Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Liệu Tổng thống Trump có nhận ra rằng, Trung Quốc giờ đây đang là thị trường lớn nhất của General Motor với 11 nhà máy liên doanh chuyên sản xuất và phân phối hơn 3,8 triệu ô tô trong năm 2016? Doanh thu của Caterpillar ở khu vực châu Á Thái Bình Dương đã tăng thêm 25%, nhờ phần lớn vào sản lượng hàng hóa xuất sang Trung Quốc đã tăng gấp đôi? Trung Quốc đang là thị trường lớn thứ hai của Apple? Và 1/5 chi tiêu cho quảng cáo trên toàn cầu năm 2016 được trả cho Google và Facebook, trong khi mới cách đây 5 năm, con số này chỉ bằng một nửa?

Bài phát biểu về chiến lược an ninh quốc gia mới đây của Tổng thống Donald Trump dường như bỏ qua hết những thực tế kể trên, kể cả việc Facebook đang có nhiều người dùng ở Ấn Độ hơn bất cứ nơi nào trên thế giới. Phớt lờ thực tại trong cơ sở lý luận, chiến lược của Tổng thống đang tua thế giới ngày nay trở về thời kỳ trước năm 1914, khi mà các thế lực lớn trên thế giới còn cạnh tranh để giành giật thị phần và tầm ảnh hưởng.

Nhưng trên hết, học thuyết của Trump đã bỏ qua nguyên lý kinh tế học nền tảng 101 của David Ricardo năm 1817 - lý thuyết về lợi thế so sánh. Ricardo cho rằng, một nền kinh tế có khả năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ với chi phí cơ hội thấp hơn, tức hiệu quả hơn các nền kinh tế khác, thì nền kinh tế đó được cho là có lợi thế.

Ngày nay, Hoa Kỳ là nước dẫn đầu thế giới về kỹ thuật công nghệ bởi vì Hoa Kỳ sản xuất hàng hóa đó hiệu quả hơn các nước khác. Không giống như việc xây dựng đường sắt hay khai thác quặng mỏ ở thế kỷ 19, khi mà yếu tố cốt lõi của tính hiệu quả nằm ở chỗ nguồn vốn có sẵn, lao động giá rẻ, sự thích nghi với dây chuyền tự động, và nguồn cung nguyên liệu thô. Ngày nay, thành tố quan trọng nhất để mang lại sự hiệu quả đó chính là ý tưởng được tự do lên men. Sáng tạo chính là chìa khóa làm cho nước Mỹ có lợi thế so sánh cách biệt so với các quốc gia khác.

Vì vậy, tư tưởng trong học thuyết của Trump cho rằng Hoa Kỳ đang ở thế bất lợi vì phải cạnh tranh với các doanh nghiệp do nhà nước kiểm soát của Nga và Trung Quốc về cơ bản là sai lầm. Nền kinh tế bị nhà nước kiểm soát sẽ hạn chế khả năng sáng tạo của các kỹ sư phần mềm, hạn chế doanh nghiệp trong việc khai phá ý tưởng đó, và hạn chế các quỹ đầu tư mạo hiểm trong việc cấp vốn cho ý tưởng. Điều đó không có nghĩa các quốc gia này không phát triển các ngành kỹ thuật, ví như Trung Quốc đang có ngành công nghệ nở rộ, nhưng điều đó chứng tỏ, Hoa Kỳ sẽ có lợi thế vượt trội hơn các quốc gia khác trong lĩnh vực công nghệ.

Sai lầm cơ bản thứ hai trong chiến lược an ninh quốc gia của Trump nằm ở chỗ, những ngành công nghiệp của tương lai như trí thông minh nhân tạo và các ngành kỹ thuật khác cần môi trường toàn cầu hóa để phát triển lớn mạnh, chứ không phải là môi trường nhỏ hẹp trong nước. Jonathan Haskel và Stian Westlake, trong quyển sách mang tên “Capital Without Capitalism” của mình, đã nhận định các lĩnh vực đầu tư hàng đầu ở Hoa Kỳ hiện nay tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp liên quan đến tài sản vô hình, như phần mềm, kiểm tra phần mềm, nghiên cứu và phát triển (R&D), chứ không phải đầu tư vào tài sản hữu hình như mỏ than, hay quặng thép.

