Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sự sụp đổ đã được đoán trước của TPP không làm giảm nhiều tốc độ so với đà tăng trưởng mạnh mẽ của các hoạt động kinh tế và thương mại ở châu Á.

Các chuyên gia ngân hàng dự đoán, trong năm 2017, các nền kinh tế Trung Quốc, Campuchia, Myanmar và Thái Lan sẽ duy trì mức tăng trưởng cao nhờ sự phát triển của các tầng lớp trung lưu và quá trình đô thị hóa, trong khi đó Nhật Bản vẫn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống toàn cầu.

Bên cạnh đó, Hàn Quốc cũng có nhiều dấu hiệu tích cực về phương diện kinh tế. Cùng với các đối tác từ Trung Quốc và Nhật Bản, những công ty Hàn Quốc cũng tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào ASEAN, đặc biệt là ở Việt Nam.

Người đứng đầu ngân hàng thương mại tại các thị trường quốc tế dành cho khu vực Châu Á Thái Bình Dương của HSBC - Tim Evans cho rằng, “Những nhân tố chính hiện nay là tăng trưởng dân số mạnh mẽ và số người gia nhập tầng lớp trung lưu ngày càng tăng.”

"Một khi bước chân vào tầng lớp trung lưu, người ta sẽ chi tiêu nhiều hơn vào các kỳ nghỉ, những mặt hàng tiêu dùng, và theo Thang nhu cầu của Maslow thì trước hết con người cần thức ăn, sau đó là nơi trú ngụ rồi mới tính tới chuyện mua xe hơi, di động hay đi nghỉ lễ, và chính những điều này thúc đẩy các hoạt động kinh tế ở châu Á.”

HSBC dự đoán sẽ có 66% tầng lớp trung lưu sống tại châu Á vào năm 2030. Một yếu tố thương mại khu vực khác nữa là đô thị hóa. Ví dụ, Trung Quốc đang có thêm 10 triệu người đổ dồn vào các thành phố mỗi năm khiến nhu cầu xây dựng thêm các tòa nhà cao tầng, cải thiện hệ thống tàu điện ngầm và các khu mua sắm càng tăng cao.

Kinh tế Trung Quốc cũng đang trên đà tăng trưởng

Kinh tế Trung Quốc cũng đang trên đà tăng trưởng khi tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của quốc gia này vẫn đang tăng hơn 6% với phản ứng dây chuyền trên toàn khu vực, tương đương kích thước của nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ hay Thụy Điển mỗi năm.

Ông Evans cũng nói với Asia Focus trong một buổi phỏng vấn tại Bangkok rằng, "Có rất nhiều cơ hội cho các nước ở châu Á tăng cường hợp tác thương mại với nhau.”

Thậm chí ngay cả khi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ khởi xướng bị thất bại bởi chính quyền mới của Donald Trump, thì Khu vực Thương mại tự do Châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP) (bao gồm 21 quốc gia tính cả Mỹ và Trung Quốc) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) sẽ mang lại nhiều cơ hội khác cho Châu Á.

Ông Evans tin rằng cả hai thỏa thuận trên sẽ được phê chuẩn khi không có bất kì “luận điệu chính trị” nào lên tiếng cho rằng khả năng phê chuẩn không xảy ra.

Ông cũng cho rằng sự quyết tâm của Trung Quốc được hình tượng hóa như sáng kiến Một Vành đai, Một Con đường (One Belt, One Road) của nước này, trong đó bao gồm cả dự định mở rộng xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng dựa trên hiệu ứng số nhân thông qua sự tham gia của các nhà thầu chính, thầu phụ và các công ty sản xuất xi măng. Nhìn chung, lợi nhuận thương mại cuối cùng được định giá vào khoảng từ 2,000 tỉ cho tới 2,500 tỉ USD.

Ví dụ, nhìn từ góc độ thương mại, tuyến đường sắt cao tốc từ Côn Minh ở phía nam Trung Quốc qua Lào, Thái Lan và có khả năng kéo dài tới Singapore, sẽ mở ra một loạt cơ hội về thị trường mới.

Cũng theo ông Evans, quan điểm của HSBC là ông Trump cùng các chính sách hướng nội của mình sẽ tạo rất ít ảnh hưởng tác động tới thói quem mua và bán của người dân ở khu vực này.

Ông nói, “Yếu tố chính thứ nhất của thương mại châu Á là các hoạt động kinh tế. Hoạt động kinh tế càng sôi nổi, thương mại càng phát triển. Yếu tố lớn thứ hai là giá hàng hóa, và giá thành này, một lần nữa, bị chi phối bởi các hoạt động kinh tế.”

“Hoàn toàn không chỉ đơn giản là ‘Nào chúng ta tự hoạt động thương mại với nhau đi vì chúng ta không hợp tác thương mại với Mỹ nữa.’ Và đây cũng không phải là câu hỏi về việc Mỹ không hợp tác thương mại với châu Á. Có thể là việc hợp tác thương mại với châu Á bị giảm đi chứ không thể nào thay đổi từ có thành không chỉ sau một đêm được.”

