Các quốc gia đang thảo luận Hiệp định TPP 2.0 không có Mỹ

TPP 5

Hiệp định TPP gần như đã sụp đổ ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ rút lui. Tuy nhiên, có lẽ giống như Lazarus, hiệp định này vẫn có thể hồi sinh. Thay vì cùng tham gia hiệp định với các đối tác thương mại thì Mỹ hoàn toàn có thể đóng vai kẻ ngoài cuộc để quan sát.

Cuối tuần trước, cuộc đàm phán TPP 2.0 giữa 11 thành viên còn lại (Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam) với sự tham gia của các quan chức cấp thấp hơn đã diễn ra ở Toronto. Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) diễn ra tại Hà Nội vào 20 và 21/5/2017 sắp tới có thể cũng bàn kỹ về vấn đề này. Cuộc thảo luận sẽ khá nặng ký khi thay 12 quốc gia còn 11 mà thôi. Các điều khoản đã phê chuẩn nhiều khả năng phải thay đổi. TPP chỉ có hiệu lực khi có đủ ít nhất 6 thành viên thông qua với tối thiểu 85% GDP trở lên. Trong khi đó, Mỹ đã chiếm 60% nên gần như nước này giữ vai trò quyết định. Sự ràng buộc này có lẽ cần phải điều chỉnh lại và nhiều khi sẽ dễ dàng hơn đối với 11 quốc gia còn lại khi xét về mức độ ảnh hưởng giữa các nước này.

Một số quốc gia đánh tiếng về việc cần sửa đổi các điều khoản cơ bản trong thỏa thuận. Bất kỳ thỏa thuận nào cũng cần có lợi cho các bên. TPP dường như chỉ phản ánh lợi ích của Hoa Kỳ. Những quốc gia như Việt Nam và Mexico đã phải miễn cưỡng chấp thuận các điều khoản về môi trường và lao động với những quy chuẩn mới nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, TPP - 1 là một phương án khả thi, dù quốc gia rời bỏ cuộc chơi là một cường quốc. Ví như Canada đang cần đa dạng hóa thị trường khi nước này hiện phải đối mặt với áp lực từ chính quyền Trump liên quan đến các sản phẩm về gỗ và sữa. New Zealand cũng cam kết mở cửa thị trường từ nhiều năm trước. Quan trọng hơn, Nhật Bản đã bày tỏ thái độ tán thành quyết định của ông Trump dù nước này đang lo ngại về tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.

Với quy mô của thị trường Mỹ, rất dễ để nhận ra tại sao Nhà Trắng đánh giá rằng TPP không cần thiết. Tuy nhiên, có 3 yếu tố khiến hiệp định thương mại này quan trọng đối với Mỹ:

Thứ nhất, khi không góp mặt trong TPP 2.0, Washington sẽ đánh mất tầm ảnh hưởng tại một khu vực phát triển nhanh nhất thế giới. Dường như Trump cảm thấy việc Mỹ rút lui khỏi thỏa thuận đồng nghĩa với việc cường quốc này đang cô lập các nước khác. Mỹ là một thành phần quan trọng của TPP nhưng không có nghĩa là ở vị trí không thể thiếu. Áp lực mà Tổng thống Mỹ phải đối mặt từ các ngành công nghiệp và cả nội các của mình chứng tỏ nền kinh tế Mỹ là một loạt các vòng tròn đồng tâm chồng chéo lợi ích, và nhiều ngành cảm thấy đang bị đe dọa, nhất là khi ông Trump xóa bỏ NAFTA.

Thứ hai, Mỹ vốn có lợi khi các quốc gia khác đã phải nhượng bộ trong quá trình đàm phán TPP nhằm tiếp cận thị trường Mỹ. Những lợi ích có thể kể đến như nền kinh tế số mới mẻ, vấn đề sở hữu trí tuệ, hay những ngành Mỹ đã sẵn lợi thế từ trước như kế toán. Ngoài ra, TPP cũng mang lại cho Mỹ những lợi thế về tiêu chuẩn môi trường và lao động khi trước đó chỉ các công ty Mỹ phải đáp ứng còn những đối thủ từ các quốc gia khác thì được miễn giảm. Liệu các nước như Mexico và Việt Nam có đồng ý với việc tăng các tiêu chuẩn lao động trong TPP 2.0 mà không có sự ràng buộc từ thị trường Hoa Kỳ? Canada đồng ý đền bù cho các nước khác, kể cả Hoa Kỳ, về các chính sách quản lý nguồn cung cấp nhằm bảo vệ những người chăn nuôi bò sữa. Trong TPP, Hoa Kỳ là một sự hiện diện quan trọng. Tuy nhiên, khi ở ngoài, nước này sẽ bị giảm ảnh hưởng.

Thứ ba, liệu Trung Quốc có tiếp tục bị hạn chế? TPP là chìa khóa then chốt trong chiến lược xoay trục của ông Obama tại châu Á nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc. Không có Mỹ, tác động này sẽ bị yếu hơn nhiều. Nhật Bản sẽ vẫn giữ vững mục tiêu gia nhập TPP như ban đầu. Còn Malaysia, Singapore và Việt Nam? Liệu các nước này có chấp nhận làm phật lòng Trung Quốc để mở rộng thị trường trong khi không còn Mỹ?

TPP 2.0 không còn Mỹ có lẽ sát với thực tế hơn. Tuy nhiên phương án mới này không dành cho Mỹ những lợi thế như cũ nữa. Trong một chuyến công tác tới Châu Á, Phó Tổng thống Mike Pence gọi TPP là “kỷ vật từ quá khứ.” Dù sao, các tinh thần của hiệp định vẫn có thể có tác dụng với tương lai và khi đó có sự tham gia của Mỹ.

Nguồn: http://www.realclearmarkets.com - TM

Từ khóa: Các quốc gia, đang thảo luận, Hiệp định TPP 2.0, không có, Mỹ