Ai sẽ hưởng lợi từ Cộng đồng Kinh tế ASEAN?

AEC4

Một số tổ chức dân sự xã hội cho rằng sự ra đời của Cộng đồng kinh tế ASEAN chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp.

Một trong những chương trình nghị sự của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) là thiết lập nên Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), mở ra cánh cửa hội nhập cho khu vực với 600 triệu người tiêu dùng và tổng GDP 2,4 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, một vài tổ chức dân sự đang muốn trì hoãn việc này và kêu gọi xem xét lại khuôn khổ của AEC vì cho rằng nó chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp và tầng lớp cao trong xã hội.

AEC được xây dựng dựa trên 4 trụ cột: một thị trường cơ sở thống nhất, tăng cường năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế công bằng và giúp ASEAN hội nhập sâu hơn vào kinh tế toàn cầu. Để tạo được năng lực cộng hưởng các thị trường và trung tâm sản xuất của khu vực, dòng hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề cần được dịch chuyển tự do. Những người ủng hộ cho rằng nếu hội nhập thành công, ASEAN có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới trong thời gian tới.

Theo quan điểm của Viện chính sách Ibon Philippines, mô hình hiện tại của AEC có thể ảnh hưởng tiêu cực đến người nghèo trong khi mang lại điều kiện thuận lợi cho các “công ty nước ngoài đang tăng cường tích lũy nguồn lực của khu vực”.

Cơ quan này cũng cho rằng nhìn chung AEC có thế gây bất lợi cho những công dân bình thường, làm xói mòn dân chủ và làm giảm khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội vì tự do hóa và tư hữu hóa sẽ tạo bất bình đẳng lớn hơn trong và giữa các nước ASEAN. Ngoài ra, sự dịch chuyển lớn về lao động, mất an toàn việc làm, gia tăng chiếm hữu đất đai và tài nguyên dần dần sẽ tác động tiêu cực đến các cộng đồng nông dân quy mô nhỏ.

Viện Ibon Philippines trích dẫn điều khoản về giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và Nhà nước (ISDS) như môt ví dụ điển hình về sự bảo vệ lợi ích một chiều cho các tập đoàn lớn khi họ có thể kiện chính phủ vì những rủi ro về lợi nhuận.

Ibon cũng cảnh báo rằng AEC có thểm làm trầm trọng thêm tình trạng “tăng trưởng không đều và không công bằng” tại châu Á vì tiếp tục theo đuổi “mô thức phát triển cũ” đặc trưng bởi “cuộc chay đua về lao động giá rẻ, tiêu chuẩn môi trường - thuế suất thấp và sự thay đổi các điều luật quốc gia nhằm tạo ra môi trường thân thiện cho các nhà đầu tư”.

Tại Diễn đàn công dân ASEAN mới được tổ chức gần đây tại Malaysia, các tổ chức xã hội dân sự đã đưa ra tuyên bố bày tỏ mối quan ngại của mình theo đề xuất của Viện Ibon. Một đoạn trong tuyên bố nói: “Tự do hóa thị trường lao động đã và đang làm gia tăng sự bất ổn định của việc làm và tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của người lao động”.

Các tổ chức dân sự cũng bày tỏ sự phản đối với mô hình phát triển của ASEAN thông qua hội nhập khu vực vì cho rằng sự lựa chọn này ủng hộ cho “các hiệp định thương mại tự do không công bằng, được đàm phán và thống nhất bởi các chính phủ thành viên mà không đảm bảo sự công bằng và trách nhiệm về kinh tế, phân bổ nguồn lực, giới và môi trường”.

Đưa ra một khuôn khổ khác cho AEC, Ibon đề xuất việc hội nhập phải biến ASEAN thành một khu vực mà ở đó “người dân thực sự là trung tâm, chiến lược phát triển phải tập trung nhiều hơn vào mối quan tâm của người dân như an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, nhân quyền thay vì chỉ tập trung mở rộng thị trường”.

“Đoàn kết, hợp tác và bổ trợ giữa các nước thành viên là điều cần được theo đuổi thay vì cạnh tranh kinh tế”, tuyên bố chung của Diễn đàn khẳng định.

Và khi AEC chưa thực thi một cách đầy đủ, các tổ chức dân sự kêu gọi các cuộc tham vấn dân chủ và toàn diện với các bên liên quan để các cuộc đàm phán cho hội nhập khu vực không bị giới hạn bởi chính phủ các nước thành viên.

Chỉ khi xây dựng được một khu vực mạnh mẽ vì lợi ích của công chúng, ASEAN mới có thể thành công trong việc theo đuổi các cuộc đàm phán khác đang diễn ra như Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) do Trung Quốc dẫn dắt và Hiệp định TPP do Mỹ đứng đầu.

Khái niệm về cộng đồng kinh tế ASEAN là điều quan trọng và AEC cần phải thúc đẩy cho tiềm năng kinh tế của khu vực. Nhưng khái niệm này cần một định nghĩa mới để thực sự trao quyền cho người dân.

Tác giả: Mong Palatino – Biên tập viên khu vực Đông Nam Á và châu Đại Dương, Tờ Global Voices.

Theo http://thediplomat.com - PC

Từ khóa: hưởng lợi, hội nhập, kinh tế, AEC, ASEAN