Khu vực tự do thương mại Châu Phi sắp đi vào hoạt động

FTA 1

Các quốc gia Châu Phi cuối cùng cũng đã chấp nhận thông qua một khuôn khổmới cho Khu vực Thương mại Tự do Châu lục (CFTA).

CFTA được kỳ vọng sẽ giúp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa của Châu Phi, vốn đang bị cản trở bởi các rào cản thuế quan và phi thuế quan.

Khuôn khổ mới này đòi hỏi các nước Châu Phi phải áp dụng một cách tiếp cận chung giữa các nước trên toàn lục địatrong sáu chủ đề quan trọng cấu thành nên thỏa thuậnCFTA, bao gồm: những rào cản phi thuế quan; quy tắc xuất xứ; lĩnh vực đầu tư, di chuyển thể nhân, lĩnh vực dịch vụ; sự tự do hóa và các quy định tiêu chuẩn; các biện pháp phòng vệ thương mại và giám sát đánh giá.

Trước đây, hoạt động đàm phán ở Châu Phi thường được diễn ra một cách riêng biệt giữa từng quốc gia, khiến cho hệ thống thương mại của lục địa bị phân mảnh. Vì vậy, việc thông qua khuôn khổ của hiệp định CFTA sẽ giúp Châu Phi trở thành một thể thống nhất.

Khuôn khổ này đã được thông qua tại hội nghị các Bộ trưởng Thương mại của Liên minh Châu Phi (AMOT) diễn ra hai ngày tại thủ đô Niamey của nước Cộng hòa Niger. Mục tiêu của hội nghị lần này là nhằm thảo luận sâu hơn về CFTA, vốn đang là nhu cầu cấp bách của các nước trong khu vực.

Chủ đề dự kiến ban đầu của Hội nghị tại Niameylà tổng kết lại những vấn đề nổi bật liên quan đến Các Cơ chế Tự do hóa thuế quan – những cơ chế được thông qua trong cuộc họp thứ ba giữa các Bộ trưởng Thương mại của Liên minh Châu Phi vào tháng 6 năm 2017 – đồng thờixem xét những bản phát thảo cho hiệp định CFTA, nghị định thư và các phần phụ lục, với kì vọng hiệp định sẽ hoàn tất trước khi năm 2017 kết thúc.

Trước đó, nhiều quốc gia đã không tin rằngkhuôn khổ của hiệp định có thể được thông qua tại hội nghị lần này, nhất là khivẫn còn một số quốc gia tỏ ra khá dè dặt với hiệp định.

Ông Chiedu Osakwe, Trưởng đoàn đại diện đàm phán của Nigeria, đồng thời cũng là Chủ tịch của Nhóm các quan chức thương mại cấp cao (STOs) và Diễn đàn Thảo luận (NF) chia sẻ rằng, với việc khuôn khổ của hiệp định được thông qua bởi AMOT, “Châu Phi đang có rất nhiều cơ hội để trở thành một khu vực tự do thương mại cấp lục địa. Hội nghị tại Niamey chính là một bước đột phá quan trọng. Chúng ta đã đạt được những tiến độ đáng kể và những mục tiêu ưu tiên của chúng ta đã được hoàn thành.”

Ông cho biết các nước Châu Phi đã hoàn thành những mục tiêu quan trọng đầu tiên trong kế hoạch triển khai Chương trình nghị sự CFTA trước năm 2063, được vạch ra bởi Ủy ban Liên minh Châu Phi (AUC).

Ông Osakwe cho biết, “theo lịch trình vạch ra bởi Liên minh Châu Phi, vào tháng 1 năm sau, hiệp định CFTA sẽ được xem xét ký kết tại từng nước Châu Phi, và đến tháng 3 năm 2018, hiệp định này sẽ đi vào hiệu lực”.

Bà Vera Songwe, thành viên của Ban Thư ký Liên Hiệp Quốc, đồng thời cũng là Thư ký Điều hành của Ủy ban Kinh tế Châu Phi (ECA), đã dự đoán rằng “thông qua việc xóa bỏ các rào cản thuế quan, hiệp định CFTA có thể thúc đẩy giá trị thương mại các nước trong khu vực Châu Phi tăng 52%, và thậm chí có thể tăng gấp đôi nếu như các rào cản phi thuế quan cũng được giảm bớt, đem lại cho Châu Phi một khoảng phúc lợi tương ứng 22 tỉ USD.

Bà cho rằng “hoạt động thương mại giữa Châu Phi với các nước nằm ngoài khu vực thường chỉ tập trung vào lĩnh vực khai thác nguyên liệu thô và tài nguyên. Việc gia tăng thúc đẩy hoạt động thương mại trong khu vực sẽ đặc biệt có lợi cho các ngành công nghiệp và lĩnh vực xuất khẩu sản phẩm phụ trợ của Châu Phi, từ đó giúp tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn.”

Bà Songwe lưu ý rằng “thay vì lệ thuộc vào sự thay đổi của giá cả hàng hóa quốc tế, việc đa dạng hóa hoạt động xuất khẩu sẽ giúp tạo ra sự tăng trưởng bền vững. Thị trường lục địa được mở rộng và củng cố bởi hiệp định CFTA cũng sẽ giúp thu hút thêm nhiều nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhằm nâng cao sản lượng và năng suất. Đồng thời, việc phát triển hoạt động thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp cũng giúp giải quyết vấn đề an ninh lương thực cho khu vực Châu Phi.”

Cũng theo bà Songwe, hoạt động thương mại bên trong khu vực Châu Phi “hiện tại chỉ tập trung vào một số loại hàng hoá nhất định. Nghiên cứu của Ủy ban Kinh tế Châu Phi cho thấy, việc thiết lập một danh mục loại trừ gồm 52 sản phẩm (“danh mục loại trừ” là danh mục liệt kê các sản phẩm được loại ra khỏi diện áp dụng thuế quan ưu đãi) - tương ứng 1% dòng thuế - cũng có khả năng làm giảm 74% giá trị nhập khẩu giữa các nước trong khu vực Châu Phi.

Bà Songwe kêu gọi các bên phải thận trọng trong việc thiết lập những danh sách loại trừ, để đảm bảo không làm giảm giá trị của hiệp định CFTA. Nếu vấn đề này không được quan tâm, chúng ta sẽ không thể thúc đẩy hoạt động thương mại bên trong khu vực Châu Phi.

“Để bảo đảm cho sự tự do hoá của hàng hoá, chúng ta cần phải duy trì danh sách loại trừ ở mức thấp nhất. Cách tốt nhất để làm được điều này là chuẩn hóa kép các danh sách loại trừ. Như thế, chúng sẽ không thể loại bỏ mọi mặt hàng nhập khẩu có giá trị cao ra khỏi danh sách ưu đãi thuế.”

Để hiệp định CFTA có ý nghĩa, bà Songwe ủng hộ các nước Châu Phi “cần phải giới hạn việc sử dụng danh sách loại trừ, tập trung hơn vào con đường phát triển lâu dài và cái nhìn bao quát, hướng đến tạo ra một thị trường chung Châu Phi vững chắc và thống nhất.”

Nguồn: The Nation _ HN

Từ khóa: hiệp định thương mại tự do, CFTA, thị trường chung, tự do hóa thuế quan, Châu Phi