Tương lai hiệp định TPP và chính sách xoay trục Châu Á của Mỹ

tpp 8

Trong vòng đầu tiên của cuộc tranh luận tổng thống tại Mỹ, hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) vẫn còn khó khăn trong việc thực hiện. Hiện ứng cử viên đảng Cộng hòa - ông Donald Trump đã nhắc lại sự phản đối của mình đối với hiệp định TPP, thậm chí ứng cử viên đảng Dân chủ - bà Hillary Clinton nói rằng bà không ủng hộ hình thức hiện tại của hiệp định. Quan điểm này cũng dễ hiểu vì ông Trumplà người ủng hộ chính sách bảo hộ, nhưng đáng chú ý là sự thay đổi trong cách tiếp cận của bà Clinton, người đã thực hiện việc ký kết của hiệp định TPP khi bà là thư ký của chính phủ. Trên thực tế, đương kim tổng thống Mỹ - ông Barak Obama vẫn đang cố gắng để đạt được sự thỏa thuận thông qua việc phê chuẩn hiệp định của Quốc hội Mỹ.

Sự thay đổi của bà Hillary Clinton được đặt ở vị trí khi môi trường trong nước ngày càng gia tăng sự bất ổn. Người ta cho rằng hiệp định TPP sẽ bất lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏvà viễn cảnh cho vấn đề việc làm tại Mỹ và điều này đã trở thành khó khăn về chính trị cho bất kỳ ứng cử viên nào ủng hộ hiệp định TPP bởi vì nó sẽ có sự tác động bất lợi đến sự thành công của họ trong cuộc bầu cử tổng thống.

TPP là một hiệp định thương mại giữa 12 quốc gia của Thái Bình Dương, sau nhiều vòng thảo luận, cuối cùng đã được ký kết vào tháng 2/2016 tại New Zealand. Việc phê chuẩn hiệp định này vẫn còn đang trong quá trình. Hiệp định TPP được sát nhập trong chính sách của Mỹ năm 2008 để tương tác với khu vực châu Á Thái Bình Dương bằng việc loại trừ Trung Quốc. Sau đó hiệp định được xem như một thành phần quan trọng trong chính sách xoay trục của Mỹ đếnchâu Á. Hiệp định TPP dự kiến kết thúc vào năm 2012 nhưng đã kéo dài hơn dự kiến bởi vì hai lý do là chính trị và kỹ thuật. Sau một cuộc hành trình, vào tháng 2/2016, hiệp định TPP cuối cùng đã trở thành hiện thực nhưng tình hình gần đây ở Mỹ dường như chỉ ra thực tế rằng quá trình này còn khá xa.

Sự thay đổi trong khuynh hướng công chúng dường như là lý do quan trọng cho các ứng cử viên tổng thống Mỹ không tán thành hiệp định TPP. Nếu thỏa thuận không được phê chuẩn bởi Quốc hội Mỹ, điều này có nghĩa là sự ảnh hưởng và kết nối của Mỹ trong việc thiết lập các quy luật kinh tế của khu vực châu Á Thái Bình Dương sẽ bị giảm đáng kể. Tháng 7 năm 2016, đại diện Thương mại Mỹ đã thừa nhận “sự thất bại trong việc phê chuẩn hiệp định TPP sẽ tạo cơ hội cho Trung Quốc đẩy mạnh việc xuất khẩu và thiết lập các tiêu chuẩn về lao động và môi trường tại các khu vực đang phát triển nhanh chóng - Châu Á Thái Bình Dương, cụ thể là thông qua hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)”. Thậm chí tổng thống Mỹ - ông Barak Obama nói: “Nếu chúng ta không thông qua hiệp định này – nếu nước Mỹ không viết những luật lệ này – Trung Quốc sẽ thực hiện điều đó”.

