Sự ra đời của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào tháng 12 năm 2015 là một cột mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế của ASEAN, tuy nhiên, đây vốn dĩ là một quá trình liên tục. AEC bao gồm 10 nền kinh tế nằm trong số được xem là phát triển nhanh nhất toàn cầu, với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 5% mỗi năm, và là đại diện cho nhóm nền kinh tế lớn thứ bảy thế giới. Tăng trưởng GDP cao ở các nước thành viên ASEAN, cùng với lực lượng lao động đầy năng động và kỹ năng ngày càng cao, đã giúp ASEAN hiện là một trong những điểm đến thu hút nhất đối với các doanh nghiệp châu Âu về thương mại và đầu tư. Xu hướng đầu tư đã bắt đầu thay đổi từ những năm trước đó, khi nhiều nhà máy sản xuất dừng hoạt động ở Trung Quốc để chuyển sang ASEAN, chính là bằng chứng rõ nét về hàng loạt cơ hội đang gia tăng mà khu vực này mang lại.
Vì thế, quá trình hội nhập cũng như việc tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và di chuyển thể nhân trong nội khối ASEAN mà AEC đang hướng đến, tiến tới kết nối chặt chẽ 10 thị trường có tiềm năng và tốc độ tăng trưởng cao được xem là dịp có một không hai cho doanh nghiệp tận dụng hiệu quả những cơ hội mà thị trường phát triển với dân số khoảng 630 triệu người này mang lại. Tương tự, có rất nhiều thứ mà các nền kinh tế các nước trong ASEAN có thể đạt được từ việc gia tăng đầu tư và thương mại nội khối, trong đó bao gồm cả tăng cường phát triển kinh tế, tạo nhiều cơ hội việc làm cũng như hình thành chuỗi giá trị khu vực. Xét tới việc thương mại nội khối chỉ chiếm 24% tổng kim ngạch thương mại của toàn khối, có thể thấy rất nhiều cơ hội để có thể phát triển doanh nghiệp trong khối và thiết lập các trung tâm quy mô khu vực phục vụ cho thị trường ASEAN. Các quan hệ Thương mại và Đầu tư giữa Liên minh châu Âu (EU) - ASEAN hiện cũng đã được thiết lập hiệu quả. ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ 3 của EU ngoài châu Âu và EU là đối tác thương mại lớn thứ 2 của ASEAN sau Trung Quốc. Chính vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp EU ở châu Âu và Philippines đã công nhận những lợi ích to lớn cũng như tầm quan trọng của việc kết nối khu vực và tăng cường thương mại lẫn đầu tư xuyên biên giới cả trong các nước ASEAN với nhau và giữa ASEAN với EU. Với việc Philippines sẽ giữ chức chủ tịch ASEAN năm 2017, chúng tôi hoàn toàn tin tưởng đây sẽ là cơ hội tuyệt vời để Philippines dẫn đường cho việc tăng cường hơn nữa quá trình hội nhập kinh tế ASEAN.
Tạo thuận lợi thương mại
Trong khi hầu hết hàng hóa trong khu vực hiện đều được miễn thuế, hoặc giao dịch với mức thuế từ 0-5%, các rào cản phi thuế quan đối với thương mại vẫn là một trở ngại lớn cho nhiều hàng hóa giao dịch nội khối. Do đó, điều quan trọng là các rào cản phi thuế cần được giải quyết thông qua việc hài hòa hóa quan hệ sâu sắc giữa các nước thành viên, đặc biệc là về các Quy tắc Xuất xứ, thủ tục công nhận và kiểm tra sản phẩm. Chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ sự liên kết của quá trình điều hành cũng như tuân thủ các Hiệp định Công nhận lẫn nhau giữa các thành viên ASEAN về công nhận và kiểm tra ở các ngành công nghiệp chủ chốt, như chăm sóc sức khỏe, thực phẩm, nước giải khát và ô tô. Ngành mỹ phẩm là minh chứng rõ ràng nhất cho sự hài hòa hóa các tiêu chuẩn trong những ngành được đề cập trên. Đặc biệt, tiêu chuẩn ASEAN được công nhận và thực thi ở Philippines thông qua “Sự công nhận của Hiệp hội các quốc gia Đồng Nam Á về Hệ thống Hoà hợp ASEAN trong Quản lý Mỹ phẩm và Hồ sơ Kỹ thuật chung ASEAN” (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm [FDA] Mệnh lệnh Hành chính [AO] 2015-0015) và “Sự vận hành Hệ thống Hoà hợp ASEAN trong Quản lý Mỹ phẩm và Hồ sơ Kỹ thuật chung ASEAN” (FDA AO 2005-0025).
