Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ông John Podesta, Đặc phái viên khí hậu Hoa Kỳ, đã tiên đoán sự kết thúc của WTO khi Hoa Kỳ quyết định điều chỉnh bộ quy tắc quốc tế nhằm hạn chế lượng khí thải carbon và sự thống trị của Trung Quốc đối với các ngành công nghiệp chủ chốt tại quốc gia này.

Hoa Kỳ đã giáng một đòn chí mạng xuống Tổ chức Thương mại Thế giới tại Hội nghị của Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu tổ chức bởi Đại học Columbia. Tại Hội nghị này, ông John Podesta đã đưa ra các tuyên bố gây chấn động về chính sách khí hậu và thương mại.

Trong bài phát biểu, ông nhấn mạnh rằng các chính sách thương mại và quy tắc quốc tế hiện nay chưa chú trọng đến lượng khí thải trong hàng hóa. Thay vào đó, chúng ta cần một cách tiếp cận thông minh, phù hợp với thế kỷ 21 đối với chính sách khí hậu và thương mại nhằm phát động một “cuộc đua tới hàng đầu” cho hành động vì khí hậu.

Sau hàng loạt các lời đe dọa và thách thức từ phía Mỹ đối với Trung Quốc, trong đó có cả lời đe dọa gần đây từ Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen về việc áp đặt thêm thuế quan đối với Trung Quốc. Ông John Podesta khẳng định chính quyền Biden sẵn sàng thay đổi nguyên tắc thương mại toàn cầu để đạt được mục tiêu cuối cùng là giảm khí thải carbon và sự thống trị của Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghiệp quan trọng.

Hiện nay, quá trình giảm khí thải carbon của Trung Quốc phụ thuộc mạnh mẽ vào các công nghệ sạch như tấm pin mặt trời và pin lithium-ion phát triển nhờ chính sách thúc đẩy công nghiệp của nước này. Xe điện của Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới do chất lượng và giá thành của nó, đây cũng là mối quan tâm của nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Sự phát triển này có lợi cho hành tinh, nhưng mang lại tác động xấu cho người lao động ở những quốc gia khác đang cạnh tranh với Trung Quốc.

Tệ hơn nữa, đã có những cáo buộc về việc sử dụng lao động cưỡng bức, mặc dù phủ nhận vấn đề trên nhưng Bắc Kinh vẫn phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt nặng nề từ cộng đồng quốc tế.

Chính sách đặc trưng của Tổng thống Joe Biden, bao gồm Đạo luật giảm lạm phát đều nhấn mạnh đến việc đưa cơ hội làm việc và chuỗi cung ứng về lại Hoa Kỳ.

Ông Podesta kêu gọi việc tạo ra một hệ thống thương mại mới bảo vệ các khoản trợ cấp môi trường ở Hoa Kỳ và các đối tác tiềm năng liên kết với Washington, đồng thời đề cập đến những thách thức pháp lý và “sự rò rỉ carbon”. Sự định giá carbon của một quốc gia có thể làm tăng chi phí kinh doanh trong nước, nhưng nếu các sản phẩm nhập khẩu từ quốc gia có chính sách khí hậu lỏng lẻo hơn, sẽ tạo ra tình trạng cạnh tranh không công bằng.

Ngoài ra, ông Podesta đã chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc, gọi việc họ có thể thách thức các khoản trợ cấp công nghệ sạch của Hoa Kỳ tại WTO là “quá mỉa mai”.

Hiện tại, Liên minh châu Âu đang áp dụng Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon để giải quyết vấn đề về lượng khí thải, dù Hoa Kỳ không đồng ý với phương pháp này, nhưng ông Podesta cho rằng với Hoa Kỳ, một liên minh mới với các quốc gia có chung chí hướng là điều cần thiết.

Mới đây, Thượng nghị sĩ Bill Cassidy của Đảng Cộng Hòa đã đề xuất Đạo luật Phí ô nhiễm nước ngoài để áp đặt thuế biên giới carbon đối với một số mặt hàng nhập khẩu có lượng khí thải carbon cao hơn hàng hóa của Hoa Kỳ với mục đích nhằm vào Trung Quốc.

Sự kết hợp giữa các lĩnh vực kinh tế, chính trị và môi trường phản ánh một thế giới đang đối mặt với thách thức của các tiêu chuẩn thời hậu chiến, đặc biệt là ở Ukraine. Trong đó, tổ chức WTO là nền tảng thương mại tự do, đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập tiêu chuẩn này. Hoa Kỳ đã thành lập các chuẩn mực này để kiểm soát Liên Xô. Thượng nghị sĩ Cassidy đã đề cập đến điều này trong dự luật của mình và tác động của dự luật này đến Trung Quốc. Công ty phân tích ClearView Energy Partners từ lâu đã chỉ ra rằng các quốc gia và nhóm liên kết với Washington như G7 có cơ hội tiềm năng cho các thỏa thuận thương mại mới với lượng khí thải carbon thấp và thu nhập cao hơn.

Cuộc đua Carbon

Trung Quốc đã tận dụng các khoản trợ cấp, rào cản và lao động giá rẻ để tạo các lợi thế cạnh tranh so với các nhà sản xuất phương Tây. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào năng lượng đốt than, cũng gắn liền với xuất khẩu công nghệ sạch, hiện cho thấy một điểm yếu về cơ cấu có thể khai thác được của đất nước này.

Ông Dan Esty, giám đốc Trung tâm Chính sách và Luật Môi trường Yale đã chỉ ra rằng mục tiêu nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững đã được đề cập ngay từ đầu trong tài liệu thành lập WTO - Hiệp định Marrakesh nhưng việc làm xanh hoá các ngành công nghiệp trong nước trong khi người tiêu dùng vẫn mua sản phẩm từ các nhà máy liên quan đến than là điều không thể thực hiện trong thời gian ngắn.

Gần 30 năm kể từ Hiệp định Marrakesh, nỗ lực cứu hành tinh trong thế kỷ 21 ngày càng liên quan chặt chẽ đến cuộc cạnh tranh lâu dài về vai trò quốc gia dẫn đầu. Không chỉ giảm biến đổi khí hậu mà còn khắc phục những tổn thất do việc dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài gây ra, với chi phí tương đương với việc cải thiện cơ sở hạ tầng và hệ thống công nghiệp. Tuy nhiên, con đường tiết kiệm nhất để giảm thải carbon là đưa xe điện Trung Quốc tràn ngập thị trường, nhưng chúng ta không thể sử dụng một quá trình chuyển đổi năng lượng dựa vào lao động cưỡng bức và lao động phi pháp ở Rusk Belt.

Nguồn: Bloomberg

Từ khoá: giảm phát thải, chính sách thương mại, hội nhập quốc tế, Hoa Kỳ, Trung Quốc, xe điện