnh hưởng có thời gian hồi phục.

Cả bốn ủy viên của ITC đều khuyến nghị thời hạn bảo hộ là 4 năm – bao gồm áp thuế và hạn ngạch nhập khẩu – đối với trường hợp pin mặt trời, vụ kiện được trình bởi hai công ty Suniva và SolarWorld. Tuy nhiên, các ủy viên không đồng ý với mức độ hạn chế được đề nghị.

Các ủy viên cũng nhất trí với thời hạn bảo hộ 3 năm cho sản phẩm máy giặt – vụ kiện được trình bởi công ty Whirlpool, và sau đó có sự tham gia của General Electric. Cả bốn ủy viên cũng khuyến nghị áp mức thuế nhập khẩu 50% khi sản lượng vượt quá 1,2 triệu cái. Hai ủy viên đề nghị giảm thuế nhập khẩu nằm trong hạn ngạch 1,2 triệu cái, hai ủy viên còn lại cho rằng điều này là không cần thiết.

Trump cũng đang phải cân nhắc những quyết định sắp tới cho hai trường hợp liên quan đến câu hỏi liệu khối lượng thép và nhôm nhập khẩu hiện tại có gây hại cho an ninh quốc gia vì đe dọa tương lai của hai ngành sản xuất nhôm và thép nội địa. Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross sẽ phải chính thức trình bản kiến nghị của ông cho Tổng thống Trump vào ngày 15 tháng 1 đối với trường hợp thép nhập khẩu và vào ngày 22 tháng 1 đối với trường hợp nhôm nhập khẩu.

Một khi Trump nhận được các báo cáo, ông sẽ có 90 ngày để quyết định nên áp dụng hành động nào. Nếu Bộ Thương mại phát hiện ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia, ông Trump sẽ có toàn quyền quyết định loại lệnh cấm mà ông muốn áp đặt.

Tổng thống có thể áp lệnh tăng thuế hoặc hạn ngạch lên mọi sản phẩm thép và nhôm nhập khẩu từ mọi quốc gia, hoặc ông có thể thiết kế những biện pháp phòng vệ thương mại cụ thể hơn để hỗ trợ các nhà sản xuất nội địa, đồng thời tối thiểu hóa những tổn thương đến các lĩnh vực khác trong nền kinh tế và các đối tác thương mại.

Những lệnh cấm trên phương diện rộng gần như chắc chắn sẽ phải đối mặt với sự trả đũa và cả sự chú ý của Tổ chức Thương mại Thế giới. Nó cũng có thể làm dấy lên những chính sách tương tự từ các nước khác. Họ có thể sẽ đóng cửa thị trường đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ trên danh nghĩa bảo vệ an ninh quốc gia.

Trong một trường hợp riêng biệt khác, Tổng thống Trump có thời hạn đến tháng 8, để đưa ra phán quyết liên quan đến một vụ điều tra các chính sách của Trung Quốc, về vấn đề sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, người ta dự đoán ông Trump sẽ sớm đưa ra một quyết định vào đầu năm nay.

Nhiều người dự đoán rằng, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer sẽ tìm ra bằng chứng chứng minh hành vi của Trung Quốc trong việc ép buộc các công ty Mỹ phải chuyển giao công nghệ đáng giá và làm giảm giá trị tài sản trí tuệ của họ. Tuy nhiên, người ta vẫn chưa xác định chắc chắn khi nào ông Lighthizer sẽ trình những kế hoạch cụ thể để đối phó với Trung Quốc.

Mức độ các hành động của Trump sẽ phụ thuộc vào khối lượng “thiệt hại” mà ông Lighthizer phát hiện trong quá trình điều tra của mình. Thiệt hại càng cao thì mức độ trả đũa của Trump cũng tương tự. Ông Trump có thể sẽ tăng thuế nhập khẩu đối với hàng Trung Quốc hoặc cấm các công ty Trung Quốc tiến hành kinh doanh trong một số lĩnh vực nhất định trong nền kinh tế Mỹ.

Ông Lighthizer cũng không bỏ qua khả năng sẽ khởi kiện hành vi của Trung Quốc lên Tổ chức Thương mại Thế giới, nếu cuộc điều tra của ông phát hiện ra những hành vi cho là đã vi phạm các quy tắc của tổ chức này.

Nguồn: Politico – HN

Từ khóa: phòng vệ thương mại, chiến tranh thương mại, sở hữu trí tuệ, thuế nhập khẩu, chống bán phá giá, nhôm, thép