Trọng tâm: Ngành công nghiệp ô tô
Lĩnh vực sản xuất ô tô, kể cả xe và các bộ phận phụ trợ, hiện đang phải gánh chịu những rào cản phi thuế tại Philippines và trong khu vực, do việc thiếu liên kết về tiêu chuẩn sản phẩm. Chúng tôi kiến nghị Philippines nên nắm bắt cơ hội là chủ tịch ASEAN năm 2017 để hệ thống toàn bộ các tiêu chuẩn quốc gia và đệ trình phê duyệt các quy định của Ủy ban Kinh tế của Liên Hợp Quốc về châu Âu (UNECE) (hiện nay, Cục Tiêu chuẩn sản phẩm của Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines đã hài hòa hóa các tiêu chuẩn PNS nhất định với các quy tắc của Uỷ ban Kinh tế của Liên Hiệp Quốc Châu Âu, vẫn còn các bộ phận xe mà tiêu chuẩn chưa được hài hòa). Philippines nên định hướng cho việc thông qua một thỏa thuận công nhận lẫn nhau về tiêu chuẩn ô tô trên toàn ASEAN đồng thời hỗ trợ việc thiết lập sự công nhận chung về tiêu chuẩn được gắn với các tiêu chuẩn UNECE. Cần lưu ý rằng một số thành viên ASEAN đã sẵn sàng công nhận tiêu chuẩn UNECE cho các bộ phận ô tô.
Thực hiện cơ chế một cửa ASEAN
Việc nhanh chóng hoàn thiện cơ chế một cửa ASEAN sẽ góp phần thúc đẩy thương mại nội khối, xuyên biên giới, và cuối cùng là đóng góp thiết thực vào quá trình phát triển kinh tế cũng như hội nhập của toàn khu vực. Sự tham gia mang tính bắt buộc của Philippines vào cơ chế một cửa ASEAN có thể coi như lần thiết lập đầu tiên một cơ chế một cửa quốc gia trực tuyến, năng động, toàn diện.
Đơn giản hóa các thủ tục Hải quan trên toàn ASEAN hiện nay nhằm tạo thuận lợi cho thương mại nội khối
Có khá nhiều trở ngại trong hoạt động và thủ tục Hải quan giữa các nước thành viên ASEAN cản trở thương mại nội khối. Chúng tôi tin rằng với cương vị chủ tịch ASEAN, Philippines nên hướng tới việc phối hợp nội khối ASEAN về thủ tục Hải quan trong vấn đề giảm các điểm tắc nghẽn hoạt động, như tăng tốc vận hành hệ thống Quá cảnh Hải quan ASEAN và thực hiện trao đổi dữ liệu điện tử để kê khai và cấp phép thủ tục hải quan. Việc ban hành CMTA ở Philippines gần đây là thực tế dễ thấy nhất, phù hợp với Hiệp định thuận lợi hóa thương mại WTO và Nghị định thư sửa đổi Công ước Kyoto của WCO, có thể được thông qua trong toàn ASEAN để hỗ trợ cho việc tạo thuận lợi thương mại.
Bảo hộ quyền Sở hữu trí tuệ và kiểm soát chặt chẽ về thương mại bất hợp pháp
Thị trường đơn nhất giúp thương mại nội khối ASEAN gia tăng các cơ hội về hàng hóa giả và bất hợp pháp. Thể chế hóa việc hợp tác giữa các thành viên ASEAN để bảo vệ quyền Sở hữu trí tuệ là yếu tố quan trọng cho sự thành công của AEC trong mục tiêu tạo thuận lợi thương mại và đầu tư nội khối ASEAN.
Thực hiện việc hài hòa hóa khu vực về các quy định và tiêu chuẩn
Bên cạnh những lợi ích của thuận lợi hóa thương mại, sự công nhận lẫn nhau và cho thi hành các quy định cũng như tiêu chuẩn chung trên toàn ASEAN là rất cần thiết đối với việc tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư. Sự phát triển và tăng cường chuỗi giá trị khu vực phụ thuộc vào tiêu chuẩn chung giữa các quốc gia. Hiệp định về Hệ thống Hòa hợp ASEAN trong quản lý mỹ phẩm là một ví dụ điển hình.
Đơn giản hóa các ràng buộc về đầu tư dài hạn
Các thành viên ASEAN cần đồng lòng giải quyết mối quan tâm của các nhà đầu tư thông qua việc đồng ý các biện pháp hỗ trợ đầu tư dài hạn trong nội khối. Một lựa chọn có thể được xây dựng dựa trên thỏa thuận giữa Singapore, Malaysia và Thái Lan để tạo thuận lợi hơn nữa cho các quỹ xuyên biên giới, phân phối hàng hóa xuyên biên giới, đầu tư xuyên biên giới và tiếp cận thị trường qua trung gian dễ dàng hơn.
Theo Business Mirror - Henry J. Schumacher
Từ khóa: Philippines, điểm lại, tình hình, hội nhập, ASEAN, cuối năm, 2016
