Hiệp định CETA sắp có hiệu lực mặc dù bị chỉ trích tạo ra bất công

Hiệp định CETA giúp loại bỏ đến 98% trong tổng số các dòng thuế của Canada. Tuy nhiên, các nhà vận động vẫn cho rằng, lợi ích của CETA thật ra không nhiều đến như vậy.

Hiệp định Kinh tế và Thương mại toàn diện giữa EU và Canada (còn gọi là Hiệp định CETA) sẽ có hiệu lực vào thứ năm tuần tới (ngày 21/9) sau bảy năm đàm phán, mặc cho những chỉ trích liên quan đến sự bất công mà Hiệp định này tạo ra. Hiệp định CETA cũng sẽ “tạm thời” có hiệu lực tại Anh, cho đến khi nước này chính thức rời khỏi EU.

Các chính trị gia ở Anh, châu Âu và Canada đều rất chào đón Hiệp định này vì tin rằng Hiệp định CETA sẽ đem lại sự giàu có cho các nước ở hai bên bờ Đại Tây Dương. Nhưng theo các học giả, Hiệp định CETA sẽ chỉ tập trung làm giàu thêm cho những tầng lớp trên cùng của xã hội.

Nước Anh sẽ rút khỏi Hiệp định CETA ngay khi Brexit chính thức có hiệu lực vào tháng 3 năm 2019. Mặc dù thế, Anh vẫn xem CETA như một bản kế hoạch tiềm năng để triển khai một thỏa thuận thương mại khác với Canada trong tương lai.

Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Anh – ông Liam Fox đã chính thức thông báo bằng văn bản cho Nghị viện Anh rằng Hiệp định CETA sẽ “tạm thời” có hiệu lực tại Anh vào ngày 21/9 tới. Trong thông báo, ông nói “Canada là một trong những nền kinh tế phát triển nhất thế giới và là một đối tác thương mại quan trọng của nước Anh. Việc tạm thời thực thi Hiệp định CETA sẽ có lợi cho người tiêu dùng, mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Anh tiếp cận với thị trường Canada, khi nước này dỡ bỏ đến 98% dòng thuế. Hiệp định sẽ tạo ra cơ hội tuyệt vời cho doanh nghiệp Anh trên khắp đất nước. Chính phủ Anh cũng đang làm việc với Chính phủ Canada để đảm bảo rằng các doanh nghiệp đến từ Anh vẫn được hưởng ưu đãi từ việc thực thi tạm thời Hiệp định này”.

CETA đã được Quốc hội châu Âu và Nghị viện Anh thông qua, nhưng các học giả lại cho rằng mô hình được dùng để đo lường tác động kinh tế của Hiệp định CETA là không đáng tin cậy.

Trong một bài nghiên cứu đăng trên Tuần san Quốc tế về Kinh tế-Chính trị, tác giả Pierre Kohler, đến từ Liên Hiệp Quốc và tác giả Servaas Storm, đến từ Đại học Kỹ thuật Delft của Hà Lan, viết rằng “Mô hình của chúng tôi lại cho ra kết quả khác: các lợi ích mà CETA mang lại như “cắt giảm chi phí” hay “tăng tính cạnh tranh” đều tác động âm đến nền kinh tế trong dài hạn (lấy ví dụ, về dài hạn, áp lực cạnh tranh do CETA mang lại sẽ dẫn đến thất nghiệp tăng, sự bất công tăng, và phúc lợi xã hội giảm).

Họ lập luận rằng, dùng chính sách đẩy mạnh xuất khẩu để thay thế cho chính sách bảo đảm nhu cầu trong nước không phải là “một chiến lược tăng trưởng bền vững cho cả Canada và EU”.

Hai tác giả đều cho rằng Hiệp định CETA rốt cuộc sẽ dẫn đến tăng trưởng tín dụng tư nhân, xuất phát từ chính sách tiền tệ nới lỏng, từ đó sẽ tạo thêm nhiều bất ổn kinh tế.

Jean Blaylock, nhân viên chính sách ở Global Justice Now (một tổ chức xã hội đấu tranh vì sự công bằng), nói rằng các nhà chính trị từ trước đến nay đều “thổi phồng lợi ích kinh tế đạt được từ các Hiệp định thương mại”. Tổ chức này chỉ ra rằng “Người hưởng lại duy nhất từ Hiệp định này chính là các tập đoàn lớn. Họ sẽ có thêm đặc quyền mới để kiện chính phủ, họ cũng sẽ tác động để hạ thấp các tiêu chuẩn về chất lượng lương thực (cho phép thực phẩm biến đổi gen) và tư nhân hóa các dịch vụ công, bao gồm cả dịch vụ y tế quốc gia”.

Sau Brexit, nước Anh sẽ không còn là đối tác trong các Hiệp định thương mại đã được đàm phán trước đó bởi EU, nhưng các chính trị gia của nước Anh vẫn tin tưởng rằng CETA – Hiệp định thương mại đã mất đến 7 năm để đàm phán – sẽ là một hình mẫu cho Hiệp định thương mại sau này giữa Anh và Canada.

Nguồn: Independent

Từ khóa: CETA, EU, Canada, Anh, Brexit, hiệu lực, bất công