Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thỏa thuận có thể ảnh hưởng đến tương lai đàm phán của Mỹ

Chủ nhật tuần trước, sau bảy năm đàm phán, Liên minh châu Âu (EU) và Canada đã ký kết thỏa thuận thương mại tự do, được gọi là Hiệp định Thương mại và Kinh tế toàn diện (CETA). Hiệp định này tạo ra khu vực thương mại miễn thuế giữa Canada và EU (98% các sản phẩm công nghiệp) và trao cho các sản phẩm nông nghiệp quyền tiếp cận thị trường bổ sung.

Việc đi đến ký kết thỏa thuận này là không hề dễ dàng. Các cuộc đàm phán đã trở nên căng thẳng sau khi một nghị viện khu vực ở Bỉ đã bác bỏ thỏa thuận. Họ đưa ra hai phản đối chính: nông dân Bỉ không muốn có sự cạnh tranh từ các sản phẩm sữa của Canada, và Bỉ nói chung sợ rằng việc đồng ý thiết lập một tòa án đặc biệt cho các tranh chấp đầu tư nước ngoài sẽ làm suy yếu chủ quyền quốc gia, hạn chế trách nhiệm của chính quyền địa phương liên quan đến các điều luật môi trường, tiêu chuẩn an toàn và sức khỏe.

Xu hướng bảo hộ và sự lo lắng của người dân đối với các hiệp định thương mại đã trở thành một hiện tượng toàn cầu – và là một yếu tố quan trọng trong cuộc bầu cử tổng thống ở Mỹ - thật hữu ích khi nhìn vào những gì EU và Canada đã làm để ngồi vào bàn đàm phán, và điều này mang lại nhiều ý nghĩa cho thương mại toàn cầu trong tương lai.

Đầu tiên, các nhà đàm phán đã thực hiện mọi nỗ lực nhằm giải quyết những mối quan tâm cụ thể. Chính phủ Bỉ cam kết sẽ hỗ trợ thêm cho nông dân. Và EU sẽ giải quyết những mối lo ngại chủ quyền bằng cách cho phép Bỉ có nhiều vai trò hơn trong Tòa án đầu tư của CETA thuộc Tòa án Công lý châu Âu.

Thứ hai, phần lớn các nước thành viên EU và Ủy ban châu Âu (cơ quan hành pháp của EU) có chung nhận định rằng tự do hóa thương mại là quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế trong tương lai. Thương mại thế giới đang chậm lại và sự phản đối của người dân đối với hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng tăng, thể hiện rõ nét nhất và gần đây nhất khi người Anh bỏ phiếu cho Vương quốc Anh rời khỏi EU hồi tháng Sáu.

Thứ ba, các nhà đàm phán hiểu rằng EU sẽ không đủ khả năng đàm phán tiếp hiệp định thương mại với những nước khác (ví dụ như Nhật Bản hay Mỹ) nếu EU không thể tìm ra cách để kết thúc thỏa thuận với quốc gia có nền kinh tế bằng một phần mười châu Âu. Kể từ khi đại diện các nước thành viên về các vấn đề thương mại như là một trong những năng lực cốt lõi của EU, việc ký kết một thỏa thuận là cực kỳ quan trọng đối với sự gắn kết của châu Âu trong tương lai.

CETA là gợi ý quan trọng cho TPP

Tất cả những yếu tố trên đã thúc đẩy châu Âu đạt được thỏa thuận, và cung cấp gợi ý quan trọng cho những thách thức thương mại hiện nay ở Mỹ. Tổng thống Obama đang nỗ lực để Quốc hội chấp thuận Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), trong đó Mỹ và 11 quốc gia Châu Á-Thái Bình Dương sẽ tham gia một thỏa thuận chiếm 40% nền kinh tế thế giới. Đã đến lúc phải giải quyết sự phản đối trong Quốc hội. Không thể đàm phán lại TPP, vì với các cuộc đàm phán vào phút chót giữa EU và Bỉ, cả chính phủ và Quốc hội cần phải thực tế và nhanh chóng đạt được thỏa thuận dựa trên các vấn đề nổi bật nhất.

Đối với Mỹ, TPP không chỉ là câu chuyện về tăng trưởng kinh tế của Mỹ và khu vực Thái Bình Dương. Chính quyền Obama và các nhà lãnh đạo Quốc hội chia sẻ quan điểm rằng lợi ích quốc gia của Mỹ sẽ bị suy yếu nghiêm trọng nếu Mỹ từ bỏ thiết lập quy tắc thương mại và cho phép các nước khác lấp đầy khoảng trống bằng cách thiết lập các tiêu chuẩn thấp hơn.

Hơn nữa, nếu Mỹ không thể có được sự chấp thuận TPP từ Quốc hội, đàm phán một hiệp định thương mại khác với châu Âu (Hiệp định Đầu tư và Thương mại xuyên Đại Tây Dương, hay TTIP), cũng như với Hàn Quốc, Indonesia, Thái Lan, Colombia, và một số nước quan tâm đến TPP, là điều không thể.

Trong khi CETA sẽ gây ra một số vấn đề cho thương mại Mỹ - ví dụ, xe hơi Canada được miễn thuế ở Châu Âu nhưng xe hơi Mỹ vẫn sẽ phải chịu mức thuế 10%; và CETA tạo ra trở ngại tiếp cận thị trường cho sản phẩm nông nghiệp Mỹ - nó vẫn sẽ thúc đẩy Mỹ chủ động đàm phán hiệp định nhằm tăng cường cơ hội tiếp cận thị trường nước ngoài cho sản phẩm từ Mỹ.

Đối với EU và Canada, việc ký kết CETA cho phép cả hai bên thở phào nhẹ nhõm (ít nhất là cho đến  hiện tại, vì CETA chỉ có hiệu lực tạm thời cho đến khi được sự phê chuẩn của 28 nước thành viên EU và Canada) . Đây là một tin tốt cho hệ thống thương mại thế giới. CETA đã được ký kết trong bối cảnh ảm đạm chung của nền thương mại quốc tế. Nó cho thấy sự tiến bộ vẫn có thể được thực hiện.

Chính phủ các nước thành viên EU chủ chốt vài tuần trước đã thông báo rằng, ký kết thỏa thuận thương mại với Canada là cần thiết trước khi hướng tới thỏa thuận lớn hơn nhiều với Mỹ. Điều này phụ thuộc vào chính quyền Tổng thống Mỹ tiếp theo để biến khả năng ấy thành thành hiện thực.

Vì những lý do trên, khả năng hướng về phía trước giữa Canada và EU là quan trọng đối với thương mại toàn cầu so với các điều khoản cụ thể của thỏa thuận hai chiều mà các bên đã đề xuất. Nó thậm chí có thể là một tín hiệu cho Quốc hội để có những bước đi rõ ràng để phê duyệt TPP vào thời điểm sau cuộc bầu cử và trước khi Tổng thống mới nhậm chức.

Alan Wm. Wolff là nhà đàm phán thương mại cấp cao trong cả chính quyền Dân chủ và Cộng hòa, là chủ tịch của Hội đồng Ngoại thương Quốc gia, và là một cố vấn cao cấp của văn phòng Washington DC thuộc Dentons.

Nguồn: fortune.com – HT

Từ khóa: Thỏa thuận thương mại, EU – Canada, có ý nghĩa gì, cho tương lai, của nền thương mại.