Haskel và Westlake đã minh họa sự khác biệt giữa một doanh nghiệp toàn cầu mới, ví dụ như Starbucks, với một quặng thép truyền thống. Quặng thép sẽ không thể di chuyển về mặt vật lý, nhưng Starbuck có thể có đến 1200 cửa hàng tại mỗi quốc gia. Thực tế, trong năm 2017 vừa qua, cứ mỗi 15 giờ, một cửa hàng Starbuck mới lại mọc lên tại Trung Quốc. Starbucks chỉ là một ví dụ nhỏ để chúng ta thấy rằng, khái niệm về khả năng mở rộng kiến thức và nền kinh tế theo xu hướng tài sản vô hình đang định nghĩa lại hoạt động kinh tế như thế nào, cũng gần giống như chuyển biến mà cuộc cách mạng công nghiệp Anh đã từng mang lại.

Hãy nhìn vào phần mềm của Facebook, khả năng mở rộng của nó gần như là vô cùng vô tận, và so nó với Tập đoàn Koch Industries với các khoản đầu tư tài sản cố định như nhà máy hóa chất, nhựa đường, giấy và bột giấy. Nếu tính mở rộng là cốt lõi cho tăng trưởng trong lĩnh vực mà Hoa Kỳ có lợi thế so sánh, thì toàn cầu hóa là điều bắt buộc. Các doanh nghiệp có khả năng mở rộng hoạt động sẽ không e sợ cạnh tranh trong nước. Các doanh nghiệp đó luôn quan niệm, ý tưởng cần được chia sẻ, và điều họ mong muốn đó chính là một bộ quy tắc công bằng thống nhất chung trên toàn cầu. Đó là lý do TPP lại quan trọng với tương lai của nước Mỹ đến như vậy. Vậy mà, trong chiến lược an ninh quốc gia, chính quyền Mỹ lại không hề nhắc đến TPP.

Google, Microsoft, Apple và Facebook đã vận động hành lang rất dữ dội cho TPP. Hiệp định này sẽ cho phép các công ty trên được dễ dàng hơn khi lưu trữ dữ liệu xuyên quốc gia, được hưởng cơ chế bảo hộ bản quyền nghiêm ngặt, đồng thời ngăn chặn được các hoạt động ăn cắp kỹ thuật số. Hiệp định này cũng bao gồm một bộ quy tắc thương mại quốc tế không cho phép chính phủ các nước được ngăn chặn hoạt động chia sẻ dữ liệu xuyên quốc gia của doanh nghiệp. Điều cần cực kỳ quan trọng bởi vì nếu dữ liệu có thể bị chặn và không thể được mở rộng, khi đó, khó mà thu hút thêm đầu tư vào lĩnh vực này.

Toàn cầu hóa, công nghệ và hội nhập chuỗi cung ứng và sản xuất trên toàn cầu đã thay đổi hoàn toàn những giá trị đã từng được dùng để đo lường sức khỏe của một nền kinh tế và sự giàu có của bất kỳ một quốc gia. Một chiến lược an ninh quốc gia nếu không nhận ra điều đó thì đã đủ gây hại cho sự thịnh vượng về lâu về dài của nước Mỹ.

Tác giả: Edward Goldberg - giáo sư kinh tế chính trị quốc gia tại Trung tâm nghiên cứu các vấn đề toàn cầu thuộc Đại học New York và là tác giả của cuốn sách “Quốc gia liên doanh: Tại sao nước Mỹ cần một chính sách ngoại giao mới” và “Bản tuyên ngôn toàn cầu hóa”.

Nguồn: The Hill – TQ

Từ khóa: Toàn cầu hóa, an ninh quốc gia, Mỹ, mở rộng, tài sản vô hình, công nghệ, chuỗi cung ứng