Nhiều đồng minh của Mỹ ở khu vực châu ÁThái Bình Dương, như Nhật Bản, Singapore và Úc, trông đợi vai trò lớn hơn của Mỹ trong việc xây dựng kinh tế khu vực và họ sẽ thất vọng sâu sắc bởi bầu không khí chính trị hiện nay tại Mỹ. Nếu hiệp định TPP không hiện thực được, mối quan hệ với Mỹ sẽ không mang lại nhiều giá trị cho họ, ngoại trừ những lời trống rỗng và hoạt động vừa qua, ít nhất là trong các lĩnh vực kinh tế. Lời phát biểu của thủ tướng chính phủ Singapore – ông Lý Hiển Long đối với ông Barack Obama là tổng hợp những quan điểm chung của các đồng minh của Mỹ trong khu vực “các đối tác, bạn bè của bạn đã đến và cùng ngồi lại đàm phán, mỗi nước đã tìm cách vượt qua một số phản đối chính trị trong quốc gia của họ, một số vấn đề nhạy cảm,cái giá phải trả cho vấn đề chính trị để thực hiện được thỏa thuận này. Và nếu hiệp định không thực hiện được tôi nghĩ rằng điều này thực sự phá hỏng một thời gian dài cho việc đàm phán”.

Trái ngược với Mỹ, Trung Quốc đã cải thiện sức mạnh kinh tế trong khu vựccủa mình rất dứt khoát. Trung Quốc là số trong những đối tác thương mại của hơn 112 quốc gia trên thế giới, chắc chắn đã đưa ra những nhiệm vụ là trục kinh tế của khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Các sáng kiến của Trung Quốc như chính sách ngoại giao“một vành đai một con đường” (OBOR) và Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng Châu Á (AIIB) xuất hiện để trở thành các khuôn khổ trong tương lai cùng với hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực RCEPs, việc này sẽ hình thành các quy tắc, chuẩn mực và các tổ chức giao lưu kinh tế giữa các nước trong khu vực.

Mặc dù có những lo ngại đáng kể về sự khẳng định về chính trị và quân sự của Trung Quốc trong khu vực, đồng minh của Mỹ “không có lựa chọn, nhưng bằng cách nào đó, miễn cưỡngđối phó với các đề nghị kinh tế hấp dẫn bởi người Trung Quốc và chờ đợi kết luận của hiệp định TPP. Nhật Bản sẽ đề cập đến vấn đề phê chuẩn TPP trong 66 ngày liên tục phiên họp bất thường của Quốc hội. Thủ tướng Shinzo Abe đã cố gắng để thuyết phục bà Hillary Clinton về hiệp định TPP trong chuyến thăm gần đây của ông tới Mỹ. Thủ tướng Úc - Malcolm Turnbull, trong chuyến thăm nước Mỹ vào tháng 9/2016, cũng kêu gọi Quốc hội Mỹ phê chuẩn hiệp định TPP càng sớm càng tốt “vì nó vượt ra ngoài kinh tế”.

Điều quan trọng cần phải nhấn mạnh rằng mặc dù chính phủ Mỹ nhận thức được tầm quan trọng của hiệp định TPP và sẵn sàng để phê chuẩn hiệp định này, tuy nhiên nó là quyết định cuối cùng hiện tại trong nước điều mà cản trở quá trình bằng cách không cho phép bất kỳ ứng cử viên tổng thống nào ủng hộ thỏa thuận. Điều này chỉ ra một thực tế tồn tại rằng mặc dù chính phủ Hoa Kỳ quan tâm đến chính sách xoay trục về châu Á, khả năng để thực hiện ngày càng bị giảm. Điều này có lẽ minh chứng lợi thế cho Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh cũng cần phảinhận thức về những quyền lợi như là lập trường chính trị và quân sự riêng của mình và hình ảnh vẫn còn chưa rõ ràng.

Nguồn: eurasiareview.com - ĐX

Từ khóa: Tương lai, hiệp định TPP, và chính sách, xoay trục, Châu Á, của Mỹ.