"Ông Trump đã từng đưa ra các tuyên bố chắc chắn trong suốt chiến dịch tranh cử và chúng ta sẽ cùng quan sát cách ông thực hiện chúng, tuy nhiên, ông không phải là người độc lập có sức mạnh toàn năng trên khắp lãnh thổ rộng lớn của Mỹ, bởi lẽ vẫn tồn tại những nền tảng cho hoạt động kinh tế và vẫn có người mua kẻ bán trong mối quan hệ này.”

Ông cho rằng trường hợp này không đơn giản như việc Trung Quốc sản xuất rồi bán sản phẩm cho phương Tây, cũng như cho các nước châu Á khác. Thế giới đã chuyển từ mô hình nhà nước nhị nguyên “tự cung tự cấp” sang phương thức hội nhập hơn.

Chuyên gia kinh tế thương mại cao cấp tại HSBC là Douglas Lippoldt phát biểu rằng, bây giờ là thời điểm để châu Á nắm bắt các sáng kiến thương mại.

Trong khi chủ nghĩa dân túy cũng như chủ nghĩa dân tộc có xu hướng gia tăng đáng kể ở châu Âu và Mỹ, thì châu Á vẫn quan niệm về thương mại theo hướng tích cực, đặc biệt là tại các thị trường mới nổi.

Tăng cường mở cửa thị trường trong khu vực

Tăng cường mở cửa thị trường trong khu vực rõ ràng đã giúp cải thiện hiệu suất kinh tế và các nhà lãnh đạo châu Á vẫn đang theo đuổi các sáng kiến tự do hóa thương mại cũng như hội nhập.

Ông Lippoldt phát biểu, "bây giờ là lúc để thúc đẩy các ý tưởng trên phát tín hiệu để toàn thế giới biết rằng thương mại vẫn đóng vai trò trung tâm trong các chính sách kinh tế của Châu Á và Châu Á luôn thực sự mở cửa chào đón các doanh nghiệp.”

Ông cũng nói, biện pháp trước mắt là cần nhanh chóng ký kết RCEP, triển khai thực hiện Hiệp định Tạo thuận lợi thương mạicủaTổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và châu Á cần hỗ trợ Hiệp định Hàng hóa môi trường sắp hoàn thành của WTO.

"Trong số các hiệp định đa biên được đề xuất, RCEP được xem là ứng viên hàng đầu thuộc nhóm các thỏa thuận có thể hoàn thành sớm. Hiệp định này mang tới những triển vọng tốt nhất cho việc tự do hóa thương mại ở mức độ sâu và phạm vi rộng, bao gồm hàng hóa, dịch vụ cũng như đầu tư theo xu hướng hội nhập.”

Cũng theo ông Lippoldt, Hiệp định RCEP đủ quy mô để hình thành nên các quy tắc thương mại chung cho một khu vực kinh tế rộng lớn khi các thành viên tham gia chiếm gần một nửa dân số toàn cầu và gần 1/3 GDP thế giới. Nó cũng cho phép các thành viên cơ hội tiếp cận với 3 thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới là Trung Quốc, Ấn Độvà ASEAN.

Ông cũng giải thích thêm, “Vì thế, dù đưa ra phương pháp tiếp cận tự do hóa kém tham vọng hơn so với TTIP (Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư Xuyên Đại Tây Dương) hay Hiệp định TPP về mức độ tự do hóa, thì RCEP đã phần nào bù lại bằng chính quy mô to lớn của nó.”

Ông cho hay RCEP có thể mang tới cho các quốc gia thành viên khoảng 600 tỉ USD phúc lợi mỗi năm, hoặc 1.8% GDP khu vực, trong khi lợi nhuận cũng có thể xuất phát một phần từ những rào cản truyền thống như thuế.

Đến nay, đã có một thỏa thuận sơ bộ về việc xóa bỏ thuế quan đối với 80% các mặt hàng, có khả năng lộ trình áp dụng đối với các mặt hàng nhạy cảm sẽ lâu hơn. Tuy nhiên, thách thức về tự do hóa dịch vụ còn lớn hơn nữa, bao gồm các thỏa thuận tự công nhận lẫn nhau (MRAs) cho phép cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp qua biên giới trong một số lĩnh vực như kỹ thuật, kế toán hoặc kiến trúc.

Ngoài ra còn có các thách thức khác trong những vấn đề liên quan đến thương mại như sở hữu trí tuệ và bảo hộ đầu tư với các điều khoản đề xuất vượt ra khỏi khuôn khổ cam kết của WTO.

Trong khi quy trình tiến hành khá ổn định thì các vòng đàm phán RCEP cũng không có vẻ sẽ kết thúc trong năm nay. Vòng đàm phán thứ 16 ở Indonesia từ ngày 6-10/12/2016 kết thúc thành công với các thỏa thuận liên quan tới doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như hợp tác công nghệ. Vòng đàm phán thứ 17 dự kiến sẽ diễn ra từ 27/2 - 03/3/2017 ở Kobe, Nhật Bản.

Nguồn: Bangkok Post/Erich Parpart– TM

Từ khóa: Châu Á, không hẳn, suy thoái