Thất bại của Hiệp định TPP

tpp 8

Thỏa thuận tự do thương mại đầy tham vọng nhất trong vòng một thập kỷ gần như đã thất bại. Donald Trump tuyên bố rằng, ngay ngày đầu tiên làm Tổng thống Mỹ, ông sẽ rút Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), hiệp định mất gần 10 năm để đàm phán. Với 12 quốc gia ở vành đai Thái Bình Dương, bao gồm Mỹ, Nhật Bản và Canada, TPP sẽ bao phủ gần hai phần năm nền kinh tế toàn cầu. Ông Trump từng gọi đây là một "thỏa thuận tồi tệ" trong chiến dịch tranh cử. Trong tuyên bố nhằm thể hiện ý muốn từ bỏ TPP, ông gọi đó là "một thảm họa tiềm tàng cho đất nước chúng ta". Nhưng những người ủng hộ cho rằng, TPP là một cải tiến lớn so với các giao dịch thương mại hiện có và mang lại nhiều lợi ích cho nước Mỹ. Quan điểm nào đúng, và điều gì sẽ xảy ra?

Những đánh giá tác động của hiệp định thương mại được thực hiện trong nhiều năm qua vẫn là chưa đủ. Dự báo về tác động của hiệp định trong tương lai thậm chí còn khó khăn hơn. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế sẽ đồng ý với hai quan điểm sau. Một mặt, TPP sẽ tạo ra tăng trưởng nhiều hơn cho tất cả các bên thỏa thuận. Một loạt các nghiên cứu độc lập dự đoán rằng, đồng USD của Mỹ sẽ gặt hái được nhiều lợi ích và các thị trường mới nổi, đặc biệt là Việt Nam, sẽ được hưởng lợi nhiều nhất nhờ vào quy mô kinh tế của nước này. Mặt khác, trong khi thỏa thuận thương mại tự do nói chung sẽ làm các nước giàu lên, một số ngành công nghiệp và lĩnh thương mại sẽ chịu thua thiệt. Hơn nữa, nghiên cứu gần đây đã cho thấy những tác động tiêu cực thường kéo dài hơn so với dự kiến của những người lạc quan. TPP, nói cách khác, có thể thúc đẩy tốc độ tăng trưởng của Mỹ, nhưng, ít nhất là một số người có thể đã đúng, vì nó thực rất khủng khiếp.

Nhưng nếu chỉ đơn thuần nhìn vào tác động đến GDP quả là thiển cận. TPP luôn là một phần của chiến lược. Mỹ và các nước đồng minh, từ Australia đến Singapore, hy vọng thỏa thuận này sẽ cho phép họ tạo hình kiến trúc của thương mại quốc tế ở châu Á và xa hơn nữa. Tham vọng của họ là TPP sẽ thiết lập một tiêu chuẩn mới cho các giao dịch trong tương lai. Thay vì nhấn mạnh truyền thống về cắt giảm thuế quan (mà đã rất thấp giữa các nước giàu hơn), họ đề cập đến các vấn đề gai góc hơn, như sự khác biệt trong các quy định sở hữu trí tuệ. Thậm chí nếu TPP không bảo vệ được các nguyên tắc cao ngút của nó, trong trường hợp TPP thất bại, thì nó vẫn là một đề xuất nổi bật. TPP chứa đựng các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ quyền lao động, nhiều biện pháp bảo vệ môi trường và, lần đầu tiên, các biện pháp để hạn chế hỗ trợ của chính phủ cho các công ty nhà nước. Thỏa thuận này hết sức đáng chú ý, mặc dù nó loại trừ Trung Quốc. Cánh cửa để thông qua TPP vẫn còn mở, nhưng chỉ sau khi ký phê chuẩn vào toàn bộ nội dung thỏa thuận mà các thành viên TPP ban đầu, dẫn đầu là Mỹ, đã vạch ra.

Sự sụp đổ của TPP do đó tạo ra một khoảng trống ở châu Á. Vai trò của Mỹ như một cường quốc kinh tế trong khu vực đã bị xói mòn bởi sự thay đổi cô lập của ông Trump. Theo lý thuyết, 11 thành viên còn lại có thể đàm phán lại TPP, nhưng Shinzo Abe, Thủ tướng Nhật Bản, đã nói chuyện với nhiều người rằng TPP trở nên "vô nghĩa" nếu không có Mỹ. Các nhà quan sát đang tìm kiếm Trung Quốc để đảm nhận quyền dẫn dắt kinh tế ở châu Á. Theo đó, nước này đang thúc đẩy cho một thỏa thuận thương mại tự do (Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Khu vực) đã gần như hoàn tất. Nhưng sự thay đổi quyền lực cho Trung Quốc không hề đơn giản. Các quốc gia trong khu vực đã bắt đầu cảnh giác với người khổng lồ xuất khẩu này, một khởi đầu vụng khi bắt đầu ngồi vào bàn đàm phán. Bản thiết kế hiệp định thương mại của Trung Quốc an toàn hơn so với hiệp định của Mỹ, vì hầu như không đụng chạm vào nhiều vấn đề mà TPP đề cập đến. Các nước châu Á, thay vào đó, sẽ cần phải chuyển sang công việc lộn xộn của việc xây dựng các thỏa thuận song phương. Khoảng trống mà nước Mỹ để lại, quả thực không dễ lấp đầy.

Nguồn: economist.com/SR – HT

Từ khóa: thất bại của, Hiệp định TPP